chapter 15

ધોરણ 10 | విષય: Sanskrit

1. अधोलिखितेभ्यः विकल्पेभ्यः समुचितम् उत्तरं चिनुत ।

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) पृथिवीम् (પૃથ્વીને)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D) सरोवरम् (સરોવર પર)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D) पेयजलाः (પીવા યોગ્ય પાણીવાળા)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) भग्नदन्तः (તૂટેલા દાંતવાળો)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) स्थूलकायाः (ભારે શરીરવાળા/બળવાન)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) गभीरे (ઊંડા કૂવામાં)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) गृहीतचिन्तः (ચિંતા સાથે/ચિંતાતુર થયેલો)
2. एकवाक्येन संस्कृतभाषायाम् उत्तरत ।

સાચો જવાબ: अर्जुनः जयघोषकारकस्य जनसमूहस्य (જયઘોષ કરતા જનસમૂહની) समीपं गच्छति ।

સાચો જવાબ: सरोवरस्य जलं सगरं (विषमयं - ઝેરી) आसीत् ।

સાચો જવાબ: अपरिचितः स्वरेण युवकः (યુવાન જેવો) आसीत् ।

સાચો જવાબ: सर्वं वस्तुजातं शस्त्रास्त्रनिर्गतैः प्रदूषितैः (અસ્ત્ર-શસ્ત્રોમાંથી નીકળેલા પ્રદૂષણોથી) प्रदूषितं विषमयं च संजातम् ।

સાચો જવાબ: भटस्य (सैनिकस्य) पुत्रः जलં पीत्वा विगतदृष्टिः जातः ।

સાચો જવાબ:


  • (1) સ્મરતિ (લટ્ લકાર) → અસ્મરત્ (હસ્તન ભૂતકાળ)




  • (2) પશ્યામિ (લટ્ લકાર) → અપશ્યમ્ (હસ્તન ભૂતકાળ)




  • (3) વદતિ (લટ્ લકાર) → અવદત્ (હસ્તન ભૂતકાળ)




સાચો જવાબ:


  • (1) લબ્ધવિજયાઃ : લબ્ધઃ વિજયઃ યૈઃ તે – બહુવ્રીહિ સમાસ




  • (2) તૃષાતુરઃ : તૃષયા આતુરઃ – તૃતીયા તત્પુરુષ સમાસ




  • (3) ધવલકેશઃ : ધવલાઃ કેશાઃ યસ્ય સઃ – બહુવ્રીહિ સમાસ




  • (4) પ્રકૃતિનિર્મિતાઃ : પ્રકૃત્યા નિર્મિતાઃ – તૃતીયા તત્પુરુષ સમાસ




  • (5) સશોકઃ : શોકેન સહ વર્તતે યઃ સઃ – બહુવ્રીહિ સમાસ (અથવા સહબહુવ્રીહિ)




સાચો જવાબ:

5. निम्नशब्दरूपाणां विभक्तिं वचनं च लिखत ।
































































ક્રમ શબ્દરૂપ મૂળ શબ્દ (પ્રાતિપદિક) વિભક્તિ વચન
(1) નગરાત્ નગર (નપુસંકલિંગ) પંચમી વિભક્તિ એકવચન
(2) બલિષ્ઠાન્ બલિષ્ઠ (પુંલ્લિંગ) દ્વિતીયા વિભક્તિ બહુવચન
(3) સ્થિતિમ સ્થિતિ (સ્ત્રીલિંગ) દ્વિતીયા વિભક્તિ એકવચન
(2)* તૃષાતુરઃ તૃષાતુર (પુંલ્લિંગ) પ્રથમા વિભક્તિ એકવચન
(4)* પ્રકૃતિનિર્મિતાઃ પ્રકૃતિનિર્મિત (પુંલ્લિંગ/સ્ત્રીલિંગ) પ્રથમા વિભક્તિ બહુવચન
(4)* માસેષુ માસ (પુંલ્લિંગ) સપ્તમી વિભક્તિ બહુવચન
(5) બહૂનામ્ બહુ (પુંલ્લિંગ/નપુસંકલિંગ) ષષ્ઠી વિભક્તિ બહુવચન



 
6. પૃથ્વીરાજ ભાષામાં (માતૃભાષામાં) ઉત્તરો આપો ।

સાચો જવાબ:


  • અર્જુન જ્યારે સરોવરનું પાણી પીવા તૈયાર થયો, ત્યારે એક અજાણ્યા પુરુષે તેને અટકાવતા કહ્યું: "મહાશય! આ પાણી સગર (ઝેરી) છે. અત્યારે આ પાણી પીવા યોગ્ય નથી."




સાચો જવાબ: તે અજાણ્યો પુરુષ અવાજથી યુવાન લાગતો હતો, પણ શરીરથી તે સાવ ઘરડો, તૂટેલા દાંતવાળો, ધોળા વાળવાળો અને હાથમાં લાકડી લઈને ચાલતો હતો. મહાભારત કાળના હૃષ્ટપુષ્ટ અને બળવાન માણસોને યાદ કરતા અર્જુને આવો લાચાર માણસ ક્યારેય જોયો ન હોવાથી તેને ભારે આશ્ચર્ય થયું.

સાચો જવાબ: આધુનિક યુદ્ધમાં વપરાયેલાં રાસાયણિક અસ્ત્ર-શસ્ત્રોમાંથી નીકળેલા ઝેરી વાયુઓ અને કેમિકલ્સને કારણે પૃથ્વી, જળ (પાણી), વાયુ (હવા), આકાશ તેમજ સમગ્ર સજીવ સૃષ્ટિ (પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓ) પ્રદૂષિત અને ઝેરી થઈ ગયા હતા.

સાચો જવાબ: તે અજાણ્યા સૈનિકનો પુત્ર આ જ સરોવરનું ઝેરી પાણી પીવાને કારણે પોતાની આંખોની દ્રષ્ટિ ગુમાવી બેઠો (આંધળો થઈ ગયો) હતો અને દેખાતું ન હોવાને કારણે તે એક ઊંડા કૂવામાં પડી ગયો અને મૃત્યુ પામ્યો.

સાચો જવાબ:


  • મહાભારતકાલીન યુદ્ધમાં: મોટો નરસંહાર થતો હતો, પણ પૃથ્વી, જળ, વાયુ, આકાશ વગેરે કુદરતી તત્ત્વો શુદ્ધ રહેતા હતા. તે જીવો માટે ઉપયોગી જ રહેતા.




  • આધુનિક યુદ્ધમાં: રાસાયણિક શસ્ત્રોના કારણે યુદ્ધમાં ન જોડાયેલા નિર્દોષ લોકો અને પશુ-પંખીઓ પણ દૂષિત હવા-પાણીના કારણે અસાધ્ય રોગોનો ભોગ બને છે અને ભાવી પેઢીઓ સુધી તેના દુષ્પરિણામો ભોગવવા પડે છે. અર્થાત આધુનિક યુદ્ધ પ્રકૃતિનો નાશ કરે છે.




```php
Warning: session_start(): Session cannot be started after headers have already been sent in /home/u367000040/domains/gyanistudent.in/public_html/footer.php on line 8
```