chapter 1

ધોરણ 12 | విષય: Account1

1. દરેક પ્રશ્ન માટે યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)

2. નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં જવાબ આપો

સાચો જવાબ: ભાગીદારીમાં જોડાયેલી વ્યક્તિઓ વ્યક્તિગત રીતે ‘ભાગીદાર’ કહેવાય છે.

સાચો જવાબ: ભાગીદારી પેઢીમાં ઓછામાં ઓછા 2 અને વધુમાં વધુ 50 ભાગીદારો હોય છે.

સાચો જવાબ: ભાગીદારી કરારનામું એ ભાગીદારી પેઢીનું વહીવટી બંધારણ ગણાય છે.

સાચો જવાબ: ભાગીદારો વચ્ચે ભવિષ્યમાં કોઈ મતભેદ, અણબનાવ કે વિવાદ ઊભો થાય તો તેનો કાયદેસરની જોગવાઈઓ મુજબ ઉકેલ લાવી શકાય તે કરારનામું તૈયાર કરવાનો હેતુ છે.

સાચો જવાબ: ભાગીદારો વચ્ચે લેખિત કરાર ન હોય, તો વહીવટી પ્રશ્નોનો નિકાલ ભારતીય ભાગીદારી કાયદા 1932ની જોગવાઈઓ મુજબ થાય છે.

સાચો જવાબ:

મૂડી ખાતાં રાખવાની બે પદ્ધતિઓ છે:

અસ્થિર (હંગામી) મૂડી ખાતાંની પદ્ધતિ

સ્થિર (કાયમી) મૂડી ખાતાંની પદ્ધતિ

સાચો જવાબ: સ્થિર મૂડી પ્રથામાં ભાગીદારનો નફો ભાગીદારના ચાલુ ખાતે જમા કરવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: તે ભાગીદારના મૂડી ખાતે જમા થાય છે.

સાચો જવાબ: તેને પાકા સરવૈયામાં મિલકત-લેણાં બાજુ દર્શાવવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ:

ભાગીદારના મૂડી ખાતે....ઉ.તે ભાગીદારના ઉપાડ ખાતે

સાચો જવાબ: નફા-નુકસાન ફાળવણી ખાતું એ નફા-નુકસાન ખાતાંનો જ એક ભાગ છે.

3. નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં જવાબ આપો (દાખલાઓ)

સાચો જવાબ:

દર મહિનાને અંતે ઉપાડ પર વ્યાજની ગણતરી

માસિક ઉપાડ = $\frac{\text{કુલ વાર્ષિક ઉપાડ}}{12} = \frac{12,000}{12} = ₹ 1,000$

વ્યાજનો દર (R) = $12\%$

દર માસના અંતે ઉપાડ માટે મુદત (N) = $\frac{66}{12}$ માસ

$$\text{ઉપાડ પર વ્યાજ (I)} = \frac{P \times R \times N}{100}$$

$$\text{I} = 1000 \times \frac{12}{100} \times \frac{66}{12} = ₹ 660$$

જવાબ: વર્ષના અંતમાં ઉપાડ પર વ્યાજ ₹ 660 થાય.

સાચો જવાબ:

અમૃતાને મળતી કુલ રકમની ગણતરી

કમિશન ગણતરી: (કમિશન બાદ કર્યા પછીના ચોખ્ખા નફા પર $8\%$)

$$\text{કમિશન} = \text{ચોખ્ખો નફો} \times \frac{\text{કમિશનના ટકા}}{100 + \text{કમિશનના ટકા}}$$

$$\text{કમિશન} = 96,876 \times \frac{8}{108} = ₹ 7,176$$

વહેંચણીપાત્ર નફો: $96,876 - 7,176 = ₹ 89,700$

નફા-નુકસાન વહેંચણી: મૂડીનું પ્રમાણ 3:2 આપેલ છે, પણ નફા-નુકસાનનું પ્રમાણ સ્પષ્ટ નથી તેથી સરખે હિસ્સે (1:1) વહેંચાશે.

$$\text{અમૃતાનો નફો} = 89,700 \times \frac{1}{2} = ₹ 44,850$$

અમૃતાને મળતી કુલ રકમ:

$$\text{કુલ રકમ} = \text{નફો} + \text{કમિશન} = 44,850 + 7,176 = ₹ 52,026$$

જવાબ: અમૃતાને કુલ ₹ 52,026 મળશે.

