ધોરણ 11 | విષય: Grahvigan
પૂરી પ્રેસથી આડણી-વેલણ કરતાં વધારે ઝડપથી અને એકસરખી પૂરી બને છે, જેનાથી સમય, શક્તિ, તેલ અને ગૅસનો બચાવ થાય છે.
પૂરી ઉપરાંત આનો ઉપયોગ સારેવડા અને પાપડ બનાવવા માટે પણ થાય છે.
કિચનમાસ્ટર એ મેટલનું ગોળ વાસણ છે, જેમાં જુદી જુદી સાઇઝના છિદ્રોવાળી ચાળણી/જાળીઓ, બ્લેડ અને હૅન્ડલ સેટ કરેલું હોય છે.
ઉપયોગ: બાફેલાં શાકભાજીનો પલ્પ બનાવવા, સૂપ બનાવવા, પલાળેલી દાળ પીસવા, ટામેટાંનો કેચઅપ બનાવવા તથા કોઈ પણ ફળનો પલ્પ બનાવવા માટે વપરાય છે.
સંભાળ: ઉપયોગ બાદ સાદા પાણીથી ધોઈ, અવશેષો સાફ કરી, સાબુના પાણીથી કે બ્રશથી ધોઈ, કોરા કપડાથી લૂછીને સૂકવીને યોગ્ય જગ્યાએ મૂકવું.
ઓવન: તે ગરમીના સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે. તેમાં લાગેલા રોડ ગરમ થવાથી આખા બોક્સમાં સૂકી ગરમી ફેલાય છે, જેથી વાનગી ચારે બાજુથી એકસરખી બેક થાય છે. તેમાં બ્રેડ, કેક, બિસ્કિટ, નાનખટાઈ વગેરે બેક કરી શકાય છે.
માઇક્રોવેવ ઓવન: તે ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક (સૂક્ષ્મ) તરંગો દ્વારા ગરમી ઉત્પન્ન કરે છે. ખોરાક ખૂબ જ ઝડપથી અને ઓછા તેલથી રંધાઈ જાય છે.
સાવચેતી: માઇક્રોવેવને ક્યારેય ખાલી ન ચલાવવું અને તેમાં ધાતુ (મેટલ)ના વાસણો વાપરવા નહીં (માત્ર ખાસ માઇક્રોવેવ-સેફ વાસણો જ વાપરવા).
સાદા ઓવનની આકૃતિ (રેખાચિત્ર):
+---------------------------------------+
| [તાપમાન] [સમય] [થર્મોસ્ટેટ] (●) ચાલુ/બંધ | <- કન્ટ્રોલ પેનલ
+---------------------------------------+
| +---------------------------------+ |
| | [પંખો] [બલ્બ] | | <- અંદરનો ભાગ
| | =============================== | | <- ઉપરનું હીટર
| | ------------------------------- | | <- ટ્રે (૧)
| | ------------------------------- | | <- ટ્રે (૨)
| | =============================== | | <- નીચેનું હીટર
| | _______________________________ | | <- ડ્રીપ ટ્રે
| +---------------------------------+ |
| [======== ટેમ્પર્ડ ગ્લાસ દરવાજો =======] |
| [હૅન્ડલ] |
+---------------------------------------+
સાદાં સાધનોને ઉપયોગ કર્યા પછી તરત જ સાબુ કે ડિટર્જન્ટના દ્રાવણથી ધોઈ લેવાં.
સાધનોમાં ભરાઈ રહેલા ખાદ્યપદાર્થોના અવશેષોને બ્રશ કે પાણી વડે બરાબર સાફ કરવા.
ધોયા પછી સાધનોને સ્વચ્છ અને કોરા કપડાથી લૂછીને તડકે કે ખુલ્લામાં સૂકવી દેવાં.
પિત્તળના સાધનો (જેમ કે સંચો) કાળા પડી જાય તો આમલીના પાણીથી કે પિતાંબરી પાવડરથી ઘસીને સાફ કરવા.
લાકડાનાં સાધનોને પાણીમાં પલાળી ન રાખતાં, ધોઈને તરત કોરાં કરી સૂકવી દેવાં.
સ્વિચ કે પ્લગને ક્યારેય ભીના હાથે ન અડકવું અને સાધન વાપરતી વખતે પગમાં રબરના ચપ્પલ પહેરવા.
ઉપયોગ પછી સ્વિચ બંધ કરીને જ પ્લગ બહાર કાઢવો.
મોટરવાળા ભાગમાં કે વાયરિંગમાં પાણી ન પહોંચે તેનું ધ્યાન રાખવું.
વિદ્યુત ઉપકરણોને ભીના કે કોરા કપડાથી લૂછીને સાફ કરવાં; તેના પર એસિડ, આલ્કલી કે ધારદાર સાધનો ન વાપરવાં.
વાયર, પ્લગ કે સ્વિચ તૂટેલા હોય તો સમયસર બદલાવી લેવા અને અર્થિંગવાળા ૩-પિન પ્લગનો જ ઉપયોગ કરવો.
રસોઈ સરળ, ઝડપી અને સ્વાદિષ્ટ બને તે માટે રસોઈ બનાવતા પહેલાં પૂર્વતૈયારી કરવી જરૂરી છે. (જેમ કે: સાફ કરવું, કાપવું/સમારવું, પલાળવું, આથવણ, ફણગાવવું વગેરે).
૧. પલાળવું: કઠોળ કે દાળને રાંધતા પહેલાં પાણીમાં પલાળવાથી તેના દાણા પોચા થાય છે અને તે ઝડપથી રંધાય છે, જેથી સમય અને ઇંધણ (બળતણ)નો બચાવ થાય છે. પલાળવાથી કઠોળમાં રહેલા ઉત્સેચકો સક્રિય બને છે.
૨. ફણગાવવું: મગ, ચણા, મઠ જેવાં કઠોળને પલાળી, પાણી નિતારીને ૬ થી ૮ કલાક ઢાંકી રાખવાથી ફણગા ફૂટે છે. ફણગાવેલા કઠોળમાંથી વિટામિન 'સી' અને 'બી-કોમ્પ્લેક્સ'નું પ્રમાણ વધે છે અને તે પચવામાં હળવાં બને છે.
સલાડ, કચુંબર, લીંબુ, લીલાં મરચાં વગેરે સમારીને તૈયાર રાખવાં.
જમનાર વ્યક્તિઓની ગણતરી મુજબ થાળી, વાટકા, ગ્લાસ, ચમચી અને પીરસવાના ચમચા (સર્વિંગ સ્પૂન) તૈયાર રાખવા.
અથાણાં, પાપડ અને ચટણી તૈયાર કરી રાખવાં.
ડાઇનિંગ ટેબલ પર નેપ્કિન, વોટર ગ્લાસ અને ટેબલ-મેટ્સ ગોઠવી દેવાં.
બનાવેલી રસોઈ ઠંડી થઈ ગઈ હોય તો ગરમ કરી હોટકેસ કે કેસરોલમાં ભરી લેવી.
જમવાની સાથે છાશ, પીવાનું પાણી અને જમ્યા પછીનો મુખવાસ તૈયાર રાખવો જેથી જમતી વખતે વારંવાર ઊભા થવું ન પડે.