ધોરણ 12 | విષય: Gujarati
ગાંધીજીનું તમામ સાહિત્ય સર્વજનના કલ્યાણ અર્થે હોવાથી તે સર્વભોગ્ય, સાદું અને સરળ હોય છે. સત્યના આગ્રહી હોવાથી તેમની ભાષા ચોક્કસ, ટૂંકાં વાક્યોવાળી અને મુદ્દાસર હોય છે. ગૌરવપૂર્ણ વિચારોને સચોટ રીતે રજૂ કરવા તેઓ જરૂર જણાય ત્યાં જ યોગ્ય શબ્દોનો કાળજીપૂર્વક ઉપયોગ કરે છે.
શીર્ષક: ગાંધીજીની ગદ્યશૈલી *(અથવા: ગાંધીજીનું સાહિત્ય)
ઉછીનું માગનારાઓ અયાચકવૃત્તિ જેવા ઉત્તમ ગુણથી વિપરીત શોષકવૃત્તિ ધરાવે છે. તેઓ નિઃસંકોચપણે અને બિનજરૂરી વસ્તુઓ પણ સતત માગતા રહે છે. પોતે વસ્તુ સંભાળીને વાપરતા નથી અને બીજાની વસ્તુ બગાડીને કે તોડીને પાછી આપે છે. ઉછીની લીધેલી વસ્તુ સમયસર કે યોગ્ય સ્થિતિમાં પાછી આપનારા વિરલ હોય છે.
સ્વાશ્રયમાંથી સંતોષ, ધૈર્ય, પ્રામાણિકતા અને ન્યાય જેવા ગુણો ખીલે છે, જેને સાચી સ્વતંત્રતા કહેવાય. બીજાનો વાંક કાઢવો કે ઉદ્ધતાઈ દર્શાવવી એ સ્વતંત્રતા નથી. ખુશામત કે વગથી મેળવેલું સુખ લાંબું ટકતું નથી, પણ સ્વાશ્રય અને સતત ઉદ્યોગથી જ સાચો વિજય અને સુખ મળે છે. માટે બીજા પર આધાર રાખ્યા વિના પોતાના પુરુષાર્થ પર નિર્ભર રહેવું જોઈએ.
શીર્ષક: સ્વાશ્રયનું મહત્ત્વ (અથવા: સ્વતંત્રતા અને સ્વાશ્રય)
શીર્ષક: ઉછીનું માગનારાઓની સ્વભાવગત ખાસિયતો
આદિલ મન્સૂરી રચિત આ ગઝલ વતનપ્રેમ અને વિહવળતાનું સુંદર નિરૂપણ કરે છે. કવિ જ્યારે વતન છોડીને દૂર જઈ રહ્યા છે, ત્યારે તેમના હૃદયમાં વતનની ક્ષણેક્ષણની સ્મૃતિઓ સજીવ થઈ ઊઠે છે.
ગઝલની પ્રથમ પંક્તિમાં જ વતનની માટી અને વાતાવરણ પ્રત્યેનો ઉત્કટ પ્રેમ વ્યક્ત થાય છે. ‘નદીની રેતમાં રમતું નગર’ દ્વારા બાળપણની યાદો અને સહેલગાહના દિવસો તાજા થાય છે. કવિ જાણે છે કે ભવિષ્યમાં આ ક્ષણો ફરી માણવા મળશે કે કેમ, તેથી તેઓ વતનની ભીની માટીની સુગંધને શ્વાસમાં ભરી લેવા માંગે છે.
પરિચિત ચહેરાઓ, મીઠી નજર, રસ્તાઓ, બારીઓ અને ભીંતો સુધીના નિર્જીવ સ્થળો પ્રત્યેનો પણ કવિનો લગાવ આ ગઝલમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે. વિદાયની વેળાએ સંબંધોની હૂંફમાં રડી લેવાની અને વતનની ધૂળને માથે ચડાવી લેવાની ભાવના કરુણ અને સ્પર્શક્ષમ બની રહી છે. રદીફ ‘મળે ન મળે’ સમગ્ર કાવ્યમાં એક પ્રકારની ક્ષણભંગુરતા અને ઉત્કંઠાનો ભાવ સતત જાળવી રાખે છે.
શીર્ષક: વતનની સ્મૃતિઓ (અથવા: મળાઅનમળ)
નિરંજન ભગતની આ રચના ‘ઘર’ ની ભૌતિક વ્યાખ્યાથી આગળ વધીને તેના ભાવનાત્મક અને આત્મિક અર્થને ઉઘાડી આપે છે.
