ધોરણ 12 | విષય: English Sl
I would like to discuss with you the problem of freedom. હું તમારી સાથે સ્વતંત્રતાની (freedom) સમસ્યા વિશે ચર્ચા કરવા માંગુ છું.
It is a very complex problem, needing deep study and understanding. આ એક ખૂબ જ જટિલ (complex) સમસ્યા છે, જેને ઊંડા અભ્યાસ અને સમજણની જરૂર છે.
We hear much talk about freedom, religious freedom, and the freedom to do what one would like to do. આપણે સ્વતંત્રતા, ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને વ્યક્તિ જે કરવા માંગતો હોય તે કરવાની સ્વતંત્રતા વિશે ઘણી વાતો સાંભળીએ છીએ.
Volumes have been written on all this by scholars. વિદ્વાનો (scholars) દ્વારા આ બધા પર પુસ્તકોના ગ્રંથો (volumes) લખવામાં આવ્યા છે.
But I think we can approach it very simply and directly, and perhaps that will bring us to real solution. પરંતુ મને લાગે છે કે આપણે તેને ખૂબ જ સરળતાથી અને સીધી રીતે સમજી (approach) શકીએ છીએ, અને કદાચ તે આપણને વાસ્તવિક ઉકેલ સુધી લઈ જશે.
I wonder if you have ever stopped to observe the marvellous glow in the west as the sun sets, with the shy young moon just over the trees? મને આશ્ચર્ય થાય છે કે શું તમે ક્યારેય અટકીને પશ્ચિમમાં સૂર્યાસ્ત થતો હોય ત્યારે તેના અદભુત પ્રકાશને (marvellous glow) અને વૃક્ષોની બરાબર ઉપર શરમાળ યુવાન ચંદ્રને જોયો (observe) છે?
Often at that hour the river is very calm, and then everything is reflected on its surface: the bridge, the train that goes over it, the tender moon, and presently, as it grows dark, the stars. ઘણીવાર તે સમયે નદી ખૂબ જ શાંત હોય છે, અને પછી તેની સપાટી પર બધું જ પ્રતિબિંબિત થાય છે: પુલ, તેના પરથી પસાર થતી ટ્રેન, કોમળ ચંદ્ર, અને થોડીવારમાં, જેમ જેમ અંધારું થાય છે તેમ, તારાઓ.
It is all very beautiful. આ બધું ખૂબ જ સુંદર હોય છે.
And to observe, to watch, to give your whole attention to something beautiful, your mind must be free of preoccupations, must it not? અને કોઈ સુંદર વસ્તુનું અવલોકન કરવા, જોવા અને તેના પર તમારું પૂરું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે, તમારું મન પૂર્વચિંતાઓ (preoccupations - પહેલેથી જ મનમાં ચાલતા વિચારો) થી મુક્ત હોવું જોઈએ, ખરું ને?
It must not be occupied with problems, with worries, with speculations. તે સમસ્યાઓ, ચિંતાઓ અને અટકળો (speculations) થી ઘેરાયેલું ન હોવું જોઈએ.
It is only when the mind is very quiet that you can really observe, for then the mind is sensitive to extraordinary beauty; and perhaps here is clue to our problem of freedom. જ્યારે મન ખૂબ શાંત હોય છે ત્યારે જ તમે ખરેખર અવલોકન કરી શકો છો, કારણ કે ત્યારે જ મન અસાધારણ સુંદરતા પ્રત્યે સંવેદનશીલ બને છે; અને કદાચ અહીં જ આપણી સ્વતંત્રતાની સમસ્યાનો ઉકેલ (clue) રહેલો છે.
Now, what does it mean to be free? હવે, મુક્ત (સ્વતંત્ર) હોવાનો અર્થ શું છે?
Is freedom as matter of doing what happens to suit you, going where you like, thinking what you will? શું સ્વતંત્રતાનો અર્થ એ છે કે તમને જે અનુકૂળ આવે તે કરવું, જ્યાં ગમે ત્યાં જવું, અને જે મનમાં આવે તે વિચારવું?
