chapter 25

સાચો જવાબ: ભારતમાં દર વર્ષે અંદાજે ૧.૫ લાખ (દોઢ લાખ) લોકો માર્ગ અકસ્માતમાં પોતાનો જીવ ગુમાવે છે.

સાચો જવાબ: ઇન્ડિયન રોડ કોંગ્રેસ (IRC) દ્વારા નિયત થયેલા ધોરણો પ્રમાણે દેશના ધોરીમાર્ગોની ડિઝાઇન નક્કી કરવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: માર્ગ અકસ્માત થયાના પ્રથમ એક કલાકને ‘સુવર્ણ કલાક’ (Golden Hour) કહેવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: ગુજરાતમાં દર વર્ષે સરેરાશ સાત હજાર (7,000) લોકો માર્ગ અકસ્માતોમાં મૃત્યુ પામે છે.

સાચો જવાબ: ગુજરાત રોડ સેફટી ઑથોરિટીની સ્થાપના વર્ષ ૨૦૧૮માં કરવામાં આવી.

સાચો જવાબ:

માર્ગ સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે નીચે મુજબના 4(E) ની વ્યૂહરચના અનુસાર કામગીરી કરવામાં આવે છે:

1. 
   

   Enforcement of Traffic (ટ્રાફિક કાયદાની અમલવારી)

   
   


2. 
   

   Engineering of Road (રોડનું એન્જિનિયરિંગ/ડિઝાઇન)

   
   


3. 
   

   Education and Awareness (શિક્ષણ અને જાગૃતિ)

   
   


4. 
   

   Emergency Care (ઇમર્જન્સી/આપાતકાલીન સારવાર)

   
   

સાચો જવાબ: હા, હેલ્મેટ અને સીટબૅલ્ટ અકસ્માત વખતે વાહનચાલક અને મુસાફરના માથા તથા શરીરને ગંભીર ઈજાઓ અને મૃત્યુના જોખમથી બચાવે છે. આથી પોતાની અને પોતાના પરિવારની સુરક્ષા માટે હેલ્મેટ અને સીટબૅલ્ટનો ઉપયોગ કરવો જ જોઈએ.

સાચો જવાબ: જો લોકોમાં માર્ગ સલામતીની જાગૃતિ ન હોય તો તેઓ ટ્રાફિકના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, ગતિમર્યાદા ચૂકે છે, સુરક્ષા સાધનો વાપરતા નથી અને પરિણામે અકસ્માતો, ગંભીર ઈજાઓ તથા અકાળે થતાં મૃત્યુનું પ્રમાણ વધે છે.

સાચો જવાબ: ગંભીર અકસ્માત થાય ત્યારે તાત્કાલિક 108 ઍમ્બ્યુલન્સ અને પોલીસને ફોન કરવો જોઈએ. રસ્તા પર અન્ય વાહનોની સુરક્ષા માટે 'રિફલેક્ટિવ ટ્રાએંગલ' અને 'હેઝાર્ડ લાઇટ' ચાલુ કરવી જોઈએ તથા ઈજાગ્રસ્તોને શક્ય તેટલી ઝડપે ટ્રોમા કૅર સેન્ટર/હૉસ્પિટલ પહોંચાડવામાં મદદ કરવી જોઈએ.

સાચો જવાબ: ટ્રાફિક નિયમોના પાલન માટે પોલીસ અને RTO અધિકારીઓની ટીમ તૈનાત હોય છે. આ ઉપરાંત સીસીટીવી (CCTV) કૅમેરા, લેસર સ્પીડ ગન, હાઇવે પેટ્રોલિંગ વાહનો જેવી અત્યાધુનિક ટેક્નોલૉજીથી નિયમોનો ભંગ કરનારાઓ સામે દંડનીય કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: માર્ગ અકસ્માત એ માનવસર્જિત દુર્ઘટના છે. મોટા ભાગના અકસ્માતો વાહનચાલકની બેદરકારી કે માનવીય ભૂલના કારણે થાય છે. તીવ્ર ગતિએ વાહન ચલાવવું, ખોટી રીતે ઓવરટેક કરવું, ટ્રાફિક સિગ્નલ તોડવું, ચાલુ વાહને મોબાઈલનો ઉપયોગ કરવો, દારૂ પીને વાહન ચલાવવું તથા હેલ્મેટ કે સીટબૅલ્ટ ન પહેરવો જેવી માનવસર્જિત ભૂલો જ અકસ્માતો નોતરે છે. જો માનવી જાગ્રત બની નિયમો પાળે તો અકસ્માતો નિવારી શકાય છે.

