ધોરણ 11 | విષય: Grahvigan
પ્રજીવો દ્વારા: મેલેરિયા (અથવા ચિકનગુનિયા, મરડો)
ફૂગ દ્વારા: દાદર (અથવા ખસ, ખરજવું)
કૃમિ દ્વારા: હાથીપગો (અથવા વાળો)
હવા દ્વારા: ઓરી, ક્ષય, અછબડાં.
પાણી અને ખોરાક દ્વારા: કૉલેરા, ટાઈફૉઈડ, મરડો.
જાતીય સમાગમ દ્વારા: એઈડ્સ, સિફિલિસ, ગોનોરિયા.
હવા દ્વારા ફેલાતા રોગો: શીતળા, અછબડાં, ઈન્ફલ્યુએન્ઝા, ઓરી અને ક્ષય.
પાણી અને ખોરાક દ્વારા ફેલાતા રોગો: કૉલેરા, મરડો, ટાઈફૉઈડ અને વાળો.
રક્તપિત્ત રોગના મુખ્ય બે પ્રકાર છે:
જ્ઞાનતંતુને ઈજા પહોંચાડતો (જે પ્રમાણમાં ઓછો ચેપી છે).
શરીરની ચામડીના વિવિધ ભાગો પર જોવા મળતો.
દર્દીને ખૂબ ટાઢ વાઈને એકધારો, એકાંતરે કે દર ચોથા દિવસે તાવ આવે છે.
લોહીના કણોમાં પ્રજીવો વધીને તેનો નાશ કરે છે, જેથી દર્દીની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટે છે.
દર્દીનું શરીર ફિક્કું પડી જાય છે અને ખૂબ જ નબળાઈ અનુભવાય છે.
કૉલેરા વિરોધક રસી મુકાવવી અને દર્દીને તાત્કાલિક હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવો.
હંમેશા ચોખ્ખું, ઉકાળેલું પાણી પીવું તેમજ તાજો અને ઢાંકેલો ખોરાક જ ખાવો.
માખીનો ઉપદ્રવ અટકાવવો તથા જમ્યા પહેલાં અને જાજરૂ ગયા પછી સાબુથી હાથ-પગ બરાબર ધોવા.
ઉપયોગિતા: ચેપી રોગો ફેલાવવામાં માખી અને મચ્છરો સવિશેષ ભાગ ભજવે છે. મચ્છર કરડવાથી મેલેરિયા, ચિકનગુનિયા કે ડેન્ગ્યુ જેવા ઘાતક રોગો થાય છે. મચ્છરોથી બચવા માટે સુતરાઉ કે નાયલૉન કાપડની મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરવો એ સૌથી આદર્શ, નિર્દોષ અને વ્યવહારુ રસ્તો છે.
ફાયદા:
કોઈ પણ રાસાયણિક આડઅસર (Side effects) વગર મચ્છરના કરડવાથી સંપૂર્ણ રક્ષણ મળે છે.
ગરીબ, મધ્યમ કે શ્રીમંત વર્ગના તમામ લોકો માટે ખરીદવામાં અને વાપરવામાં સહેલી અને સસ્તી છે.
રાત્રે હાનિકારક ધૂમાડા કે ક્રીમ વગર શાંત અને સ્વસ્થ ઊંઘ મેળવી શકાય છે.
નુકસાનકારક જીવાણુઓ અને જંતુઓનું નિયંત્રણ કરવા માટે જંતુનાશક દવાઓનો ઉપયોગ કરતી વખતે નીચે મુજબની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ:
જંતુનાશક દવા કિંમતમાં સસ્તી અને અસરકારક હોવી જોઈએ.
તેને ઉપયોગમાં લેવાની પદ્ધતિ સરળ અને વ્યવહારુ હોવી જોઈએ.
દવાની અસર લાંબા સમય સુધી રહે તેવી ટકાઉ હોવી જોઈએ.
આ જંતુનાશક દવાઓ પર્યાવરણીય સંદર્ભમાં નુકસાનકારક ન હોવી જોઈએ.