This you do anyhow. આ તો તમે કોઈપણ રીતે કરો જ છો.
Merely to have independence, does that mean freedom? શું માત્ર આઝાદી (independence) હોવી, તેને સ્વતંત્રતા કહેવાય?
Many people in the world are independent, but very few are free. દુનિયામાં ઘણા લોકો આઝાદ (independent) છે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકો મુક્ત (free) છે.
Freedom implies great intelligence, does it not? સ્વતંત્રતાનો અર્થ (implies) ઉચ્ચ બુદ્ધિમત્તા છે, ખરું ને?
To be free is to be intelligent, but intelligence does not come into being by just wishing to be free; મુક્ત થવું એટલે બુદ્ધિશાળી થવું, પરંતુ બુદ્ધિ માત્ર મુક્ત થવાની ઈચ્છા રાખવાથી અસ્તિત્વમાં આવતી નથી;
it comes into being only when you begin to understand your whole environment, the social, religious, parental and traditional influences that are continually closing in on you. તે ત્યારે જ અસ્તિત્વમાં આવે છે જ્યારે તમે તમારા સમગ્ર વાતાવરણને - સામાજિક, ધાર્મિક, માતાપિતાના અને પરંપરાગત પ્રભાવો (influences) જે સતત તમને ઘેરી રહ્યા છે તેને સમજવાનું શરૂ કરો છો.
But to understand the various influences - the influence of your parent, of your government, or society, of the culture to which you belong, of your beliefs, your gods and superstitions, of the tradition to which you conform unthinkingly - to understand all these and become free from them requires deep insight; પરંતુ આ વિવિધ પ્રભાવોને સમજવા - તમારા માતા-પિતાનો પ્રભાવ, તમારી સરકારનો, કે સમાજનો, તમે જે સંસ્કૃતિના છો તેનો, તમારી માન્યતાઓ, તમારા દેવતાઓ અને અંધશ્રદ્ધાઓ (superstitions) નો, અને જે પરંપરાઓનું તમે વિચાર્યા વિના પાલન (conform) કરો છો તેનો પ્રભાવ - આ બધાને સમજવા અને તેમાંથી મુક્ત થવા માટે ઊંડી સૂઝ (deep insight) ની જરૂર છે;
but you generally give in to them because inwardly you are frightened.પરંતુ સામાન્ય રીતે તમે તેમની સામે ઝૂકી (give in) જાઓ છો કારણ કે અંદરથી તમે ડરેલા છો.
You are afraid of not having a good position in life; you are afraid of what your priest will say; you are afraid of not following tradition, of not doing the right thing. તમને જીવનમાં સારું પદ ન મળવાનો ડર છે; તમારા પાદરી (પુજારી) શું કહેશે તેનો તમને ડર છે; તમને પરંપરાઓનું પાલન ન કરવાનો, અને સાચું કામ ન કરવાનો ડર છે.
But freedom is really a state of mind in which there is no fear or compulsion, no urge to be secured. પરંતુ ખરેખર સ્વતંત્રતા મનની એવી સ્થિતિ છે જેમાં કોઈ ડર કે મજબૂરી (compulsion) નથી, સલામત રહેવાની કોઈ તીવ્ર ઈચ્છા (urge) નથી.
Don't most of us want to be safe? શું આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો સલામત રહેવા નથી માંગતા?
Don't we want to be told what marvellous people we are, how lovely we look, or what extraordinary intelligence we have? શું આપણે એવું સાંભળવા નથી માંગતા કે આપણે કેટલા અદભુત લોકો છીએ, આપણે કેટલા સુંદર દેખાઈએ છીએ, અથવા આપણી પાસે કેટલી અસાધારણ બુદ્ધિ છે?
Otherwise we would not put letters after our names. નહીં તો આપણે આપણા નામની પાછળ અક્ષરો (ડિગ્રીઓ) ન લગાવતા હોત.
All that kind of thing gives us self-assurance, a sense of importance. આ પ્રકારની તમામ બાબતો આપણને આત્મવિશ્વાસ (self-assurance) અને મહત્વની ભાવના આપે છે.
