chapter 14

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) स्वगृहे (પોતાના ઘરે)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) अर्थः (ધન-દૌલત)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) अग्निना (અગ્નિ સાથે)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D) ) जातदोषः (જેણે વાસ્તવમાં ગુનો કર્યો છે તેવો દોષિત માણસ)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) व्रजन्ति (ચાલ્યા જાય છે - બહુવચન)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) निर्दोषः (નિર્દોષ માણસ પણ)

સાચો જવાબ: चाणक्यः स्वशिष्याय कथयति યત્ - "वत्स, श्रेष्ठी चन्दनदासः अत्र आनेतव्यः।"

સાચો જવાબ: चन्द्रगुप्ताय प्रजानां परिक्लेशाभावे (પ્રજાના દુઃખના અભાવમાં) रुचिः रोचते ।

સાચો જવાબ: भूपाः प्रीताभ्यः प्रकृतिभ्यः प्रतिप्रियम् (સામું પ્રિય/વળતર) इच्छन्ति ।

સાચો જવાબ: भीताः राजपुरुषाः पौराणां (નગરજનોના) गृहेषु गृहजनं निक्षिपन्ति ।

સાચો જવાબ:

• 
  

  (1) निष्क्रम्य : सम्बन्धक भूतकृदन्त

  
  


• 
  

  (2) निर्वाहितः : कर्मणि भूतकृदन्त

  
  


• 
  

  (3) शङ्कनीयः : विध्यर्थ कृदन्त

  
  


• 
  

  (4) इष्टः : कर्मणि भूतकृदन्त

  
  


• 
  

  (5) प्रष्टव्यम् : विध्यर्थ कृदन्त

  
  


• 
  

  (6) निक्षिप्य : सम्बन्धक भूतकृदन्त

  
  

સાચો જવાબ:

• 
  

  (1) जातदोषः : जातः दोषः यस्य सः - बहुव्रीहि समास

  
  


• 
  

  (2) वृद्धिलाभाः : वृद्धेः लाभाः - षष्ठी तत्पुरुष समास

  
  


• 
  

  (3) नन्दराज्यम् : नन्दस्य राज्यम् - षष्ठी तत्पुरुष समास

  
  


• 
  

  (4) परकलत्रम् : परस्य कलत्रम् - षष्ठी तत्पुरुष समास

  
  


• 
  

  (5) देशान्तरम् : अन्यः देशः - कर्मधारय समास (અથવા મયુરવ્યંસકાદિ તત્પુરુષ)

  
  

સાચો જવાબ:

एकवचनम्	द्विवचनम्	बहुवचनम्
(1) इच्छामि	इच्छावः	इच्छामः
(2) परिक्रामति	परिक्रामतः	परिक्रामन्ति
(3) व्रजति	व्रजतः	व्रजन्ति
(4) पराजेष्यति	पराजेष्यतः	पराजेष्यन्ति

સાચો જવાબ:

(1) नन्दस्य अर्थसम्बन्धः प्रीतिजनकः । (નન્દસ્ય ના સ્થાને)

• 
  

  प्रश्नवाक्यम्: कस्य अर्थसम्बन्धः प्रीतिजनकः ?

  
  

(2) एतत् प्रच्छादनदोषम् उत्पादयति । (પ્રચ્છાદનદોષમ્ ના સ્થાને)

• 
  

  प्रश्नवाक्यम्: एतत् किम् उत्पादयति ?

  
  

(3) अमात्यराक्षसः चन्द्रगुप्तं न पराजेष्यति । (અમાત્યરાક્ષસઃ ના સ્થાને)

• 
  

  प्रश्नवाक्यम्: कः चन्द्रगुप्तं न पराजेष्यति ?

  
  

(4) शिष्यः चन्दनदासेन सह प्रविशति । (ચન્દનદાસેન ના સ્થાને)

• 
  

  प्रश्नवाक्यम्: शिष्यः केन सह प्रविशति ?