સાચો જવાબ:

નફા-નુકસાનનું પ્રમાણ: વિસ્મય : અભિજીત : કુનાલ = 3 : 2 : 4 (કુલ ભાગ = 9)

અભિજીતનો નફામાં ભાગ = $\frac{2}{9}$

અભિજીતનો નફો = ₹ 30,000

$$\text{વહેંચણીપાત્ર નફો} = 30,000 \times \frac{9}{2} = ₹ 1,35,000$$

મૅનેજરનું કમિશન: (કમિશન આપ્યા બાદ વધતા નફા પર એટલે કે વહેંચણીપાત્ર નફાના $10\%$)

$$\text{કમિશન} = 1,35,000 \times \frac{10}{100} = ₹ 13,500$$

જવાબ: મૅનેજરનું કમિશન ₹ 13,500 થાય.

સાચો જવાબ:

નફાની વહેંચણી

કુલ નફો = ₹ 68,000

પ્રમાણ: 15 : 10 : 9 (કુલ ભાગ = 34)

$$\text{રાજકુમારનો નફો} = 68,000 \times \frac{15}{34} = ₹ 30,000$$

$$\text{કૌશિકનો નફો} = 68,000 \times \frac{10}{34} = ₹ 20,000$$

$$\text{શર્માનો નફો} = 68,000 \times \frac{9}{34} = ₹ 18,000$$

જવાબ: રાજકુમારને ₹ 30,000, કૌશિકને ₹ 20,000 અને શર્માને ₹ 18,000 નફો મળશે.

સાચો જવાબ:

નફાની વહેંચણી (ધારીને પ્રમાણ શોધવું)

ધારો કે, પંડ્યાને નફો મળે છે = ₹ 1

મહેતાને પંડ્યા કરતાં ચાર ગણો = $1 \times 4 = ₹ 4$

બાજપાઈને મહેતાના હિસ્સાનો અડધો = $4 \times \frac{1}{2} = ₹ 2$

$$\text{નફા-નુકસાનનું પ્રમાણ (મહેતા : પંડ્યા : બાજપાઈ)} = 4 : 1 : 2 \quad (\text{કુલ ભાગ} = 7)$$

નફાની વહેંચણી (કુલ નફો = ₹ 87,500):

$$\text{મહેતાનો નફો} = 87,500 \times \frac{4}{7} = ₹ 50,000$$

$$\text{પંડ્યાનો નફો} = 87,500 \times \frac{1}{7} = ₹ 12,500$$

$$\text{બાજપાઈનો નફો} = 87,500 \times \frac{2}{7} = ₹ 25,000$$

1. યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)
A: ખર્ચ
B: દેવું
C: આવક
D: નુકસાન

સાચો જવાબ:

સાચો વિકલ્પ: (A)

A: અસ્થિર મૂડી ખાતાંની પદ્ધતિ

B: સ્થિર મૂડી ખાતાંની પદ્ધતિ

C: ચાલુ ખાતાંની પદ્ધતિ

D: આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)
A: મૂડી ખાતે ઉધાર
B: મૂડી ખાતે જમા
C: ચાલુ ખાતે ઉધાર
D: ચાલુ ખાતે જમા

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)
A: મૂડી ખાતે
B: ચાલુ ખાતે
C: નફા-નુકસાન ખાતે
D: નફા-નુકસાન ફાળવણી ખાતે

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)
A: ખર્ચ
B: દેવું
C: આવક
D: નુકસાન

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)
A: ખર્ચ
B: દેવું
C: આવક
D: નુકસાન

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)
A: કાચો નફો
B: કાચી ખોટ
C: વહેંચણીપાત્ર નફો
D: વહેંચણીપાત્ર ખોટ

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)
A: 6 %
B: 9 %
C: 12 %
D: કાંઈ નહિ

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)
A: 6 %
B: 9 %
C: 12 %
D: વ્યાજ ગણાશે નહિ

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)
A: ₹ 11,000
B: ₹ 22,000
C: ₹ 33,000
D: ₹ 66,000

નીચેના પ્રશ્નોના એક વાક્યમાં જવાબ આપો :

સાચો જવાબ: જે વ્યક્તિઓ ભાગીદારીમાં જોડાય, તેઓ વ્યક્તિગત રીતે 'ભાગીદાર' કહેવાય છે. કાયદાકીય વ્યાખ્યા મુજબ, કરાર કરવાને સમર્થ હોય તેવી વ્યક્તિઓ નફો કમાવવાના હેતુથી કાયદેસરનો ધંધો કરવા સંમત થાય ત્યારે તે દરેક વ્યક્તિ ભાગીદાર બને છે

સાચો જવાબ:

ઓછામાં ઓછા: 2 (બે) ભાગીદાર હોવા જોઈએ.