We all want to be famous people - and the moment we want to be something, we are no longer free. આપણે બધા પ્રખ્યાત લોકો બનવા માંગીએ છીએ - અને જે ક્ષણે આપણે કંઈક બનવા માંગીએ છીએ, તે જ ક્ષણે આપણે મુક્ત રહેતા નથી.
Please see this, for it is the real clue to understanding of problem of freedom. કૃપા કરીને આ સમજો, કારણ કે તે સ્વતંત્રતાની સમસ્યાને સમજવાની વાસ્તવિક ચાવી છે.
Whether in this world of politicians, power, position and authority, or in the so-called spiritual world where you aspire to be virtuous, noble, saintly, the moment you want to be somebody you are no longer free. રાજકારણીઓ, સત્તા, પદ અને અધિકારની આ દુનિયામાં, અથવા તો કહેવાતી આધ્યાત્મિક (spiritual) દુનિયામાં જ્યાં તમે સદ્ગુણી (virtuous), ઉમદા અને સંત (saintly) બનવાની આકાંક્ષા (aspire) રાખો છો, જે ક્ષણે તમે કંઈક બનવા માંગો છો ત્યારે તમે મુક્ત રહેતા નથી.
But the man or woman who sees the absurdity of all these things and whose heart is therefore innocent, and therefore not moved by desire to be somebody-such a person is free.પરંતુ જે પુરુષ કે સ્ત્રી આ બધી બાબતોની નિરર્થકતા (absurdity - મૂર્ખતા) જુએ છે અને તેથી જેનું હૃદય નિર્દોષ છે, અને તેથી કંઈક બનવાની ઈચ્છાથી વિચલિત થતો નથી - તેવી વ્યક્તિ મુક્ત છે.
If you understand the simplicity of it, you will also understand its extraordinary beauty and depth. જો તમે તેની સાદગીને સમજી શકશો, તો તમે તેની અસાધારણ સુંદરતા અને ઊંડાણને પણ સમજી શકશો.
After all, examinations are for that purpose; to give you a position, to make you somebody. છેવટે, પરીક્ષાઓ એ જ હેતુ માટે હોય છે; તમને કોઈ હોદ્દો આપવા માટે, તમને કંઈક બનાવવા માટે.
Titles, position and knowledge encourage you to be something. પદવીઓ, હોદ્દો અને જ્ઞાન તમને કંઈક બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
Have you not noticed that your parents and teachers tell you that you must amount to something in life, that must be successful like your uncle or grandfather? શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું નથી કે તમારા માતા-પિતા અને શિક્ષકો તમને કહે છે કે તમારે જીવનમાં કંઈક બનવું જ જોઈએ, તમારે તમારા કાકા કે દાદાની જેમ સફળ થવું જોઈએ?
Or you try to imitate the example of some hero, to be like the master, the saints; so you are never free. અથવા તમે કોઈ હીરોના ઉદાહરણની નકલ (imitate) કરવાનો પ્રયાસ કરો છો, માસ્ટર કે સંતો જેવા બનવાનો પ્રયાસ કરો છો; તેથી તમે ક્યારેય મુક્ત નથી હોતા.
Whether you follow the example of a master, a saint, a teacher, a relative, or stick to a particular tradition, it all implies a demand on your part to be something; and it is only when you really understand this fact that there is freedom. પછી ભલે તમે કોઈ માસ્ટર, સંત, શિક્ષક, સંબંધીના ઉદાહરણને અનુસરો, અથવા કોઈ ચોક્કસ પરંપરાને વળગી (stick) રહો, આ બધું કંઈક બનવાની તમારી માંગને દર્શાવે છે; અને જ્યારે તમે ખરેખર આ હકીકતને સમજો છો ત્યારે જ સ્વતંત્રતા મળે છે.
The function of education, then, is to help you from childhood not to imitate anybody, but to be yourself all the time.ત્યારે શિક્ષણનું કાર્ય એ છે કે બાળપણથી જ તમને કોઈની નકલ ન કરવામાં, પરંતુ હંમેશા તમારા જેવા જ રહેવામાં (to be yourself) મદદ કરવી.
