ધોરણ 11 | విષય: Grahvigan
કારણ: હાથશાળ પર કાપડ હાથે કંતાયેલા તારમાંથી વણવામાં આવે છે, જેથી યંત્રો પર બનતા કાપડની સરખામણીમાં ખાદીના તાર અને વણાટમાં થોડી અસમાનતા અને ખરબચડાપણું જોવા મળે છે. વળી, તે પરંપરાગત રીતે સાદી અને મશીન પ્રિન્ટિંગ કે ચમક વગરની હોવાથી શરુઆતમાં દેખાવમાં ઓછી આકર્ષક લાગે છે.
કારણ: ભારતના લોકો પરદેશી કાપડનો વિરોધ કરે, પોતાની અસહાયતા અને આળસ ખંખેરી વસ્ત્ર તેમજ આર્થિક બાબતોમાં સ્વાવલંબી બને, તથા ગરીબોને સ્વમાનભેર રોજી-રોટી મળે અને તેમનું શોષણ અટકે તે માટે ગાંધીજીએ ખાદીના કાર્યક્રમને આગળ ધપાવ્યો.
કારણ: ખાદીના વસ્ત્રમાં ઉનાળામાં પરસેવો ચૂસીને શરીરને ઠંડક આપવાનો અને શિયાળામાં શરીરની ગરમી સાચવી રાખી આરામદાયક સ્થિતિમાં રાખવાનો ગુણધર્મ છે. વળી, તેમાં કુદરતી રંગોનો ઉપયોગ થતો હોવાથી તે ત્વચા અને આરોગ્ય માટે ઉત્તમ ગણાય છે.
કારણ: ખાદી ઉદ્યોગ દ્વારા કાંતનાર, વણનાર અને ખંજનાર જેવા દેશના હજારો નાના કારીગરો, સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધોને સ્થાનિક સ્તરે જ સ્વરોજગારી મળે છે. આનાથી ગ્રામીણ અર્થતંત્ર મજબૂત બને છે અને આર્થિક અસમાનતા ઘટે છે, જેથી ખાદી દેશના આર્થિક વિકાસમાં સારો ફાળો આપે છે.
કપડાંના ઘસાઈ ગયેલા કે નબળા ભાગનો ઉપયોગ ન કરતાં માત્ર સારા ભાગનો જ યોગ્ય ઉપયોગ કરવો.
જૂના કાપડને ધોઈ, સ્વચ્છ કરી, ઇસ્ત્રી કર્યા બાદ ફર્માની યોગ્ય ગોઠવણી કરીને કાપડ ઊંધું રાખીને સીવવું.
મૂળ સ્વરૂપને બદલ્યા વગર જ તેની ક્ષતિઓ દૂર કરવી (જેમ કે શર્ટના ઘસાયેલા કફ-કોલર ઉથલાવીને સીવવા).
સાંધો કે નબળો ભાગ આવતો હોય તો ત્યાં ફેન્સી વર્ક, પેચવર્ક, રફૂ, લેસ કે ભરતકામ મૂકીને સાંધો કાળજીપૂર્વક ઢાંકી દેવો.
મસોતાં માટે: સફાઈ અને પાણી લૂછવા માટે જાડું તેમજ સુંવાળું-પાતળું જૂનું કાપડ.
પગલૂછણિયાં માટે: જૂના જાડા ટુવાલ, દોરી, સૂતળી, કાથી, સાડી કે હોઝીયરીનું ટકાઉ કાપડ.
જૂનાં કે વાપરવા ન ગમતાં કપડાંની કાયાપલટ (નવો ઓપ આપવો) કરવાથી નીચે મુજબના મહત્વના લાભ થાય છે:
આર્થિક બચત: નકામા કે જૂના કપડાંમાંથી નવી ઉપયોગી વસ્તુઓ બનાવી શકાતી હોવાથી નવા કપડાં ખરીદવાનો ખર્ચ બચે છે.
નવીનતા અને ઉપયોગિતા: ફેશન બદલાવાથી કે ટૂંકા પડેલાં કપડાંનો નવો દેખાવ મળતાં તેને ફરી ઉત્સાહથી વાપરી શકાય છે.
સર્જનાત્મકતાનો વિકાસ: સ્ત્રીઓ અને ગૃહિણીઓમાં રહેલી કલાશક્તિ અને સર્જનાત્મક શક્તિ ખીલે છે.
સમયનો સદુપયોગ: નવરાશના સમયનો યોગ્ય અને ઉત્પાદક ઉપયોગ થઈ શકે છે.
સાધન-સંપત્તિનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ: ઘરમાં પડેલા નકામા કાપડનો ગૃહિણી પોતાની આવડતથી કચરો બનવાને બદલે ઉપયોગી વસ્તુઓમાં પુનઃઉપયોગ (Reuse) કરી શકે છે.