કવિ પ્રથમ ખંડમાં સમાજમાં પ્રચલિત ઘરની સામાન્ય વ્યાખ્યા સામે પ્રશ્ન ઉઠાવે છે—જ્યાં ટપાલ આવે, મહેમાનો આવે કે જેનું સરનામું બીજાને આપી શકાય, શું માત્ર તેને જ ઘર કહેવાય? આ તો માત્ર એક ભૌતિક સરનામું છે.
બીજા ખંડમાં કવિ ઘરનો સાચો અર્થ સમજાવે છે. જ્યાં માણસ પોતાના પગરખાંની સાથે મન પરથી તમામ બોજ, ચિંતા કે આડંબર (ટોપી/ભાર) ઉતારીને હળવાશથી ‘હાશ’ અનુભવી શકે, અને જ્યાં સ્વજનોના ચહેરા જોઈને હૃદયમાં સાચો આનંદ અને મલકાટ જાગે—તે જ સાચું ઘર છે. કવિના મતે જે સ્થળે માનસિક શાંતિ, પ્રેમ અને સુરક્ષાનો અનુભવ થાય, તે દરેક સ્થળ ઘર બની જાય છે. સરળ વાક્યરચના અને પ્રશ્નાર્થ શૈલી દ્વારા કવિએ ‘ઘર’ના વિભાવનાત્મક અર્થને સચોટ રીતે રજૂ કર્યો છે.
શીર્ષક: ઘરનો સાચો અર્થ (અથવા: સાચું ઘર)
રમેશકુમાર પી. પટેલ
૧૨, શાંતિ નિકેતન સોસાયટી,
સ્ટેશન રોડ, આનંદ.
તા. ૦૫/૧૦/૨૦૨૬
પ્રતિ,
આચાર્યશ્રી,
શ્રી સરસ્વતી વિદ્યામંદિર,
આનંદ.
સાહેબશ્રી,
સવિનય પ્રણામ.
વિષય: પ્રથમ વર્ગ પ્રાપ્ત કરવા બદલ અભ્યાસ શિષ્યવૃત્તિ મેળવવા અંગે.
હું આપણી શાળામાં ધોરણ ૧૨ (સામાન્ય પ્રવાહ) માં અભ્યાસ કરી રહ્યો છું. તાજેતરમાં લેવાયેલી વાર્ષિક પરીક્ષામાં મેં વર્ગમાં પ્રથમ ક્રમાંક (પ્રથમ વર્ગ) પ્રાપ્ત કર્યો છે.
આપણી શાળાના નિયમાનુસાર વર્ગમાં પ્રથમ સ્થાન પ્રાપ્ત કરનાર તેજસ્વી વિદ્યાર્થીને આગળના અભ્યાસ માટે ‘શ્રેષ્ઠ વિદ્યાર્થી અભ્યાસ શિષ્યવૃત્તિ’ આપવામાં આવે છે. મારો પરિવાર આર્થિક રીતે મધ્યમ વર્ગનો હોવાથી, જો મને આ શિષ્યવૃત્તિ પ્રાપ્ત થાય તો મારા આગળના અભ્યાસના પુસ્તકો તથા શૈક્ષણિક ખર્ચમાં મોટી સહાય મળી રહે તેમ છે.
આ સાથે મારી ધોરણ ૧૧ ની વાર્ષિક પરીક્ષાનું ગુણપત્રક (માર્કશીટ) બિડાણ તરીકે જોડેલ છે. મારે આ શિષ્યવૃત્તિ માટેની યોગ્યતા ધ્યાને લઈ મંજૂર કરવા નમ્ર વિનંતી છે.
આપના સકારાત્મક પ્રત્યુત્તરની અપેક્ષા સહ.
આભાર.
આપનો આજ્ઞાંકિત વિદ્યાર્થી,
(સહી)
રમેશકુમાર પી. પટેલ
ધોરણ: ૧૨ (અ), રોલ નં: ૧૫
બિડાણ:
૧. ધોરણ ૧૧ ની ગુણપત્રકની પ્રમાણિત નકલ.
અલ્પેશ કે. જોષી
૪૫, શિવમ બંગલોઝ,
રેસકોર્સ રોડ, રાજકોટ.
તા. ૦૫/૧૦/૨૦૨૬
પ્રતિ,
આચાર્યશ્રી,
નવભારત હાઈસ્કૂલ,
રાજકોટ.
શ્રીમાન,
વિષય: ક્લાર્ક (લિપિક) ની જગ્યા માટે ઉમેદવારી નોંધાવવા અંગે.