વધુમાં વધુ: કંપની ધારા 2013 ના નિયમ 10 (2014) મુજબ 50 (પચાસ) ભાગીદાર હોઈ શકે

સાચો જવાબ: ભાગીદારી કરારનામું (Partnership Deed) એ પેઢીનું વહીવટી બંધારણ ગણાય છે

સાચો જવાબ: ભવિષ્યમાં ભાગીદારો વચ્ચે કોઈ ગેરસમજ, મતભેદ કે વિવાદ ઊભો થાય, તો તેનો કાયદેસર અને સુગમ નિકાલ કરારનામાની જોગવાઈઓ અનુસાર કરી શકાય તે તેનો મુખ્ય હેતુ છે.

સાચો જવાબ: જો લેખિત કરાર ન હોય, તો વહીવટી પ્રશ્નોનો નિકાલ ૧૯૩૨ના ભારતીય ભાગીદારી કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર થાય છે (જેમ કે: નફો-નુકસાન સરખે હિસ્સે વહેંચાય, મૂડી પર વ્યાજ ન મળે અને લોન પર 6% વ્યાજ ચૂકવવું પડે).

સાચો જવાબ: ભાગીદારોના મૂડી ખાતાં રાખવાની મુખ્ય બે પદ્ધતિઓ છે:

સ્થિર (કાયમી) મૂડી ખાતાની પદ્ધતિ

અસ્થિર (હંગામી) મૂડી ખાતાની પદ્ધતિ

સાચો જવાબ:

સ્થિર મૂડી પ્રથામાં ભાગીદારનો વહેંચણીપાત્ર નફો ભાગીદારના ચાલુ ખાતે જમા કરવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: ભાગીદાર જો કાયમી ધોરણે વધારાની મૂડી લાવે, તો તે ભાગીદારના મૂડી ખાતે જમા થાય છે

સાચો જવાબ: ચાલુ ખાતાંની ઉધાર બાકી પાકા સરવૈયામાં મિલકત-લેણા બાજુએ દર્શાવવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: વર્ષના અંતે ઉપાડ ખાતું બંધ કરવાની આમનોંધ નીચે મુજબ થાય:

તારીખ	વિગત	ખા.પા.	ઉધાર (રૂ.)	જમા (રૂ.)
વર્ષનો અંત	ભાગીદારના મૂડી/ચાલુ ખાતે..........ઉધાર તે ભાગીદારના ઉપાડ ખાતે..........જમા		XXX	XXX
	(બાબત જે: વર્ષના અંતે ઉપાડ ખાતું બંધ કરી મૂડી/ચાલુ ખાતે લઈ ગયા તેના.)

(નોંધ: જો અસ્થિર મૂડી પ્રથા હોય તો 'મૂડી ખાતે' અને સ્થિર મૂડી પ્રથા હોય તો 'ચાલુ ખાતે' ઉધાર થાય.)

સાચો જવાબ: નફા-નુકસાન ફાળવણી ખાતું (Profit and Loss Appropriation Account) એ નફા-નુકસાન ખાતાંનો જ એક ભાગ છે.

નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં જવાબ આપો :

સાચો જવાબ: વર્ષના અંતે ઉપાડ પર કુલ વ્યાજ ₹660 થાય છે. આ ગણતરી મુજબ, માસિક ઉપાડ ₹1,000 છે અને દર મહિનાના અંતે ઉપાડ કરવાથી વ્યાજ માટેના મહિનાઓ 66/12 ગણવામાં આવે છે. સંપૂર્ણ વિગતવાર ગણતરી નીચે મુજબ છે. [1, 2]

ગણતરીના મુદ્દાઓ

કુલ વાર્ષિક ઉપાડ: ₹12,000

માસિક ઉપાડ (P):

$\text{\rupee }12,000\div 12=\text{\rupee }1,000\text{ પ્રતિ માસ [0.6.7]}$

વ્યાજનો દર (R): વાર્ષિક 12%

સમય (n): દર મહિનાના અંતે ઉપાડ કરવામાં આવે ત્યારે કુલ સમય ૧૧ મહિનાનો સરેરાશ સમય $\frac{66}{12}$ મહિના લેવાય છે. [1]