સાચો જવાબ: ટ્રાફિકના નિયમો ન પાળવાથી અકસ્માતોનું પ્રમાણ વધે છે. પરિણામે નિર્દોષ લોકો અકાળે જીવ ગુમાવે છે અથવા આજીવન વિકલાંગ બની જાય છે. અકસ્માતનો ભોગ બનનાર વ્યક્તિના પરિવાર પર આર્થિક અને માનસિક આઘાત આવી પડે છે. દેશ પોતાની સક્ષમ અને યુવાન આબાદી ગુમાવે છે, જેનાથી રાષ્ટ્રને ભારે સામાજિક અને આર્થિક નુકસાન થાય છે.

સાચો જવાબ: રોડની ડિઝાઇન વખતે વાહનચાલકોની સલામતી, રસ્તાની પહોળાઈ, તીવ્ર વળાંકો, સ્પીડ બ્રેકર, ઓવરબ્રિજ/અન્ડરબ્રિજ, રાત્રે જોઈ શકાય તેવા 'રોડ સ્ટડ', અને ચેતવણી દર્શાવતા સાઇનબોર્ડ્સ ધ્યાનમાં લેવાય છે. જેથી વાહનચાલકને માર્ગ દર્શન મળે, ટ્રાફિકનો પ્રવાહ સરળ રહે અને વાહન અકસ્માતો અટકાવી શકાય.

સાચો જવાબ: માર્ગનો ઉપયોગ નાનાં બાળકોથી લઈને વયોવૃદ્ધ વડીલો સુધી સૌ કોઈ કરે છે. લોકો ટ્રાફિકના નિયમોનું મહત્વ સમજે, પોતાની અને બીજાની સુરક્ષા જાળવે તે માટે જાગૃતિ જરૂરી છે. શાળા-કૉલેજના અભ્યાસક્રમ, સોશિયલ મીડિયા, ટીવી, રેડિયો અને ફિલ્મો જેવાં માધ્યમો દ્વારા લોકોમાં જાગૃતિ લાવવાથી અકસ્માતમાં થતા મૃત્યુદરને અટકાવી શકાય છે.

સાચો જવાબ:

અકસ્માત વખતે મૂકપ્રેક્ષક બનવા કે વિડીયો ઉતારવાને બદલે આપણે ધીરજ રાખીને:

• 
  

  તાત્કાલિક 108 (ઍમ્બ્યુલન્સ) અને પોલીસને જાણ કરવી જોઈએ.

  
  


• 
  

  'ગોલ્ડન અવર' (પ્રથમ એક કલાક) માં પીડિતને સારવાર મળે તે માટે હૉસ્પિટલ પહોંચાડવો જોઈએ.

  
  


• 
  

  જો તબીબી તાલીમ ન લીધી હોય તો પીડિતની કરોડરજ્જુને નુકસાન ન થાય તે રીતે સાવચેતીથી મદદ કરવી જોઈએ.

  
  


• 
  

  અકસ્માત સ્થળેથી અન્ય વાહનો માટે રસ્તો મોકળો કરવો અને પોલીસ તપાસમાં સહયોગ આપવો.

  
  

સાચો જવાબ: ‘ગુડ સમેરિટન’ એટલે એવી દયાળુ વ્યક્તિ કે જે કોઈ પણ પ્રકારના બદલા કે પુરસ્કારની અપેક્ષા વિના, સ્વેચ્છાથી માર્ગ અકસ્માત પીડિતને કટોકટીના સમયે તાત્કાલિક તબીબી સહાય પૂરી પાડે છે અથવા હૉસ્પિટલ પહોંચાડે છે.

સાચો જવાબ: મોટર વ્હીકલ ઍક્ટની કલમ 134(એ) મુજબ બનતા 'ગુડ સમેરિટન' કાયદાથી મદદ કરનાર વ્યક્તિને પોલીસની હેરાનગતિ કે કાનૂની ગૂંચવણોથી રક્ષણ મળે છે (તેના પર કોઈ સિવિલ કે ફોજદારી ગુનો નોંધાતો નથી). આ કાયદાના કારણે લોકો નિષ્ફિક્ર થઈને અકસ્માત પીડિતોને 'ગોલ્ડન અવર'માં મદદ કરી શકે છે, જેથી ૫૦% જેટલા અકસ્માત પીડિતોનો કિંમતી જીવ બચાવી શકાય છે.