chapter 9

ધોરણ 10 | విષય: Gujarati

1. નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરા(✓)ની નિશાની કરો :

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D) કૃષ્ણ માટેનો વિરહ

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) મોરપીંછ
2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો :

સાચો જવાબ: વાંસળીનો સૂર મારગની ધૂળને ઢંઢોળીને પૂછે છે કે, "તમે મારા માધવને (શ્રીકૃષ્ણને) ક્યાંય જોયો છે ?"

સાચો જવાબ: યમુનાના જળમાં શ્રીકૃષ્ણનું તેજ રેલાતું હોવાથી પાતાળમાં હરિવર (શ્રીકૃષ્ણ) પરખાય છે.
3. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર આપો :

સાચો જવાબ: રાતરાણી ઝાકળથી નહાય છે કારણ કે કૃષ્ણના વિરહમાં વ્યાકુળ બનેલી બહાવરી (ઘેલી) રાત (વિભાવરી) ના હૃદયમાં કૃષ્ણ પ્રત્યે અપાર પ્રેમ અને લાગણી વહે છે, જે ઝાકળ સ્વરૂપે પ્રગટ થાય છે.

સાચો જવાબ: યમુનાના જળમાં શ્રીકૃષ્ણના ચહેરાનું તેજ રેલાઈ રહ્યું છે. વાંસળીના સૂરના આભમાં શ્યામના નામનો જે ચંદ્ર (મયંક) ઊગ્યો છે, આ એ જ ચંદ્રનું તેજસ્વી પ્રતિબિંબ છે.
4. નીચેના પ્રશ્નોના સાત-આઠ લીટીમાં જવાબ આપો :

સાચો જવાબ:

‘માધવને દીઠો છે ક્યાંય ?’ કાવ્યમાં વાંસળીથી વિખૂટો પડેલો એક સૂર પોતાના આરાધ્ય કૃષ્ણને શોધવા માટે અત્યંત વ્યાકુળ અને ઉત્કંઠિત છે:





  1. સૂર કૃષ્ણની શોધમાં વ્યાકુળ થઈને સૌપ્રથમ કદંબ વૃક્ષની છાયા શોધે છે, કારણ કે કૃષ્ણ ત્યાં બેસતા હતા. તે રસ્તાની ધૂળને પણ ઢંઢોળીને માધવ વિશે પૂછે છે.




  2. યમુના નદીના શાંત વહેણને જોઈને તે પ્રશ્ન કરે છે કે તમે મૂંગા કેમ છો? અને રાધાની આંખોમાં રહેલી ઉદાસી પાછળ પણ તે કૃષ્ણનો વિરહ જુએ છે.




  3. સાંજનો સરતો ઉજાસ અને પવનની લહેરો તેને વધુ વ્યાકુળ કરે છે. સૂર વિચારે છે કે જો ક્યાંકથી કૃષ્ણનું મોરપીંછ ઊડતું આવી જાય, તો તે તેના સુંવાળા રંગોને હૃદયપૂર્વક સાચવી રાખશે.




  4. અંતે, સૂરની આ તીવ્ર તડપ યમુનાના જળમાં રેલાતા કૃષ્ણના તેજને જોઈને શાંત થાય છે, જ્યાં તેને પાતાળમાં છુપાયેલા હરિવરની ઝાંખી થાય છે.




સાચો જવાબ: સમજૂતી: પ્રસ્તુત પંક્તિઓ ગીતની શરૂઆતની કડીઓ છે, જેમાં કવિએ કૃષ્ણ વિરહની તીવ્રતા સુંદર રીતે આલેખી છે. સામાન્ય રીતે વાંસળી અને સૂર એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે, પરંતુ અહીં વાંસળીમાંથી નીકળેલો એક સૂર તેના માલિક શ્રીકૃષ્ણથી જુદો પડી ગયો છે. આ વિખૂટો પડેલો સૂર કૃષ્ણ વગર અનાથ અનુભવે છે. તે કૃષ્ણને શોધવા માટે વ્યાકુળ થઈને કદંબ વૃક્ષની છાંયડી શોધી રહ્યો છે, કારણ કે કૃષ્ણ કદંબની ડાળી પર બેસીને વાંસળી વગાડતા હતા. સૂર એટલો આતુર છે કે તે રસ્તાની નિર્જીવ ધૂળને પણ ઢંઢોળી-ઢંઢોળીને (આગ્રહપૂર્વક) પૂછે છે કે તમે મારા માધવને ક્યાંય જોયા છે? આમ, આ પંક્તિઓમાં સૂરના માધ્યમથી ભક્તની ભગવાનને મેળવવાની તાલાવેલી પ્રગટ થઈ છે.
```php
Warning: session_start(): Session cannot be started after headers have already been sent in /home/u367000040/domains/gyanistudent.in/public_html/footer.php on line 8
```