સૂત્ર અને ઉકેલ

ઉપાડ પર વ્યાજનું સૂત્ર:

$I=P\times \frac{R}{100}\times \frac{n}{12}$

[1]

કિંમતો મૂકતા:

$I=1,000\times \frac{12}{100}\times \frac{66}{12}=\text{\rupee }660$

સાચો જવાબ: વર્ષના અંતે પેઢીના નફામાંથી અમૃતાને કુલ ₹60,996 મળશે. આ રકમમાં તેનું કમિશન ₹7,176 અને નફામાં તેનો ભાગ ₹53,820 સામેલ છે.

ગણતરીની વિગતો

કમિશનની ગણતરી:
- સૂત્ર: $\text{કમિશન} = \text{ચોખ્ખો નફો} \times \frac{\text{કમિશનનો દર}}{100 + \text{કમિશનનો દર}}$
- કમિશન $= 96,876 \times \frac{8}{108} = ₹7,176$

કમિશન બાદ કર્યા પછીનો નફો:
- નફો - કમિશન = ₹96,876 - ₹7,176 = ₹89,700

નફામાં અમૃતાનો ભાગ (મૂડીના પ્રમાણ 3:2 મુજબ):
- ભાગ $= ₹89,700 \times \frac{3}{5} = ₹53,820$

અમૃતાની કુલ રકમ:
- કમિશન + નફાનો ભાગ = ₹7,176 + ₹53,820 = ₹60,996

સાચો જવાબ: મૅનેજરનું કમિશન ₹13,500 થશે. કુલ વહેંચણીપાત્ર નફો ₹1,35,000 છે અને તેના 10% લેખિત કમિશન ₹13,500 ગણવામાં આવે છે.

ગણતરીના મુદ્દાઓ

નફા-નુકસાનનું પ્રમાણ: વિસ્મય : અભિજીત : કુનાલ = 3 : 2 : 4

કુલ પ્રમાણ: 3 + 2 + 4 = 9

અભિજીતનો ભાગ: $\frac{2}{9}$

કુલ વહેંચણીપાત્ર નફો શોધો:
- અભિજીતનો નફો = ₹30,000
- કુલ નફો = $30,000 \times \frac{9}{2} =$ ₹1,35,000

મૅનેજરના કમિશનની રકમ:
- વહેંચણીપાત્ર નફાના 10% = $1,35,000 \times \frac{10}{100} =$ ₹13,500

સાચો જવાબ: ભાગીદારો વચ્ચે વહેંચણીપાત્ર નફાની ગણતરી નીચે મુજબ છે:

રાજકુમારને ₹30,000, કૌશિકને ₹20,000 અને શર્માને ₹18,000 નફો મળશે.

ગણતરીની રીત:

નફા-નુકસાનનું પ્રમાણ = 15 : 10 : 9

કુલ પ્રમાણ = 15 + 10 + 9 = 34

પેઢીનો કુલ નફો = ₹68,000 [1]

દરેક ભાગીદારનો નફો:

રાજકુમારનો નફો

$=68,000\times \frac{15}{34}=\mathbf{\rupee 30,000}$

કૌશિકનો નફો

$=68,000\times \frac{10}{34}=\mathbf{\rupee 20,000}$

શર્માનો નફો

$=68,000\times \frac{9}{34}=\mathbf{\rupee 18,000}$

સાચો જવાબ: દરેક ભાગીદારને મળતી નફાની રકમ: મહેતાને ₹ 50,000, બાજપાઈને ₹ 25,000 અને પંડ્યાને ₹ 12,500 મળે છે.