And this is a most difficult thing to do; whether you are ugly or beautiful, whether you are envious or jealous, always to be what you are, but understand it. અને આ કરવું સૌથી મુશ્કેલ બાબત છે; પછી ભલે તમે કદરૂપા હોવ કે સુંદર, ભલે તમે ઈર્ષાળુ હોવ, હંમેશા તમે જે છો તે જ રહો, પણ તેને સમજો.
To be yourself is very difficult, because you think that you are ignoble, and that if you could only change what you are into something noble, it would be marvellous but that never happens. પોતાની જાત બનવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે, કારણ કે તમે વિચારો છો કે તમે હલકા (ignoble) છો, અને જો તમે તમારી જાતને કોઈ ઉમદા (noble) વસ્તુમાં બદલી શકો, તો તે અદભુત હશે, પરંતુ એવું ક્યારેય થતું નથી.
Whereas, if you look at what you actually are and understand it, then in that very understanding there is a transformation. જ્યારે, જો તમે ખરેખર જે છો તેને જુઓ અને તેને સમજો, તો તે સમજણમાં જ એક પરિવર્તન (transformation) રહેલું છે.
So freedom lies, not in trying to become something different, nor in doing whatever you happen to feel like doing, nor in following the authority of tradition, of your parents, of your teacher, but in understanding what you are from moment to moment. તેથી સ્વતંત્રતા કંઈક અલગ બનવાનો પ્રયાસ કરવામાં નથી, અથવા તમને જે કરવાનું મન થાય તે કરવામાં નથી, કે પરંપરાની, તમારા માતાપિતાની, તમારા શિક્ષકની સત્તાને અનુસરવામાં નથી, પરંતુ ક્ષણે-ક્ષણે તમે પોતે શું છો તે સમજવામાં રહેલી છે.
You see, you are not educated for this; your education encourages you to become something or other but that is not the understanding of yourself. તમે જુઓ, તમને આ માટે શિક્ષિત કરવામાં આવતા નથી; તમારું શિક્ષણ તમને કંઈક ને કંઈક બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે પરંતુ તે તમારી પોતાની જાતની સમજણ નથી.
Your 'self' is a very complex thing; it is not merely the entity that goes to school, that quarrels, that plays games, that is afraid, but it is also something hidden, not obvious. તમારું 'સ્વ' (પોતાનું અસ્તિત્વ - self) એ ખૂબ જ જટિલ વસ્તુ છે; તે માત્ર એવી વ્યક્તિ (entity) નથી જે શાળાએ જાય છે, જે ઝઘડા કરે છે, જે રમતો રમે છે, જે ડરે છે, પરંતુ તે કંઈક છુપાયેલું પણ છે, જે સ્પષ્ટ નથી.
It is made up, not only of all the thoughts that you think, but also of all things that have been put into your mind by other people, by books, by the newspapers, by your leaders; તે માત્ર તમે જે વિચારો છો તે બધા વિચારોથી જ બનેલું નથી, પરંતુ તે બધી બાબતોથી પણ બનેલું છે જે અન્ય લોકો દ્વારા, પુસ્તકો દ્વારા, અખબારો દ્વારા, તમારા નેતાઓ દ્વારા તમારા મનમાં નાખવામાં આવી છે;
and it is possible to understand all that only when you don't want to be somebody, when you don't imitate, when you don't follow - which means, really, when you are in revolt against the whole tradition of trying to become something. અને તે બધું સમજવું ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે તમે કંઈક બનવા માંગતા ન હોવ, જ્યારે તમે નકલ ન કરો, જ્યારે તમે અનુસરો નહીં - જેનો ખરેખર અર્થ એ છે કે, જ્યારે તમે કંઈક બનવાનો પ્રયાસ કરવાની સમગ્ર પરંપરાની સામે બળવો (revolt) કરો છો.
