ધોરણ 11 | విષય: Grahvigan
બાળકોને નીચે મુજબના બાળગીતો વધુ ગમે છે:
રોજિંદા જીવનને સ્પર્શતાં હોય અને જેમાં પશુ-પક્ષીઓનો સમાવેશ થતો હોય તેવાં જાણીતાં ગીતો.
જે ગીતો ટૂંકાં હોય, બાળક સહેલાઈથી યાદ રાખી શકે અને લય, તાલ તથા સંગીતયુક્ત હોય.
હાવભાવ સાથે અભિનય કરી શકાય તેવાં ગીતો બાળકો ખૂબ ઉત્સાહથી ગાય છે.
બાલવાડી/શાળામાં બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ માટે નીચે મુજબની પ્રવૃત્તિઓ કરાવવામાં આવે છે:
સ્નાયુઓની કેળવણી માટે: માટીકામ, રેતીકામ, કાતરકામ, ચિત્રકામ.
જીવનવ્યવહારની પ્રવૃત્તિઓ: ગ્લાસ કે બોટલમાં પાણી રેડવું, દળવું, ઝાટકવું, ચાળવું.
ઇન્દ્રિય વિકાસની પ્રવૃત્તિઓ: દર્શેન્દ્રિય (રંગ, આકાર), કર્મેન્દ્રિય (અવાજ ઓળખવો), સ્વાદેન્દ્રિય (ગળ્યો, ખાટો સ્વાદ), સ્પર્શેન્દ્રિય (લીસી-ખરબચડી સપાટી), ઘ્રાણેન્દ્રિય (સુગંધ).
અન્ય પ્રવૃત્તિઓ: વાર્તાકથન, બાળગીતો, નાટક, સંગીત-નૃત્ય, વાર્તાલાપ, રમતો, બાળપ્રદર્શન અને સાંસ્કૃતિક ઉત્સવોની ઉજવણી.
બાળકના જીવનમાં રમતનું સ્થાન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે:
શારીરિક મહત્ત્વ: મેદાનની રમતોથી શારીરિક શ્રમ મળે છે, સ્નાયુઓ વિકસે છે અને લોહીનું પરિભ્રમણ સુધરે છે.
માનસિક મહત્ત્વ: બાળક આકારો, કદ, રંગો અને ગણતરી શીખે છે. તેનામાં એકાગ્રતા અને નિર્ણયશક્તિ કેળવાય છે.
સામાજિક મહત્ત્વ: સમૂહમાં રમવાથી ભ્રાતૃભાવના, સહકારની ભાવના, શરમ-સંકોચ દૂર થવા અને ખેલદિલી જેવા ગુણો વિકસે છે.
ભાષાકીય મહત્ત્વ: મિત્રો સાથે રમતાં રમતાં બાળક નવા શબ્દો અને બોલવાની શૈલી શીખે છે.
માનસિક થાક દૂર કરવો: રમતથી બાળકનો થાક અને કંટાળો દૂર થાય છે અને પ્રસન્નતા મળે છે.
પ્રેમ અને લાગણીની હૂંફ: દાદા-દાદી પોતાના પૌત્ર-પૌત્રીઓને ખૂબ વહાલથી અને અંતરના ઉમળકાથી સાચવે છે, જે બાળકને માનસિક સુરક્ષા અને હૂંફ આપે છે.
ઉત્તમ સંસ્કારોનું ઘડતર: દાદા-દાદી બાળકને પ્રેમથી હાલરડાં ગાઈને સુવડાવે છે, વાર્તાઓ સંભળાવે છે અને બાળકમાં સારા ચારિત્ર્ય તથા સંસ્કારોનું સિંચન કરે છે.
પૂરતી કાળજી અને સુરક્ષા: વડીલો ઘરમાં હોવાથી બાળકને કોઈ તકલીફ ન પડે, સમયસર આહાર અને આરામ મળે તેની તેઓ અંગત રીતે પૂરતી કાળજી રાખે છે.
અન્ય વિકલ્પોની મર્યાદાઓ:
આયા દ્વારા: આયા માત્ર કમાવા માટે આવતી હોવાથી મા જેવી હૂંફ આપી શકતી નથી, ક્યારેક પૂરતી કાળજી લેતી નથી કે બાળકને ઊંઘની દવા આપી સુવડાવી દેવાનું જોખમ રહે છે.
ઘોડિયાંઘર દ્વારા: ઘોડિયાંઘરમાં બાળકને ગંભીર બીમારી કે ચેપ લાગવાનું જોખમ રહે છે અને અંગત કાળજીનો અભાવ જોવા મળે છે.
તેથી, જો ઘરમાં દાદા-દાદી કે વડીલો હોય, તો તેમના માર્ગદર્શન અને છત્રછાયા હેઠળ થતો બાળઉછેર બાળક માટે સૌથી વધુ સલામત, પ્રેમયુક્ત અને તેના સર્વાંગી વિકાસ માટે શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.