ગણતરીની સમજૂતી

ધારો કે પંડ્યાનો હિસ્સો = x

મહેતાનો હિસ્સો પંડ્યા કરતા ચાર ગણો છે, તેથી મહેતાનો હિસ્સો = 4x

બાજપાઈનો હિસ્સો મહેતાના હિસ્સાનો અડધો ભાગ છે, તેથી બાજપાઈનો હિસ્સો = $\frac{4x}{2} = 2x$ [1]

નફાનું પ્રમાણ અને રકમ

ભાગીદારોના હિસ્સાનો સરવાળો:

$4x+x+2x=7x$

કુલ નફો ₹ 87,500 આપેલ છે, તેથી:

$7x=87,500$

$x=\frac{87,500}{7}=\rupee 12,500$

(પંડ્યાનો હિસ્સો) [1]

પંડ્યાનો હિસ્સો (x): ₹ 12,500

મહેતાનો હિસ્સો (4x): 4 × 12,500 = ₹ 50,000

બાજપાઈનો હિસ્સો (2x): 2 × 12,500 = ₹ 25,000

સાચો જવાબ: આ ભૂલ સુધારવા માટે સંકેતના મૂડી/ચાલુ ખાતે ₹16,875 ઉધાર કરવા પડશે, જ્યારે શીલાના મૂડી/ચાલુ ખાતે ₹5,625 જમા અને સુરભિના મૂડી/ચાલુ ખાતે ₹11,250 જમા કરવા પડશે. [1]

ગણતરીની વિગત

સાચો નફો (3:2:3 ના પ્રમાણમાં):
- શીલા: ₹1,35,000 × $\frac{3}{8}$ = ₹50,625 (જમા)
- સુરભિ: ₹1,35,000 × $\frac{2}{8}$ = ₹33,750 (જમા)
- સંકેત: ₹1,35,000 × $\frac{3}{8}$ = ₹50,625 (જમા)

ખોટો નફો (ભૂલથી 2:1:3 ના પ્રમાણમાં વહેંચ્યો):
- શીલા: ₹1,35,000 × $\frac{2}{6}$ = ₹45,000 (ઉધાર)
- સુરભિ: ₹1,35,000 × $\frac{1}{6}$ = ₹22,500 (ઉધાર)
- સંકેત: ₹1,35,000 × $\frac{3}{6}$ = ₹67,500 (ઉધાર)

મૂડી ખાતે અસર

શીલા: ₹50,625 (સાચો ભાગ) - ₹45,000 (ખોટો ભાગ) = ₹5,625 જમા

સુરભિ: ₹33,750 (સાચો ભાગ) - ₹22,500 (ખોટો ભાગ) = ₹11,250 જમા

સંકેત: ₹50,625 (સાચો ભાગ) - ₹67,500 (ખોટો ભાગ) = ₹16,875 ઉધાર

સાચો જવાબ: મૂડી પર 6% લેખે વ્યાજ ગણવાનું રહી ગયું છે તેની ભૂલસુધારણા નોંધ કરવા માટે સૌપ્રથમ મૂડીનું વ્યાજ ગણીને નફા પર તેની અસર સરખા પ્રમાણમાં (1:1:1) આપવામાં આવે છે. આ ગણતરી મુજબ રહીમનું મૂડી/ચાલુ ખાતું ₹600 થી ઉધાર થશે અને રામનું મૂડી/ચાલુ ખાતું ₹600 થી જમા થશે. [1]

મૂડીના વ્યાજની ગણતરી અને પત્રક

વિગત	રામ (₹)	રહીમ (₹)	ઈસુ (₹)	કુલ (₹)
મૂડી પર 6% લેખે વ્યાજ (જમા)	+3,600	+2,400	+3,000	+9,000
વ્યાજ જેટલો નફામાં ઘટાડો (સરખા હિસ્સે 1:1:1 મુજબ ઉધાર)	-3,000	-3,000	-3,000	-9,000
તફાવત (ચોખ્ખી અસર)	+600 (જમા)	-600 (ઉધાર)	0	-

ભૂલસુધારણા નોંધ

તારીખ	વિગત	ખાતાવહી પાના નં.	ઉધાર (₹)	જમા (₹)
	રહીમના મૂડી/ચાલુ ખાતે ઉધાર		600
	તે રામના મૂડી/ચાલુ ખાતે			600

સાચો જવાબ: ઉપાડ પર વ્યાજ ગણવાનું રહી ગયું હોય ત્યારે કુલ વ્યાજ ₹5,400 (૨,૭૦૦ + ૧,૨૦/ + ૧,૫૦૦) સરખા પ્રમાણમાં (૧:૧:૧) ભાગીદારો વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે. ગણતરી મુજબ લતાનું વ્યાજ વધુ હોવાથી લતાનું મૂડી/ચાલુ ખાતું ઉધાર થશે અને ગીતા તથા પ્રવીણાના ખાતા જમા થશે. ભૂલસુધારણા નોંધ નીચે મુજબ રહેશે: [1, 2, 3]