That is the only true revolution, leading to extraordinary freedom. To cultivate this freedom is the real function of education.આ એકમાત્ર સાચી ક્રાંતિ છે, જે અસાધારણ સ્વતંત્રતા તરફ દોરી જાય છે. આ સ્વતંત્રતા કેળવવી (cultivate) એ શિક્ષણનું વાસ્તવિક કાર્ય છે.
Your parents, your teachers and your own desires want you to be identified with something or other in order to be happy, secure. તમારા માતાપિતા, તમારા શિક્ષકો અને તમારી પોતાની ઈચ્છાઓ ખુશ અને સુરક્ષિત રહેવા માટે તમે કંઈક ને કંઈક સાથે ઓળખાવ તેવું ઈચ્છે છે.
But to be intelligent, must you not break through all the influences that enslave and crush you? પરંતુ બુદ્ધિશાળી બનવા માટે, શું તમારે એવા તમામ પ્રભાવોને તોડી ન નાખવા જોઈએ જે તમને ગુલામ (enslave) બનાવે છે અને કચડી (crush) નાખે છે?
The hope of a new world is in those of you who begin to see what is false and revolt against it, not just verbally but actually. એક નવી દુનિયાની આશા તમારામાંના એવા લોકોમાં છે જેઓ ખોટું શું છે તે જોવાનું શરૂ કરે છે અને માત્ર શાબ્દિક રીતે જ નહીં પરંતુ વાસ્તવિક રીતે તેની સામે બળવો કરે છે.
And that is why you should seek the right kind of education; for it is only when you grow in freedom that you can create a new world not based on tradition or shaped according to the idiosyncrasy of some philosopher or idealist. અને એટલા માટે જ તમારે યોગ્ય પ્રકારનું શિક્ષણ મેળવવું જોઈએ; કારણ કે જ્યારે તમે સ્વતંત્રતામાં આગળ વધો છો ત્યારે જ તમે એવી નવી દુનિયા બનાવી શકો છો જે કોઈ પરંપરા પર આધારિત ન હોય અથવા કોઈ તત્વજ્ઞાની કે આદર્શવાદીની વિચિત્રતા/તરંગો (idiosyncrasy) અનુસાર આકાર પામેલી ન હોય.
But there can be no freedom as long as you are merely trying to become, or imitate a noble example.પરંતુ જ્યાં સુધી તમે માત્ર કંઈક બનવાનો અથવા કોઈ ઉમદા ઉદાહરણની નકલ કરવાનો પ્રયાસ કરતા રહેશો, ત્યાં સુધી કોઈ સ્વતંત્રતા મળી શકશે નહીં.
I can enjoy beauty when my mind is engaged in thinking. -> No
An intelligent mind can understand that it is not free from impact of tradition. -> Yes
The freeman does not believe in his parents' beliefs. -> Yes
Freedom means to be free from religious faith. -> Yes (Free from unthinking conformity)
Freeman can feel happiness in real sense. -> Yes
We should not be afraid of questioning traditions and beliefs. -> Yes
When our mind is peaceful -> (c) we can observe real beauty.
To feel nature in real sense -> (e) we must cut off from all problems.
When we are afraid -> (d) we can't remain free.
Freedom implies that -> (b) we should not be only imitators.
It is the real purpose of education -> (a) to provide real freedom.
To cultivate freedom means -> b. We should revolt against the whole tradition which force us to be something.
To be intelligent means -> c. To have deep insight to solve any problem. (To understand whole environment).
We are free when -> c. We do what we like. (Note: According to J. Krishnamurthy, true freedom is understanding oneself, not just doing what one likes. However, standard interpretations often confuse this. Based strictly on the text, none is perfect, but understanding oneself is the key.)
The real purpose of education is -> c. To enable us think freely.
What does education teach us?
to be something
to imitate somebody (heroes, saints)
to be identified with something to be secure
to follow traditions/authority
to be successful and gain position
What should education teach us?