સંદર્ભ: ‘સંદેશ’ દૈનિકપત્ર તા. ૦૧/૧૦/૨૦૨૬ માં આપેલી જાહેરાત.
ગત તા. ૦૧/૧૦/૨૦૨૬ ના ‘સંદેશ’ દૈનિકપત્રમાં આપણી હાઈસ્કૂલમાં ક્લાર્કની જગ્યા માટે આપેલી જાહેરાતના અનુસંધાને, હું આ જગ્યા માટે મારી ઉમેદવારી નોંધાવવા વિનંતીપત્ર મોકલી રહ્યો છું. મારી સંપૂર્ણ અંગત તથા શૈક્ષણિક વિગતો નીચે મુજબ છે:
નામ: અલ્પેશ કુમાર કાંતિલાલ જોષી
જન્મતારીખ: ૧૫-૦૬-૨૦૦૧
જાતિ/જ્ઞાતિ: હિન્દુ બ્રાહ્મણ (સામાન્ય)
વતન: રાજકોટ
સરનામું: ઉપર મુજબ
સંપર્ક નંબર: ૯૮૭૬૫ XXXXX
| પરીક્ષાનું નામ | બોર્ડ/યુનિવર્સિટી | પાસ કર્યાનું વર્ષ | મુખ્ય વિષય | મેળવેલ ગુણ/ટકા | વર્ગ |
|---|---|---|---|---|---|
| એચ.એસ.સી. | જી.એસ.એચ.એસ.ઈ.બી. | ૨૦૧૮ | વાણિજ્ય (Commerce) | ૭૮% | પ્રથમ |
| બી.કૉમ. | સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી | ૨૦૨૧ | એકાઉન્ટન્સી | ૭૨% | પ્રથમ |
| C.C.C. / Tally | ગવર્નમેન્ટ કમ્પ્યુટર સેન્ટર | ૨૦૨૨ | કમ્પ્યુટર કૌશલ્ય | A Grade | પ્રથમ |
અનુભવ: શ્રી રામ એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટમાં છેલ્લા ૨ વર્ષથી જુનિયર ક્લાર્ક તરીકે હિસાબી અને વહીવટી કામગીરી કરી રહ્યો છું.
અન્ય કૌશલ્ય: ગુજરાતી તથા અંગ્રેજી ટાઈપિંગમાં ઝડપ, કમ્પ્યુટર એકાઉન્ટિંગ (Tally Prime) નો પૂરતો અનુભવ.
આ તમામ શૈક્ષણિક લાયકાત અને અનુભવના પ્રમાણપત્રોની ખરી નકલો આ સાથે બિડાણ કરેલ છે. જો મને આપણી શાળામાં સેવાનો મોકો મળશે, તો હું મારી કામગીરી નિષ્ઠાપૂર્વક અને પ્રમાણિકતાથી કરીશ. આપ મને રૂબરૂ મુલાકાત (Interview) માટે બોલાવશો તેવી વિનંતી.
આપના પ્રત્યુત્તરની રાહમાં.
આભાર.
આપનો વિશ્વાસુ,
(સહી)
(અલ્પેશ કે. જોષી)
બિડાણ:
૧. એચ.એસ.સી. ગુણપત્રક
૨. બી.કૉમ. ગુણપત્રક અને ડિગ્રી સર્ટિફિકેટ
૩. કમ્પ્યુટર કોર્સ (CCC/Tally) સર્ટિફિકેટ
૪. અનુભવનું પ્રમાણપત્ર
પટેલ નયનકુમાર મનુભાઈ
૧૦૨, ગોકુળધામ સોસાયટી,
આશ્રમ રોડ, અમદાવાદ.
તા. ૦૫/૧૦/૨૦૨૬
પ્રતિ,
સચિવશ્રી / પરીક્ષા નિયામકશ્રી,
ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ,
સેક્ટર-૧૦/બી, ગાંધીનગર.
સાહેબશ્રી,
વિષય: ધોરણ ૧૨ ની વાર્ષિક પરીક્ષાના ગુણપત્રકમાં જન્મતારીખમાં સુધારો કરવા અંગે.
સંદર્ભ: ધોરણ ૧૨ (સામાન્ય પ્રવાહ) નામાંકન નંબર: G-1234567, વર્ષ: માર્ચ-૨૦૨૬.
