chapter 7

અનુવાદ: જેવી રીતે ઘસવું, કાપવું, તપાવવું અને ટીપવું - આ ચાર ક્રિયાઓ વડે સોનાની પરીક્ષા કરાય છે.

અર્થવિસ્તાર: આ સુભાષિતમાં સોનાની અને માણસની પરીક્ષાની સરખામણી કરવામાં આવી છે. સોનું અસલી છે કે નકલી તે જાણવા માટે તેને કસૌટી પથ્થર પર ઘસવામાં આવે છે, તેને કાપીને જોવામાં આવે છે, તેને અગ્નિમાં તપાવીને શુદ્ધ કરાય છે અને હથોડીથી ટીપીને તેનો આકાર ચકાસાય છે. આ જ રીતે કોઈપણ માણસની યોગ્યતા માપવા માટે તેના ચાર ગુણો- જ્ઞાન, સદાચાર, ગુણ અને તેના કર્મો (કાર્યો) જોવામાં આવે છે. માત્ર બાહ્ય દેખાવથી નહિ, પણ તેના આંતરિક ગુણોથી જ સાચા મનુષ્યની પરખ થાય છે.

અનુવાદ: ફળ અને છાયાવાળા વિશાળ વૃક્ષનું સેવન કરવું જોઈએ. જો ભાગ્યવશાત તેના પર ફળ ન હોય, તો પણ તેની છાયાને કોણ રોકી શકે?

અર્થવિસ્તાર: આ શ્લોકમાં પરોપકારી અને મહાન પુરુષોના આશ્રયનું મહત્વ સમજાવવામાં આવ્યું છે. જેવી રીતે એક મોટું વૃક્ષ ફળ આપે છે અને ઘટાદાર છાંયડો પણ આપે છે, અને જો કદાચ ઋતુ પ્રમાણે તેના પર ફળ ન આવે, તો પણ તે વટેમાર્ગુને શીતળ છાંયડો આપવાનું બંધ કરતું નથી. તેવી જ રીતે સમાજમાં જ્ઞાની, સજ્જન અને સમર્થ પુરુષોનો આશ્રય લેવો જોઈએ. જો તે આપણને કોઈ ભૌતિક કે ધન સંબંધી લાભ ન કરાવી શકે, તો પણ તેમનું જ્ઞાન, સંગત અને સદવિચારો આપણું કલ્યાણ ચોક્કસ કરે છે.