ગણતરી દર્શાવતું પત્રક

વિગત	લતા (₹)	ગીતા (₹)	પ્રવીણા (₹)	કુલ (₹)
ઉપાડ પર વ્યાજ (ભાગીદારે આપવાનું)	- 2,700	- 1,200	- 1,500	- 5,400
નફાની સરખા હિસ્સે વહેંચણી (+ કરાય)	+ 1,800	+ 1,800	+ 1,800	+ 5,400
ચોખ્ખી અસર	- 900 (ઉધાર)	+ 600 (જમા)	+ 300 (જમા)	૦

(નફાની સરખી વહેંચણી: કુલ વ્યાજ ₹5,400 ને 1:1:1 ના પ્રમાણમાં વહેંચતા દરેક ભાગીદારના ભાગે ₹1,800 આવે). [1]

ભૂલસુધારણા નોંધ (Journal Entry)

વિગત	ઉધાર (₹)	જમા (₹)
લતાના મૂડી / ચાલુ ખાતે ઉધાર	900
તે ગીતાના મૂડી / ચાલુ ખાતે જમા		600
તે પ્રવીણાના મૂડી / ચાલુ ખાતે જમા		300

સાચો જવાબ: ભાગીદારો વચ્ચે ₹90,000 ના નફાની વહેંચણી 4:2:3 ના પ્રમાણમાં થશે. આ મુજબ મુકેશને ₹40,000, ધવલને ₹20,000 અને વિનોદને ₹30,000 મળશે. મુકેશની ખાતરીની રકમ (₹35,000) કરતાં તેમનો વાસ્તવિક નફો વધારે હોવાથી, ધવલ કે વિનોદે ખાતરી પેટે કોઈ રકમ ચૂકવવી પડશે નહીં. [1, 2]

નફાની ગણતરી

કુલ પ્રમાણ: 4 + 2 + 3 = 9 ભાગ

મુકેશનો નફો (4/9): $₹90,000 \times \frac{4}{9} = ₹40,000$

ધવલનો નફો (2/9): $₹90,000 \times \frac{2}{9} = ₹20,000$

વિનોદનો નફો (3/9): $₹90,000 \times \frac{3}{9} = ₹30,000$ [1, 2]

આખરી વહેંચણી

ભાગીદાર	નફાનો ભાગ	અંતિમ રકમ (₹)
મુકેશ	4/9	40,000
ધવલ	2/9	20,000
વિનોદ	3/9	30,000

સાચો જવાબ: શરૂની મૂડી પર વાર્ષિક 6% ના દરે મૂડીનું વ્યાજ ₹4,482 થાય છે, જે શરૂઆતની મૂડી ₹74,700 ની ગણતરી પર આધારિત છે.

ગણતરીની વિગતો

આખરની મૂડી: ₹80,000

ઉપાડ ઉમેરતા (+): ₹12,500

નફો બાદ કરતા (-): ₹17,800

શરૂની મૂડી: ₹80,000 + ₹12,500 - ₹17,800 = ₹74,700

મૂડી પર વ્યાજ (6%): ₹74,700 ના 6% = ₹4,482

સાચો જવાબ: ભાગીદાર 'A' ને મૂડીના વ્યાજ સહિત ₹66,750 અને ભાગીદાર 'B' ને મૂડીના વ્યાજ સહિત ₹80,250 મળશે. [1]

આ ગણતરી નીચે મુજબના તબક્કાવાર સ્ટેપ્સ દ્વારા સમજી શકાય:

1. ભાગીદારોની વ્યક્તિગત મૂડીની વહેંચણી

કુલ મૂડી ₹4,50,000 ને 1:3:2 ના પ્રમાણમાં વહેંચતા (કુલ ભાગ = 1 + 3 + 2 = 6):

A ની મૂડી = $4,50,000 \times \frac{1}{6}$ = ₹75,000

B ની મૂડી = $4,50,000 \times \frac{3}{6}$ = ₹2,25,000

C ની મૂડી = $4,50,000 \times \frac{2}{6}$ = ₹1,50,000 [1]

2. મૂડી પર વાર્ષિક 9% લેખે વ્યાજની ગણતરી

A નું મૂડી પર વ્યાજ = $75,000 \times 9\%$ = ₹6,750

B નું મૂડી પર વ્યાજ = $2,25,000 \times 9\%$ = ₹20,250

C નું મૂડી પર વ્યાજ = $1,50,000 \times 9\%$ = ₹13,500

3. વહેંચણીપાત્ર નફાની ગણતરી

ભાગીદાર 'C' ને મળેલ કુલ રકમ = ₹73,500

જ્યાં, કુલ રકમ = મૂડીનું વ્યાજ + નફો [1]

C ના ભાગનો નફો = ₹73,500 - ₹13,500 (વ્યાજ) = ₹60,000

ભાગીદારો સરખા હિસ્સાના (1:1:1) હોવાથી દરેક ભાગીદારને એકસરખો જ નફો મળશે.