ટાઈફૉઈડ એ દૂષિત પાણી અને પ્રદૂષિત ખોરાકથી ફેલાતો બૅક્ટેરિયાજન્ય રોગ છે. તેનાં મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
દર્દીને સતત અને તીવ્ર તાવ આવે છે, જેથી શરીરનું તાપમાન ઊંચું રહે છે.
દર્દીને માથામાં સખત દુઃખાવો થાય છે, અશક્તિ અને સુસ્તી અનુભવાય છે.
પાચનતંત્ર પર અસર થવાથી ભૂખ મટી જાય છે, પેટમાં દુઃખાવો થાય છે અને ઝાડા કે કબજિયાત જેવી તકલીફો થાય છે.
સમયસર સારવાર ન મળે તો આંformal કે આંતરડામાં ગંભીર અસર થઈ શકે છે.
કટિસ્નાન એ પાચનતંત્ર અને પેટના રોગો માટેની ઉત્તમ કુદરતી ઉપચાર પદ્ધતિ છે. તેની રીત નીચે મુજબ છે:
તૈયારી: સારી ગુણવત્તાવાળા ધાતુના ટબમાં એક ફૂટ જેટલું ઠંડું કે નવસેકું પાણી ભરવું.
પ્રક્રિયા: પેટ ખાલી હોય ત્યારે દર્દીને ૧ થી ૧.૫ ગ્લાસ ગરમ પાણી પીવડાવીને ટબમાં બેસાડવો.
સ્થિતિ: દર્દીના શરીરનો મધ્યભાગ (નાભિથી અડધી જાંઘ સુધીનો ભાગ) પાણીમાં ડૂબેલો રહેવો જોઈએ, જ્યારે ધડ અને પગ ટબની બહાર સૂકા રહેવા જોઈએ.
સમયગાળો: ઉનાળામાં ૩૦ મિનિટ અને શિયાળામાં ૧૫ મિનિટ સુધી કટિસ્નાન લેવું.
સમાપન: સ્નાન પૂરું થયા પછી શરીરને કોરા ટુવાલથી બરાબર લૂછી નાખવું.
માટીના પ્રયોગ વખતે નીચે મુજબની સાવચેતીઓ રાખવી જરૂરી છે:
માટીમાં કોઈ રાસાયણિક તત્ત્વો, ઝેરી દ્રવ્યો, કાંકરા, પીંછા કે અન્ય કચરો ભળેલો ન હોય તેવી જ શુદ્ધ માટી પસંદ કરવી.
તળાવના કે નદીકાંઠાના કાંપવાળી કાળી માટી વાપરવી સૌથી વધુ સલાહભરેલું છે.
માટીને વાપરતા પહેલાં સ્વચ્છ કરી, ચાળીને ઔષધીય ઉપયોગ માટે ૩ થી ૪ કલાક પાણીમાં પલાળી રાખવી.
લેપ શરીર પર ૧ થી ૨ કલાક સુધી જ રાખવો.
આંખ જેવા નાજુક અવયવો પર માટીનો સીધો લેપ કરવાને બદલે માટીને કાપડની પટ્ટીમાં રાખીને બાંધવી જેથી આંખને નુકસાન ન થાય.
સૂર્યસ્નાન એ આરોગ્ય જાળવણી અને રોગનિવારણ માટે અતિ ઉત્તમ કુદરતી સારવાર છે:
વિટામિન D નો સ્ત્રોત: સૂર્યનાં કિરણો ચામડી પર પડવાથી શરીરમાં વિટામિન 'ડી' નું નિર્માણ થાય છે.
હાડકાં અને દાંતની મજબૂતી: સૂર્યસ્નાનથી શરીરમાં કૅલ્શિયમ, ફૉસ્ફરસ અને લોહતત્ત્વનું શોષણ અને નિર્માણ સરળ બને છે, જે હાડકાં અને દાંત મજબૂત કરે છે.
રોગપ્રતિકારક શક્તિ: સૂર્યપ્રકાશથી શરીરના તમામ તંત્રો કાર્યરત થાય છે, રોગપ્રતિકારક ક્ષમતા વધે છે અને સ્ફૂર્તિ અનુભવાય છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય: તે મનને પ્રસન્ન રાખે છે અને માનસિક કાર્યશક્તિમાં વધારો કરે છે.