  
  

સાચો જવાબ: જ્યારે ચંદનદાસ ચાણક્ય પાસે આવે છે, ત્યારે ચાણક્ય પોતે ઊભા થઈને તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કરે છે અને આદરપૂર્વક કહે છે: "હે શ્રેષ્ઠી (શેઠ)! તમારું સ્વાગત છે. આ રહ્યું આસન, ત્યાં બિરાજો." ચંદનદાસ જેવો સામાન્ય વેપારી પણ ચાણક્યના આ અત્યાદરથી મનમાં શંકા અનુભવે છે, કારણ કે શક્તિશાળી વ્યક્તિનો વધુ પડતો આદર કોઈ સ્વાર્થ કે શંકા પેદા કરે છે.

સાચો જવાબ: ચાણક્યના મતે નંદ રાજા લોભી હતો, તેને માત્ર 'અર્થ' એટલે કે ધન-દોલતમાં જ રસ (રૂચિ) હતો. જ્યારે ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના રાજ્યમાં ધનનું કોઈ મહત્ત્વ નથી; ચંદ્રગુપ્તને તો પ્રજાના 'પરિક્લેશાભાવ' એટલે કે પ્રજાના દુઃખો અને કષ્ટો દૂર કરવામાં જ રસ છે.

સાચો જવાબ: રાજા ચંદ્રગુપ્તના મુખ્ય વિરોધી અને પૂર્વ અમાત્ય રાક્ષસના પરિવારને ચંદનદાસે પોતાના ઘરમાં ગુપ્ત રીતે આશ્રય આપ્યો હતો અને ચાણક્ય દ્વારા પૂછવામાં આવતા તે વાત છુપાવતો હતો. રાજ્યના મુખ્ય શત્રુના પરિવારને આ રીતે આશ્રય આપીને રાજાનો વિરોધ કરવા બદલ ચાણક્ય ચંદનદાસને ચંદ્રગુપ્તનો પ્રથમ વિરોધી ગણાવે છે.

સાચો જવાબ: ચાણક્ય ચંદનદાસને ડરાવતા કહે છે કે રાજા ચંદ્રગુપ્ત રાજ્યના વિરોધીઓ પ્રત્યે ખૂબ જ કડક દંડ (તીક્ષ્ણદંડ) આપનારા શાસક છે. તેઓ અમાત્ય રાક્ષસના પરિવારને સંતાડવાના તમારા આ અપરાધને ક્યારેય માફ નહીં કરે. તેથી, પોતાના પરિવાર અને પોતાના પ્રાણની રક્ષા કાજે બીજાના પરિવારને (રાક્ષસના પરિવારને) રાજ્યને સોંપી દેવો જોઈએ, નહીં તો પરિણામ ભયાનક આવશે.

સાચો જવાબ: ચંદનદાસ અત્યંત વફાદાર મિત્ર છે. તે ચાણક્યના ડરની સામે નીડરતાથી ઉત્તર આપે છે કે, "આર્ય! તમે મને ગમે તેટલો ભય બતાવો, પણ જો અમાત્ય રાક્ષસનો પરિવાર મારા ઘરે હાજર હોત તો પણ હું તમને ન સોંપત, તો પછી અત્યારે તો તે મારા ઘરે છે જ નહીં, તો હું ક્યાંથી સોંપું?" મારો આ નિર્ણય અડગ અને સ્થિર છે.

સાચો જવાબ:

ક - વિભાગ	ખ - વિભાગ (સાચો ઉત્તર)
(1) काव्यानुशासनम्	(4) अलंकारशास्त्रीयः ग्रन्थः
(2) प्राकृतभाषायाः व्याकरणम्	(1) अन्तिमयोः अध्याययोः
(3) अभिधानचिन्तामणिः	(2) कोषग्रन्थः
(4) मालवविजयः	(3) जयसिंहः
(5) सरस्वतीकण्ठाभरणम्	(5) भोजराजः