તેથી, A નો નફો = ₹60,000 અને B નો નફો = ₹60,000 થાય. [1]

📊 અંતિમ ગણતરી પત્રક

વિગત	ભાગીદાર A (₹)	ભાગીદાર B (₹)	ભાગીદાર C (₹)
મૂડી પર વ્યાજ (9%)	₹6,750	₹20,250	₹13,500
વહેંચણીપાત્ર નફો	₹60,000	₹60,000	₹60,000
મળવાપાત્ર કુલ રકમ	₹66,750	₹80,250	₹73,500

chapter 1

પ્રશ્ન. 1. ભાગીદારોની મૂડી પરનું વ્યાજ એ ભાગીદાર માટે શું છે ?

પ્રશ્ન. 2. કઈ પદ્ધતિમાં મૂડીની રકમ બદલાતી હોવાથી મૂડીનું વ્યાજ દર વર્ષે બદલાતું રહે છે ?

પ્રશ્ન. 3. હંગામી મૂડી પ્રથામાં ભાગીદારના ભાગનો નફો કયા ખાતે કઈ બાજુ લખાય ?

પ્રશ્ન. 4. જો સ્થિર મૂડી ખાતાંની પદ્ધતિ હોય, તો ઉપાડ ખાતું બંધ કરી વર્ષના અંતે કયા ખાતે લઈ જવામાં આવે છે ?

પ્રશ્ન. 5. ભાગીદારના ચાલુ ખાતાંની ઉધાર બાકીનું વ્યાજ પેઢી માટે શું ગણાય ?

પ્રશ્ન. 6. ભાગીદારોના ઉપાડ પરનું વ્યાજ એ ભાગીદાર માટે શું છે ?

પ્રશ્ન. 7. નફા-નુકસાન ફાળવણી ખાતાંની ઉધાર બાકી એટલે

પ્રશ્ન. 8. જો ભાગીદારી કરારનામામાં મૂડી પર વ્યાજની જોગવાઈ કરવામાં ન આવી હોય, તો કેટલા ટકા વ્યાજ આપવું ?

પ્રશ્ન. 9. જો ભાગીદારી કરારપત્રમાં સ્પષ્ટતા ન હોય, તો પેઢીને ભાગીદારે ધીરેલી લોન પર કેટલા ટકા વ્યાજ ગણાય ?

પ્રશ્ન. 10. A, B અને Cની મૂડીનું પ્રમાણ 3:2:1 હોય અને વર્ષનો વહેંચણીપાત્ર નફો ₹ 66,000 હોય, તો Cને કેટલો નફો મળે ?

પ્રશ્ન. 1. ભાગીદાર એટલે શું ?

પ્રશ્ન. 2. ભાગીદારી પેઢીમાં ઓછામાં ઓછા કેટલા અને વધુમાં વધુ કેટલા ભાગીદાર હોય છે ?

પ્રશ્ન. 3. ભાગીદારી કરારનામું એ પેઢીનું શું ગણાય ?

પ્રશ્ન. 4. ભાગીદારી કરારનામું તૈયાર કરવાનો હેતુ જણાવો.

પ્રશ્ન. 5. ભાગીદારો વચ્ચે લેખિત કરાર ન હોય, તો વહીવટી પ્રશ્નોનો નિકાલ કઈ રીતે થાય છે ?

પ્રશ્ન. 6. ભાગીદારી પેઢીમાં ભાગીદારોનાં મૂડી ખાતાં રાખવાની પદ્ધતિઓ જણાવો.

પ્રશ્ન. 7. સ્થિર મૂડી પ્રથામાં ભાગીદારનો નફો કયા ખાતે જમા કરવામાં આવે છે ?

પ્રશ્ન. 9. જો ભાગીદારના ચાલુ ખાતાંની ઉધાર બાકી હોય, તો પાકા સરવૈયામાં કઈ બાજુએ દર્શાવવામાં આવે છે ?