It helps not to imitate others
to be yourself all the time
to cultivate true freedom
to understand what you are from moment to moment
to revolt against the tradition of trying to become something
To make our mind free from tradition -> RP
Freedom means to do what we want to do. -> WP
To have mind without fear -> RP
To keep in mind, the social and other problems -> WP
Freedom makes us intelligent -> RP
To follow the political power and authority -> WP
Not to imitate others -> RP
Freedom lets you understand what you are. -> RP
The function of education is to cultivate real freedom. -> RP
Revolt against evil -> RP
Is freedom a simple problem? Why? Ans: No, freedom is a very complex problem. It needs deep study and understanding because true freedom is not just about independence, but freeing the mind from fear and societal influences.
What should we understand to be free? Ans: We must understand our whole environment—social, religious, parental, and traditional influences—and our own inner self without wanting to become somebody else.
Why are we afraid, according to the author? Ans: We are afraid of not having a good position in life, of what society or priests will say, and of not following traditions.
What is the real function of education? Ans: The real function of education is to help a person from childhood not to imitate anybody, to understand oneself, and to cultivate extraordinary freedom by breaking through enslaving influences.
Where the mind is without fear and the head is held high જ્યાં મન ભયમુક્ત છે અને માથું ગર્વથી ઊંચું રહે છે
Where knowledge is free જ્યાં જ્ઞાન મુક્ત (કોઈપણ ભેદભાવ વિના સૌ માટે ઉપલબ્ધ) છે
Where the world has not been broken up into fragments જ્યાં વિશ્વને ટુકડાઓમાં (fragments) વહેંચવામાં આવ્યું નથી
By narrow domestic walls સંકુચિત (narrow) ઘરગથ્થુ/સામાજિક દીવાલો દ્વારા
Where words come out from the depth of truth જ્યાં શબ્દો સત્યના ઊંડાણમાંથી બહાર આવે છે
Where tireless striving stretches its arms towards perfection જ્યાં અથાક પ્રયત્નો (tireless striving) પૂર્ણતા (perfection) તરફ પોતાના હાથ લંબાવે છે
Where the clear stream of reason has not lost its way જ્યાં તર્કની (reason) સ્પષ્ટ ધારા (stream) એ પોતાનો રસ્તો ગુમાવ્યો નથી
Into the dreary desert sand of dead habit મૃત આદતોના (dead habit - જૂની રૂઢિઓ અને અંધશ્રદ્ધા) નીરસ રણની રેતીમાં (dreary desert sand)
Where the mind is led forward by Thee જ્યાં મનને તારા (Thee - ઈશ્વર) દ્વારા આગળ દોરવામાં આવે છે
Into ever-widening thought and action નિરંતર વિસ્તરતા (ever-widening) વિચારો અને કાર્યોમાં
Into that heaven of freedom, my Father, let my country awake. સ્વતંત્રતાના એ સ્વર્ગમાં, હે મારા પિતા (ઈશ્વર), મારા દેશને જાગૃત થવા દો.
(1) Mind is without fear. -> (d) Countrymen are free from any fear of oppression or forced compulsion.
(2) World has not been broken up into fragments. -> (e) There is no division among people based on their caste, creed, colour or religion.
(3) Words come from the depth of truth. -> (a) Where people are truthful and words come out from the inner core of their hearts.
(4) Tireless striving stretches its arms towards perfection. -> (h) Everyone works hard to reach his goal and attain perfection.
(5) Clear stream of reason has not lost its way. -> (c) People's thoughts are monitored by rational thinking, not by superstition.
(6) Dreary desert sand of dead habit. -> (b) The current of reason is not misled into the wasteland of prejudices. (Note: (b) and (c) are closely related to lines 5 & 6)
(7) Mind is led forward by Thee. -> (i) Countrymen are progressive and broad-minded; their minds are led forward by the Almighty to good thoughts and action.
(8) Ever-widening thought and action. -> (g) People have a broad mind and a broad heart and they enrich their thinking day by day.
(9) My Father, let my country awake. -> (f) God is addressed as 'Father' and is requested to awaken the country into 'heaven of freedom'.
