ધોરણ 11 | విષય: Grahvigan
મૂર્તિઓ: મૂર્તિઓથી સુશોભન ભવ્ય લાગે છે. મોટી મૂર્તિ કેન્દ્રિય આકર્ષણ ઊભું કરે છે, જ્યારે નાની મૂર્તિઓ સમૂહમાં ગોઠવવાથી આકર્ષક લાગે છે.
ચાકળા અને તોરણ: પ્રાચીન અને પરંપરાગત કલાત્મક વસ્તુઓ જેમ કે ચાકળા અને તોરણ બેઠકખંડમાં ગોઠવવાથી ઘરમાં હૂંફ અને સંસ્કૃતિનો આહલાદક સમન્વય સર્જાય છે.
પેઇન્ટિંગ: પેઇન્ટિંગ, પોસ્ટર અને ફોટોગ્રાફ્સ ઘરની દીવાલોને જીવંત અને આકર્ષક બનાવે છે. તે જોનાર પર સુંદર મનોવૈજ્ઞાનિક અસર ઊભી કરે છે અને ગૃહિણીની કલાદૃષ્ટિ તથા આંતરિક ભાવનાઓની અભિવ્યક્તિ કરે છે.
ગૃહસુશોભનમાં ઉપયોગિતા એ ખૂબ જ મહત્વનું પાસું છે. તેના બે પ્રકાર છે:
પ્રત્યક્ષ ઉપયોગિતા: સોફા, ટીપોય, ડાઇનિંગ ટેબલ વગેરે વસ્તુઓ સજાવટ સાથે બેસવા કે જમવા માટે સીધો ઉપયોગ પૂરો પાડે છે.
પરોક્ષ ઉપયોગિતા: સજાવટની વસ્તુઓ મનોવૈજ્ઞાનિક અસર ઊપજાવી આંતરિક આનંદ, શાંતિ અને માનસિક સંતોષ આપે છે.
ઘરની સુંદરતા વધે છે અને તે કુટુંબના સભ્યોની પ્રતિભાનું પ્રતિબિંબ બને છે.
સુંદર વાતાવરણથી પરિવારના સભ્યો આનંદ અને ઉત્સાહમાં રહે છે.
કુટુંબના સભ્યોમાં કલારસિકતા વિકસે છે અને હૃદય-મનને શાંતિ તથા આત્મસંતોષ મળે છે.
કલા દ્વારા વિચારો અને લાગણીઓ સચોટ રીતે પ્રગટ થાય છે.
આવનાર વ્યક્તિ ગૃહિણીની સંચાલન શક્તિ, કલાદૃષ્ટિ અને સુઘડતા વિશે સારું તારણ બાંધી શકે છે.
સુશોભનની સામગ્રી ઘરને આરામદાયક અને સગવડભર્યું બનાવે છે.
ગૃહસુશોભનના પાયાના ત્રણ મુખ્ય હેતુઓ/સિદ્ધાંતો છે:
સૌંદર્ય: સજાવટ એવી હોવી જોઈએ જે આંખને ગમે, આનંદ આપે અને મગજને શાંતિ પ્રદાન કરે.
અભિવ્યક્તિ: વ્યક્તિ પોતાના માનસિક અને બૌદ્ધિક સ્તર પ્રમાણે કલાદૃષ્ટિ દ્વારા પોતાના આંતરમનની ભાવનાઓને સજાવટમાં નિરૂપે છે.
ઉપયોગિતા: સજાવટની વસ્તુઓ માત્ર દેખાવ પૂરતી ન રહેતાં પ્રત્યક્ષ (સગવડ) અને પરોક્ષ (માનસિક સંતોષ) ઉપયોગિતા ધરાવતી હોવી જોઈએ.
ગૃહસજાવટ માટે કલાના નીચેના પાંચ પાયાના સિદ્ધાંતોને અનુસરવું જરૂરી છે:
એકરૂપતા: સરખી વસ્તુઓ, રંગો અને આકારોની પસંદગીથી એકરૂપતા ઊભી થાય છે (જેમ કે લંબચોરસ ઓરડામાં લંબચોરસ ફર્નિચર).
સમતોલન:
(અ) ઔપચારિક: કેન્દ્રમાં મુખ્ય આકર્ષક વસ્તુ અને આજુબાજુ સમાન અંતરે નાની વસ્તુઓ.
(બ) અનૌપચારિક: કલ્પનાશક્તિથી મધ્યરેખાની બંને બાજુ આકર્ષણ જાળવવું.
લય: દૃષ્ટિ એક વસ્તુ પરથી બીજી વસ્તુ પર મુક્ત રીતે ફરે તેવો લય (પુનરાવર્તન, ચઢતા-ઉતર્તા ક્રમ કે સળંગ રેખા દ્વારા) ઊભો કરવો.
પ્રમાણ: ઓરડાના માપ અને કદ અનુસાર જ ફર્નિચર અને સાધન-સામગ્રીની ગોઠવણી કરવી જેથી ગીચતા ન લાગે.
આકર્ષણબળ: સૌથી વધુ આકર્ષક વસ્તુ પર પ્રથમ ધ્યાન જાય તે રીતે વિરોધી રંગો, આકારો કે યોગ્ય ગ્રુપમાં ગોઠવણી કરવી.
ફર્નિશિંગ ફેબ્રિક્સ જેવાં કે પડદા, કુશન, ગાદીઓ, સોફા કે ખુરશીના કવર ઘરની સજાવટમાં રંગ અને નરમાશ ઉમેરે છે.
પડદા: બારી-બારણાંના પડદા જાડા, મજબૂત, અપારદર્શક અને પાકા રંગના હોવા જોઈએ જેથી સૂર્યના તાપથી બચી શકાય અને ખાનગીપણું જળવાય.
કુશન: સોફા કે ખુરશી પર વિવિધ આકારના કુશન ગોઠવવાથી બેઠક આરામદાયક બને છે અને રૂમનો દેખાવ આકર્ષક બને છે.
ગૃહસુશોભનમાં મુખ્યત્વે નીચેની સહાયક સામગ્રીઓનો ઉપયોગ થાય છે:
પોસ્ટર, પિક્ચર અને ફોટોગ્રાફ્સ
અરીસો, ઘડિયાળ, લેમ્પશેડ અને ઝુમ્મર
યોગ્ય રંગયોજના (ભળતા કે વિરોધી રંગો)
ફૂલોની ગોઠવણી (ફ્લાવર એરેન્જમેન્ટ)
કુદરતી કે કૃત્રિમ ફૂલછોડ (ઇનડોર પ્લાન્ટ્સ, બોંસાઈ)
એક્વેરિયમ અને પક્ષીના પીંજરાં
પ્રકાશની યોગ્ય વ્યવસ્થા (લાઇટિંગ)
કોતરણીવાળી ચીજવસ્તુઓ અને કલાત્મક મૂર્તિઓ
પ્રાચીન અને ઐતિહાસિક વસ્તુઓ
ફર્નિચર અને ફર્નિશિંગ ફેબ્રિક્સ (પડદા, કુશન)
લેન્ડસ્કેપ અને રંગોળી