chapter 4

ધોરણ 10 | విષય: Sanskrit

1. अधोलिखितेभ्यः विकल्पेभ्यः समुचितम् उत्तरं चिनुत ।

સાચો જવાબ:

સાચો વિકલ્પ: (C) अभिमन्युः


સાચો જવાબ:

સાચો વિકલ્પ: (C) अर्जुनस्य


સાચો જવાબ:

સાચો વિકલ્પ: (C) जनार्दनः


સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D) अर्जुन:

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) दुर्योधनेन

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) जनार्दनः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) राक्षसेभ्यः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) यमराजः
2. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरत ।

સાચો જવાબ:

जनार्दनस्य (श्रीकृष्णस्य) सन्देशं नयति ।


સાચો જવાબ:

अभिमन्युः पितामहं (पाण्डुराजम्) द्रष्टुं स्वर्गम् अभिगतः ।


સાચો જવાબ:

जतुगृहे सुप्तान् भ्रातॄन् निशाचराः न दहन्ति ।


સાચો જવાબ:

घटोत्कचः पितामहस्य (धृतराष्ट्रस्य) वचनात् दूतः भवति ।


સાચો જવાબ:


  • (1) श्रोतव्यः : विध्यर्थ कृदन्त (-तव्य પ્રત્યય)




  • (2) परित्यज्य : सम्बन्धक भूतकृदन्त (-त्य પ્રત્યય)




  • (3) अभिगतः : कर्मणि भूतकृदन्त (-त પ્રત્યય)




  • (4) उपसृत्य : सम्बन्धक भूतकृदन्त (-त्य પ્રત્યય)




  • (5) द्रष्टुम् : हेत्वर्थ कृदन्त (-तुम् પ્રત્યય)




  • (6) काङ्क्षितम् : कर्मणि भूतकृदन्त (-त પ્રત્યય)




સાચો જવાબ:


  • (1) घटोत्कचोऽहम् = घटोत्कचः + अहम्




  • (2) शकुनिरेषः = शकुनिः + एषः




  • (3) दूतोऽहमस्मि = दूतः + अहम् + अस्मि




  • (4) दूत इति = दूतः + इति




સાચો જવાબ:


  • (1) कुरुकुलप्रदीपः : कुरुकुलस्य प्रदीपः - षष्ठी तत्पुरुष समास




  • (2) चक्रायुधः : चक्रમ્ आयुधं यस्य सः - बहुव्रीहि समास




  • (3) पुत्रशोकसमुत्थितः : पुत्रस्य शोकेन समुत्थितः - षष्ठी અને तृतीया तत्पुरुष समास




  • (4) धृतराष्ट्रः : धृतં राष्ट्रं येन सः - बहुव्रीहि समास




6. रेखाङ्कितपदानां स्थाने प्रकोष्ठात् उचितं पदं चित्वा प्रश्नवाक्यं रचयत ।

સાચો જવાબ: घटोत्कचः कम् अभिवादयति ?

સાચો જવાબ: त्वं किमर्थम् न आगतः ?

સાચો જવાબ: कीदृशाः वयम् न ? (અથવા के दूतघातकाः न ?)

સાચો જવાબ: कस्य पश्चिमः सन्देशः श्रोतव्यः ?

સાચો જવાબ:














































शब्दः मूलशब्दः लिङ्गम् विभक्तिः वचनम्
(1) अंशुभिः अंशु पुલ્લિંગ तृतीया बहुवचनम्
(2) शकुनेः शकुनि પુલ્લિંગ पञ्चमी / षष्ठी एकवचनम्
(3) आशया आशा સ્ત્રીલિંગ तृतीया एकवचनम्
(4) पितामहम् पितामह પુલ્લિંગ द्वितीया एकવચનમ્
(5) राक्षसेभ्यः राक्षस પુલ્લિંગ पञ्चमी / चतुर्थी બહુવચનમ્

સાચો જવાબ:












































धातूरूपम् धातुः पदम् काल/लकारः पुरुषः वचनम्
(1) प्रहरध्वम् प्र+हृ आत्मनेपद आज्ञार्थ (लोट्) मध्यम बहुवचन
(2) दहेत् दह् परस्मैपद विध्यर्थ (विधिलिङ्) अन्य एकवचन
(3) भवतु भू/भव् પરસ્મૈપદ આજ્ઞાર્થ (લોટ્) અન્ય એકવચન
(4) समाचर सम्+आ+चર્ પરસ્મૈપદ આજ્ઞાર્થ (લોટ્) મધ્યમ એકવચન

