ધોરણ 10 | విષય: Science
કૂતરાની ચામડીનો પ્રભાવી રંગ જાણવા માટેનો પ્રોજેક્ટ નીચે મુજબ આયોજિત કરી શકાય:
પગલું ૧ (પિતૃઓની પસંદગી): બે અલગ-અલગ શુદ્ધ ચામડીના રંગ ધરાવતા કૂતરા પસંદ કરો. ધારો કે, એક શુદ્ધ કાળી ચામડીવાળો નર કૂતરો (Black) અને એક શુદ્ધ સફેદ ચામડીવાળી માદા કૂતરી (White).
પગલું ૨ (સંકરણ અને F1 પેઢી): તેમની વચ્ચે સંકરણ કરાવીને ઉત્પન્ન થતી સંતતિઓ (ગલુડિયાં) ના ત્વચાના રંગનું અવલોકન કરો.
અવલોકન અને તારણ: જો F1 પેઢીના બધા જ ગલુડિયાં કાળા રંગના જન્મે, તો કહી શકાય કે ચામડીનો 'કાળો રંગ' એ 'સફેદ રંગ' પર પ્રભાવી છે. જો બધા ગલુડિયા સફેદ જન્મે, તો સફેદ રંગ પ્રભાવી ગણાય.
પગલું ૩ (F2 પેઢીની ચકાસણી): વધુ પુષ્ટિ માટે F1 પેઢીના કૂતરાઓ વચ્ચે સંકરણ કરાવતા જો F2 પેઢીમાં કાળી અને સફેદ ત્વચા ધરાવતા ગલુડિયાં 3:1 ના ગુણોત્તરમાં મળે, તો પ્રભાવી અને પ્રચ્છન્ન લક્ષણની ચોક્કસ ખરાઈ થઈ જાય છે.
માનવ સહિત લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોના શરીરના સામાન્ય કોષોમાં રંગસૂત્રોની બે પ્રતિકૃતિઓ (જોડમાં) હોય છે.
જનનકોષો (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) ના નિર્માણ વખતે અર્ધસૂત્રણ પ્રકારનું વિભાજન થાય છે, જેના કારણે રંગસૂત્રની પ્રત્યેક જોડમાંથી માત્ર એક જ રંગસૂત્ર જનનકોષમાં આવે છે. આમ, જનનકોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી થઈ જાય છે.
જ્યારે નર જન્યુ (શુક્રકોષ) અને માદા જન્યુ (અંડકોષ) નું ફલન થાય છે, ત્યારે ફલિતાંડ (યુગ્મનજ) માં રંગસૂત્રોના બંને સેટ (એક માતા તરફથી અને એક પિતા તરફથી) ફરી પાછા જોડાઈ જાય છે.
આ રીતે બનતા નવા સજીવમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા પુનઃ સામાન્ય (પિતૃઓ જેટલી જ) થઈ જાય છે, જે સંતતિમાં બંને પિતૃઓ તરફથી સમાન જનીનિક યોગદાન સુનિશ્ચિત કરે છે.