ધોરણ 10 | విષય: Sanskrit
(1) भूत्वा : सम्बन्धक भूतकृदन्त
(2) संगत्य : सम्बन्धક भूतकृदन्त
(3) करणीयः : विध्यर्थ कृदन्त
(4) दातव्यम् : विध्यर्थ कृदन्त
(5) भवितुम् : હેત્વર્થ કૃદન્ત
(6) प्राप्तव्यः : विध्यर्थ कृदन्त
(1) मनुष्याश्चेति = मनुष्याः + च + इति
(2) प्रस्तरादयस्तु = प्रस्तरादयः + तु
(3) मानवोऽपि = मानवः + अपि
(4) निर्वहन्तोऽपि = निर्वहन्तः + अपि
(5) पशुरेव = पशुः + एव
(1) जडपदार्थाः : कर्मधारय समास (जडाः पदार्थाः)
(2) घटनास्थलात् : षष्ठी तत्पुरुष समास (घटनायाः स्थलम्, तस्मात्)
(3) दुर्घटनाग्रस्तम् : तृतीया तत्पुरुष समास (दुर्घटनया ग्रस्तः, तम्)
(4) यतो हि : સમાસ થતો નથી (આ એક અકબંધ અવ્યય પદ છે).
(1) पशवः ध्वनेः भयमनुभवन्ति ।
प्रश्नवाक्यम्: पशवः कस्मात् भयमनुभवन्ति ?
(2) मनुष्यैः कर्तव्यस्य निर्वाहः करणीयः ।
प्रश्नवाक्यम्: कैः कर्तव्यस्य निर्वाहः करणीयः ?
(3) विना कारणं दुर्घटना न भवति ।
प्रश्नवाक्यम्: विना कारणं का न भवति ?
(4) दुर्घटनायाः बोधं प्राप्तुम् अर्हामः ।
प्रश्नवाक्यम्: कस्याः बोधं प्राप्तुम् अर्हामः ?
(1) કારણ વિના દુર્ઘટના થતી નથી.
वाक्यम्: कारणं विना दुर्घटना न भवति ।
(2) આપણા ત્રણ કર્તવ્યો છે.
वाक्यम्: अस्माकं त्रीणि कर्तव्यानि सन्ति ।
(3) પથ્થરો અચેતન હોય છે.
वाक्यम्: प्रस्तરાઃ અચેતનાઃ ભવન્તિ ।
(4) માણસ સુખ અને દુઃખનો અનુભવ કરે છે.
वाक्यम्: मानवः सुखં च दुःखं अनुभवति ।
દુર્ઘટનાના સાક્ષી બનેલા માણસના ત્રણ કર્તવ્યો આ મુજબ છે:
દુઃખની અનુભૂતિ: ઘાયલ માણસને જોઈને તેના દુઃખથી પોતે પણ દુઃખી થવું.
કર્તવ્યનો નિર્વાહ: તેને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ પહોંચાડવો, સારવાર કરાવવી, જરૂર પડે લોહી આપવું અને તેના પરિવારને જાણ કરવી.
બોધપ્રાપ્તિ: દુર્ઘટના કઈ ભૂલના કારણે થઈ તે જાણીને, ભવિષ્યમાં પોતે એવી ભૂલ ક્યારેય ન કરવાની શીખ મેળવવી.