Tagore draws a picture of a free nation with religious or caste based boundaries. -> False
The poem is an offering to God, a prayer where the poet prays for a country which is a heaven of freedom. -> True
In India, people had gained freedom in all spheres during British rule. -> False
Tagore longs for an undivided world where there is tolerance among the people and the courage to speak truth at any cost. -> True
'Dead habits' refer to the superstitious beliefs and deeds that are 'dead' means we don't need them any more. -> True
V.1 Select the most appropriate word/phrase:
The old cars are crushed and then melted down for the metal.
People thought he was a virtuous person because of all the kind and generous things he did...
Trying to think like our clients helps us to gain greater insight into their needs.
Movie stars and sports celebrities have always had a lot of influence on what young people wear.
Cooperation implies a compromise in which everyone benefits to some degree.
V.2 Reshuffle the words in bold to make meaningful sentences:
He urges us to accept his offer.
While watching some serials on TV, parental guidance is essential for children.
To believe that the earth is flat is an absurdity.
No one should aspire to profit from the misfortune of others.
The thought that my right eye itches so some good luck will soon approach me is a superstition.
We are not human beings on a spiritual journey. We are spiritual beings on a human journey.
Because Mr Frank has a habit of not showing up on time, he has an ignoble reputation...
There are often several approaches to diagnosing and treating a health problem.
V.4 Find out words from the lesson nearest in meaning:
We are given children to test us and make us more believing in religion. -> spiritual
When I talked to him I found that his mind was full of worrying thoughts. -> preoccupations
Your mere forming a theory or conjecture without firm evidences... -> speculation
I feel proud that my father was a specialist in a particular branch of study. -> scholar
V.5 Choose the correct form of the word: A patriotic person is one who has deep feeling of patriotism. His heart is filled up with love for his country. If we look at the history of the world, we find that the noblest heroes are those who have tried to do well to their country and who have died for it when the need has arisen. Men have fought and risked their lives in the defence of their religion, but the greatest heroes have always been those who have died for their kith and kin or for their country. Whenever a conqueror has tried to enslave a country, people have stood up to defend the mother land.
V.6 Tick mark the options nearest in meaning:
Where words come from the depth of truth -> a. Where people are truthful and words come out from their hearts.
Where the world has not been broken up into fragments -> a. There is a harmony and unity among people.
Where the knowledge is free -> c. Everyone has unrestricted access to knowledge.
Where the clear stream of reason has not lost its way -> b. Everyone's thoughts are monitored by rational thinking.
F.1 Fill in the blanks with appropriate option: A: Do you know that Menka took a big decision? B: No, I want to know what she decided. A: Hmmm. Do you know she left that job? B: Oh no. From when? I know that she was a very cooperative employee here. A: True. That she left her husband is known to all her friends. She was much disturbed. B: She also had some family issues. A: What I like the most in her is her modesty. B: Maybe for that, she left the job too. Do you know where she will join for the new job? A: No. I know nothing. I assume that she will settle in some other city.
F.2 Find out the correct option to complete the sentence:
Jasmine didn't ask Jaival a) where her purse was. (Indirect question syntax)
Is it true b) what he said about you?
I'm not going to tell you c) what you should do.
F.5 Fill in the blanks with an appropriate conjunction:
He told me that he would surely accept the proposal.
Where I kept that project file is a mystery.
I know why the manager was dismissed.
I don't know what he is doing.
I wonder how he feels today.
The teacher asked when the students had made their presentations.
Do you know who won the silver medal in Rio Badminton for India?
The boss does not tell her if he is going to arrange interviews.
F.6 Complete the sentences by using the clue:
Tell me whom you saw at the party.
Do you know whom Hema talked to?
Do you know who lives in that bungalow?
Tell me what happened then.
Tell me what Hemant said to that old lady.
I can't even remember how old their children are.
I don't know that person whom Shahin invited.
F.8 Complete these sentences by adding suitable expressions: 4. Where he works is a secret. 5. You can take what some dishes are ready for meal. (Or: You can take the dishes that are ready for the meal.) 6. Can you guess which team won the match? 7. Vedant is certain that he will secure the first rank. 8. I want to know what time the train arrives. 9. No one knows why she resigned. 10. Heta and Sweta are surprised that Anita got a very good result.