સવિનય જણાવવાનું કે મેં માર્ચ-૨૦૨૬ માં ધોરણ ૧૨ સામાન્ય પ્રવાહની વાર્ષિક પરીક્ષા આપણી શાળા 'શ્રી વિવેકાનંદ વિદ્યાલય, અમદાવાદ' માંથી આપી હતી.
બોર્ડ દ્વારા આપવામાં આવેલા મારા ધોરણ ૧૨ ના ગુણપત્રક (માર્કશીટ) માં મારી જન્મતારીખ ખોટી છપાયેલી છે. શાળા છોડ્યાના પ્રમાણપત્ર (L.C.) મુજબ મારી સાચી જન્મતારીખ ‘૧૨/૦૮/૨૦૦૭’ છે, પરંતુ બોર્ડના ગુણપત્રકમાં ભૂલથી ‘૨૧/૦૮/૨૦૦૭’ છપાઈને આવેલ છે.
આગળના અભ્યાસ અને વહીવટી પ્રક્રિયા માટે આ સુધારો કરવો અત્યંત જરૂરી હોવાથી, નીચે મુજબની વિગતો ધ્યાને લઈ મારા ગુણપત્રકમાં જન્મતારીખનો સુધારો કરી નવું ગુણપત્રક આપવા નમ્ર વિનંતી છે.
ખોટી છપાયેલી જન્મતારીખ: ૨૧/૦૮/૨૦૦૭
સાચી જન્મતારીખ (L.C. મુજબ): ૧૨/૦૮/૨૦૦૭
આ અરજી સાથે મારી મૂળ માર્કશીટ, શાળા છોડ્યાનું પ્રમાણપત્ર (L.C.) અને આધારકાર્ડની સ્વ-પ્રમાણિત નકલો સામેલ છે. જરૂરી નિયમાનુસારની ફી ભરવા હું તૈયાર છું.
આશા છે કે આપશ્રી આ બાબતે યોગ્ય કાર્યવાહી કરી ત્વરિત સુધારો કરી આપશો.
આભાર.
આપનો વિશ્વાસુ,
(સહી)
(પટેલ નયનકુમાર મનુભાઈ)
બિડાણ:
૧. ધોરણ ૧૨ ના મૂળ ગુણપત્રકની નકલ
૨. શાળા છોડ્યાના પ્રમાણપત્ર (L.C.) ની પ્રમાણિત નકલ
૩. આધારકાર્ડની નકલ
૪. આચાર્યશ્રીનો ભલામણ પત્ર
મૂળ કાવ્ય:
Wanderer hail !
But as you pass
Walk on the road,
Not on the grass;
So we may look
And tell for true
Which are the cows
And which are you.
ગુજરાતી અનુવાદ:
હે મુસાફર, તમારું સ્વાગત છે!
પરંતુ અહીંથી પસાર થતી વખતે
રસ્તા પર ચાલો,
ઘાસ પર નહીં;
જેથી અમે જોઈને
સાચે સાચું કહી શકીએ
કે ગાયો કઈ છે
અને તમે કોણ છો.
(અહીં કવિએ હાસ્ય-વ્યંગ્ય શૈલીમાં ઘાસ પર ન ચાલવાની સૂચના આપી છે.)
મૂળ હિન્દી ગદ્ય:
आलोचना और निंदा का भेद सूक्ष्म है । आलोचना होती है करुणा से, निंदा होती है घृणा से । आलोचना होती है जगाने के लिए, निंदा होती है मिटाने के लिए । आलोचना का लक्ष्य होता है, सत्य कैसे खोजें ? धूल में पडा हीरा, ईसे कैसे धो लें, शुद्ध कर लें ? आलोचना अत्यंत मैत्रीपूर्ण है, चाहे कितनी ही कठोर क्यों न हो, फिर भी उसमें मैत्री है।
ગુજરાતી અનુવાદ:
વિવેચન (આલોચના) અને નિંદા વચ્ચેનો ભેદ સૂક્ષ્મ છે. આલોચના કરુણાથી થાય છે, જ્યારે નિંદા ધિક્કાર (ધૃણા) થી થાય છે. આલોચના જગાડવા માટે હોય છે, નિંદા નાશ કરવા (ભૂંસી નાખવા) માટે હોય છે. આલોચનાનું લક્ષ્ય સત્યની શોધ કરવાનું હોય છે; ધૂળમાં પડેલા હીરાને કેવી રીતે ધોઈને શુદ્ધ કરવો? આલોચના ગમે તેટલી કઠોર હોય તોપણ તે અત્યંત મૈત્રીપૂર્ણ હોય છે, છતાંય તેમાં મિત્રતાનો ભાવ રહેલો હોય છે.