chapter 23

ધોરણ 10 | విષય: Gujarati

1. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરા (✓) ની નિશાની કરો :

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D) આવકારો ન મળે ત્યાં

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) દેશદીપક
2. નીચેના પ્રશ્નનો એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો :

સાચો જવાબ: કવિની દૃષ્ટિએ ભારવાળો મુગટ એટલે જીવનમાં મળતી સફળતા, સત્તા કે ઉચ્ચ પદની સાથે આવતી મોટી જવાબદારીઓ અને કર્તવ્યોનો ભાર.
3. નીચેના પ્રશ્નનો બે-ત્રણ વાક્યમાં ઉત્તર આપો :

સાચો જવાબ: મુરલી ઠાકુરના હાઇકુમાં ગરીબનું ખોરડું (મકાન) ભલે નાનું છે, પરંતુ તેમાં સૂરજનો ઉજાસ (પ્રકાશ) સમાન ભાવે પથરાય છે. પ્રકૃતિનો આ વિશાળ અને ઉદાર સૂર્યપ્રકાશ નાના એવા ઘરને પણ પોતાની ભવ્યતાથી ભરી દે છે, તેથી કવિને તેનું આંગણું ખૂબ મોટું લાગે છે.
4. નીચેના પ્રશ્નોના સાત-આઠ લીટીમાં ઉત્તર લખો :

સાચો જવાબ: રઈશ મણિયાર રચિત પ્રથમ મુક્તકમાં કવિ માણસને સફળતા કે જીતના સમયે અહંકારમાં ન આવી જવાની ખાસ ચેતવણી આપે છે. કવિ કહે છે કે ક્યારેક આપણી દેખીતી જીતમાં પણ છૂપી હાર હોઈ શકે છે, માટે વિજયના નશામાં અંધ થવું જોઈએ નહીં. જીવનમાં સુખ અને દુઃખ એ એક જ સિક્કાની બે બાજુઓ છે; ઘણીવાર જે સુખ લાગે છે તે વાસ્તવમાં દુઃખનો જ કોઈ બીજો પ્રકાર હોઈ શકે છે. કવિ ‘મુગટ’નું સુંદર ઉદાહરણ આપીને સમજાવે છે કે દુનિયામાં એવો કોઈ મુગટ (એટલે કે જવાબદારી કે ઉચ્ચ પદ) બન્યો જ નથી, જેનો માથે જરાય ભાર ન હોય. દરેક સફળતા કે સત્તા પોતાની સાથે મુશ્કેલીઓ અને મોટી જવાબદારીઓ લઈને જ આવે છે. આમ, કવિ માણસને સુખ અને સફળતાના સમયે સાવધ રહીને નમ્ર બનવાની ચેતવણી આપે છે.

સાચો જવાબ:


  • આ પંક્તિઓ દ્વારા કવિ બરકત વીરાણી ‘બેફામ’ એ ભાગ્ય કે નસીબના ભરોસે બેસી રહેનારા લોકોને પુરુષાર્થ (મહેનત)નું મહત્ત્વ સમજાવ્યું છે. કવિ કહે છે કે માણસની સફળતા તેની હાથની રેખાઓમાં (નસીબમાં) લખેલી હોતી નથી. જો માત્ર હાથની રેખાઓથી જ બધું મળી જતું હોત, તો કોઈએ મહેનત જ ન કરવી પડત. કવિ સચોટ ઉદાહરણ આપતા કહે છે કે કોઈ સુંદર ઇમારતનો નકશો કાગળ પર દોરી દેવાથી આખી ઇમારત આપોઆપ ચણાઈ જતી નથી. એ નકશાને વાસ્તવિકતામાં બદલવા માટે ઈંટો, પથ્થર અને કાળી મજૂરી પૂર્વકનું ચણતર કામ કરવું પડે છે. તેવી જ રીતે, જિંદગીમાં જો સફળ થવું હોય તો નસીબના પાના જોવાને બદલે અથાક પરિશ્રમ અને સખત મહેનત કરવી પડે છે. પ્રારબ્ધ કરતાં પુરુષાર્થ જ સર્વોપરી છે, એ આ પંક્તિઓનો મુખ્ય મર્મ છે.














 
```php
Warning: session_start(): Session cannot be started after headers have already been sent in /home/u367000040/domains/gyanistudent.in/public_html/footer.php on line 8
```