પ્રશ્ન. 10. વર્ષના અંતે ભાગીદારનું ઉપાડ ખાતું બંધ કરી મૂડી ખાતે લઈ જવાની આમનોંધ લખો.

પ્રશ્ન. 11. નફા-નુકસાન ફાળવણી ખાતું એ કયા ખાતાંનો જ એક ભાગ છે ?

દર મહિનાને અંતે ઉપાડ પર વ્યાજની ગણતરી

અમૃતાને મળતી કુલ રકમની ગણતરી

નફાની વહેંચણી

નફાની વહેંચણી (ધારીને પ્રમાણ શોધવું)

પ્રશ્ન. 1. ભાગીદારોની મૂડી પરનું વ્યાજ એ ભાગીદાર માટે શું છે?

પ્રશ્ન. 2. કઈ પદ્ધતિમાં મૂડીની રકમ બદલાતી હોવાથી મૂડીનું વ્યાજ દર વર્ષે બદલાતું રહે છે?

પ્રશ્ન. 3. હંગામી મૂડી પ્રથામાં ભાગીદારના ભાગનો નફો કયા ખાતે કઈ બાજુ લખાય?

પ્રશ્ન. 4. જો સ્થિર મૂડી ખાતાંની પદ્ધતિ હોય, તો ઉપાડ ખાતું બંધ કરી વર્ષના અંતે કયા ખાતે લઈ જવામાં આવે છે?

પ્રશ્ન. 5. ભાગીદારના ચાલુ ખાતાંની ઉધાર બાકીનું વ્યાજ પેઢી માટે શું ગણાય?

પ્રશ્ન. 6. ભાગીદારોના ઉપાડ પરનું વ્યાજ એ ભાગીદાર માટે શું છે?

પ્રશ્ન. 7. નફા-નુકસાન ફાળવણી ખાતાંની ઉધાર બાકી એટલે —

પ્રશ્ન. 8. જો ભાગીદારી કરારનામામાં મૂડી પર વ્યાજની જોગવાઈ કરવામાં ન આવી હોય, તો કેટલા ટકા વ્યાજ આપવું?

પ્રશ્ન. 9. જો ભાગીદારી કરારપત્રમાં સ્પષ્ટતા ન હોય, તો પેઢીને ભાગીદારે ધીરેલી લોન પર કેટલા ટકા વ્યાજ ગણાય?

પ્રશ્ન. 10. A, B અને Cની મૂડીનું પ્રમાણ 3:2:1 હોય અને વર્ષનો વહેંચણીપાત્ર નફો ₹ 66,000 હોય, તો Cને કેટલો નફો મળે?

પ્રશ્ન. (1) ભાગીદાર એટલે શું ?

પ્રશ્ન. (2) ભાગીદારી પેઢીમાં ઓછામાં ઓછા કેટલા અને વધુમાં વધુ કેટલા ભાગીદાર હોય છે ?

પ્રશ્ન. (3) ભાગીદારી કરારનામું એ પેઢીનું શું ગણાય ?

પ્રશ્ન. (4) ભાગીદારી કરારનામું તૈયાર કરવાનો હેતુ જણાવો.

પ્રશ્ન. (5) ભાગીદારો વચ્ચે લેખિત કરાર ન હોય, તો વહીવટી પ્રશ્નોનો નિકાલ કઈ રીતે થાય છે ?

પ્રશ્ન. (6) ભાગીદારી પેઢીમાં ભાગીદારોનાં મૂડી ખાતાં રાખવાની પદ્ધતિઓ જણાવો.

પ્રશ્ન. (7) સ્થિર મૂડી પ્રથામાં ભાગીદારનો નફો કયા ખાતે જમા કરવામાં આવે છે ?

પ્રશ્ન. (9) જો ભાગીદારના ચાલુ ખાતાંની ઉધાર બાકી હોય, તો પાકા સરવૈયામાં કઈ બાજુએ દર્શાવવામાં આવે છે ?

પ્રશ્ન. (10) વર્ષના અંતે ભાગીદારનું ઉપાડ ખાતું બંધ કરી મૂડી ખાતે લઈ જવાની આમનોંધ લખો.

પ્રશ્ન. (11) નફા-નુકસાન ફાળવણી ખાતું એ કયા ખાતાંનો જ એક ભાગ છે ?