9. कोष्ठगतपदानि प्रयुज्य वाक्यानि रचयत । (કૌંસમાં આપેલા પદોનો ઉપયોગ કરી વાક્ય બનાવો:)

સાચો જવાબ: धृतराष्ट्रः कौरवाणां जनकः आसीत् ।

સાચો જવાબ: घटोत्कचः जनार्दनस्य सन्देशम् आनयति ।

સાચો જવાબ: वयं दूतघातकाः न स्मः ।

સાચો જવાબ: घटोत्कचः धृतराष्ट्रં प्रणमति ।
10. માતૃભાષાામ્ ઉત્તરાણિ લિખત ।

સાચો જવાબ: ઘટોત્કચ શકુનિને સલાહ આપતા કહે છે કે, "હે શકુનિ! તું જુગારના પાસા (અક્ષો) છોડી દે અને હાથમાં ધનુષ્ય-બાણ પકડીને યુદ્ધ કરવા માટે યોગ્ય બની જા (બાણ ચલાવવા યોગ્ય થા)."

સાચો જવાબ: રાક્ષસો પણ લાક્ષાગૃહમાં (જતુગૃહમાં) સૂતેલા પોતાના ભાઈઓને સળગાવી દેતા નથી, અને તેઓ પોતાના ભાઈની પત્નીના મસ્તક પર આ રીતે હાથ અડાડીને (કે વાળ ખેંચીને) અપમાનિત કરતા નથી. દુર્યોધને પાંડવો સાથે આ બંને પ્રકારનું નીચ કૃત્ય કર્યું હોવાથી ઘટોત્કચ તેને રાક્ષસો કરતાં પણ વધુ ક્રૂર કહે છે.

સાચો જવાબ: અભિમન્યુના અન્યાયી વધથી દુઃખી થઈને અર્જુને વિલાપ કરતા કહ્યું હતું: "હા વત્સ! અભિમન્યુ, હા વત્સ! કુરુકુળના દીપક, હા વત્સ! યદુકુળના અંકુર! તારી માતાને, મામા (શ્રીકૃષ્ણ)ને અને મને પણ છોડીને તું પિતામહ (પાંડુરાજ)ને મળવાની આશાએ સ્વર્ગે સિધાવી ગયો." અર્જુને પ્રતિજ્ઞા પણ કરી કે તે શત્રુઓનો નાશ કરશે.
11. માતૃભાષામાં સંક્ષિપ્ત ટિપ્પણી લખો ।

સાચો જવાબ: ઘટોત્કચ ભીમ અને હિડિમ્બા (રાક્ષસી)નો પુત્ર છે. તે રાક્ષસ કુળનો હોવા છતાં આ નાટકમાં તેનું વર્તન તદ્દન માનવીય, શિષ્ટ અને આદરપૂર્ણ છે. તે જળાશય કે સભામાં પ્રવેશતી વખતે વડીલોને (ધૃતરાષ્ટ્રને) પ્રણામ કરવાની સભ્યતા રાખે છે. તે અતિશય બુદ્ધિમાન અને વાકચતુર છે, જે દુર્યોધન અને શકુનિના કટાક્ષોનો સણસણતો ઉત્તર આપે છે. જ્યારે દુર્યોધન તેનું દૂત તરીકે અપમાન કરે છે, ત્યારે તે ડર્યા વગર પોતાની વીરતા પ્રગટ કરે છે અને અંતે શ્રીકૃષ્ણનો પ્રભાવશાળી સંદેશ સભાને સંભળાવે છે.

સાચો જવાબ:


  • શ્રીકૃષ્ણ ઘટોત્કચ દ્વારા ધૃતરાષ્ટ્ર અને દુર્યોધનની સભામાં અંતિમ (પશ્ચિમ) સંદેશ મોકલે છે: "તમે ધર્મનું આચરણ કરો, પોતાના બાંધવો (સ્વજનો)ની ચિંતા કરો અને તમારી જે કાંઈ ઈચ્છા કે મનોકામના હોય તે બધી અહીં પૃથ્વી પર જ પૂરી કરી લો. કારણ કે, પાંડવનું રૂપ ધારણ કરીને સાક્ષાત યમરાજ (કૃતકાન્ત) આવતીકાલે સૂર્યના કિરણોની સાથે તમારી સામે પ્રગટ થશે




```php
Warning: session_start(): Session cannot be started after headers have already been sent in /home/u367000040/domains/gyanistudent.in/public_html/footer.php on line 8
```