ધોરણ 12 | విષય: SPCC
ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ માધ્યમો અને ઉપકરણોના ઉપયોગ દ્વારા થતા માહિતી સંચારને ઇ-કૉમ્યુનિકેશન તરીકે ઓળખાવી શકાય.
ઇ-કૉમ્યુનિકેશનમાં વપરાતા અક્ષર ‘ઇ’નો અર્થ ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ થાય છે.
ઇ-કૉમ્યુનિકેશનના મુખ્ય છ સ્વરૂપો નીચે મુજબ છે:
૧. ઈ-મેઇલ
૨. ઇન્સ્ટન્ટ મૅસેજિસ
૩. વેબસાઇટ
૪. વીડિયો
૫. ઓડિયો
૬. ટૅકસ્ટ મૅસેજિસ
ઇ-કૉમ્યુનિકેશનનાં જુદાં જુદાં ક્ષેત્રો અને પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
૧. ઇ-કૉમર્સ
૨. ઇ-બૅન્કિંગ
૩. ઇ-લર્નિંગ અને વીડિયો કૉન્ફરન્સિંગ
૪. ઇ-ટૅન્ડરિંગ
૫. ઇ-ઑક્શન
૬. ઇ-ફાઇલિંગ
૭. ઇ-બુકિંગ
૮. ઇ-સ્ટૅમ્પિંગ
૯. ઇ-ગવર્નન્સ
ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ માધ્યમો અને ઉપકરણોના ઉપયોગ દ્વારા થતા પત્રવ્યવહારને ઈ-મેઇલ (ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ મેઇલ) કહેવામાં આવે છે. તે પત્રવ્યવહારનું આધુનિક માધ્યમ છે.
ઈ-મેઇલ મોકલનાર અને મેળવનાર એમ બંને પક્ષે ઇન્ટરનેટની સગવડતા હોવી જરૂરી છે.
વર્ગખંડમાં બેસ્યા વગર, સમય અને સ્થળના બંધન વગર, ઇલેક્ટ્રૉનિક માધ્યમોનો ઉપયોગ કરીને મેળવવામાં અથવા આપવામાં આવતા શિક્ષણને ઇ-લર્નિંગથી ઓળખવામાં આવે છે.
ઇ-લર્નિંગને ઓનલાઇન લર્નિંગ, ઇલેક્ટ્રૉનિક લર્નિંગ કે ઇન્ટરનેટ લર્નિંગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
વીડિયો કૉન્ફરન્સિંગમાં માહિતી સંચારની પ્રક્રિયા દ્વિમાર્ગી (Two-way) હોય છે, જેમાં દૃશ્ય અને શ્રાવ્ય બંને પ્રકારનું પ્રત્યાયન થાય છે.
મહેસૂલ વિભાગ, કરવેરા વિભાગ અને અન્ય સરકારી કે બિનસરકારી સંસ્થાઓ ઇ-ફાઇલિંગની આધુનિક સેવાઓ આપે છે.
ઇ-બુકિંગમાં નાણાંની ચુકવણી ડેબિટકાર્ડ, ક્રેડિટકાર્ડ, ઓનલાઇન બૅન્કિંગ કે મોબાઇલ બૅન્કિંગ દ્વારા કરવાની હોય છે.
ઘર કે જમીનનાં ખરીદ-વેચાણ, ભાડા કરાર, સોગંદનામું અથવા પેઢીના રજિસ્ટ્રેશન માટે સરકારી બિનવૈધાનિક સ્ટૅમ્પ ડ્યુટી ભરવા માટેની કમ્પ્યૂટર આધારિત અને ખૂબ જ સુરક્ષિત પદ્ધતિને ઇ-સ્ટૅમ્પિંગ કહેવામાં આવે છે.
ઈ-મેઇલમાં લખનાર અને મેળવનારના સરનામાને બદલે ઈ-મેઇલ ઍડ્રેસનો ઉલ્લેખ થાય છે.
એક કરતાં વધુ મેળવનાર હોય ત્યારે તેમનાં ઍડ્રેસ 'CC' (Carbon Copy) અંતર્ગત અને અમુક મેળવનારને ગુપ્ત રાખવા હોય ત્યારે 'BCC' (Blind Carbon Copy) અંતર્ગત લખાય છે.
ઈ-મેઇલમાં તારીખ અને સમય આપોઆપ આવી જાય છે, પરંતુ વિષય અને સંબોધન અવશ્ય લખવા જોઈએ.
ઈ-મેઇલનું લખાણ ખૂબ જ ટૂંકું, સ્પષ્ટ અને સાહજિક હોવું જોઈએ.
ઈ-મેઇલના અંતમાં મોકલનારે પોતાનું પૂરું નામ, કંપની તથા સંપર્કની વિગતો (સહીના ભાગરૂપે) લખવી જોઈએ.
જો ઈ-મેઇલમાં કોઈ જોડાણ (Attachment) મોકલતા હો તો તેનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરવો જોઈએ.
ઈ-મેઇલ મોકલતાં પહેલાં તેનું લખાણ ફરીથી વાંચી લેવું જોઈએ.
કોઈ પણ સંસ્થા દ્વારા બાંધકામ, મોટા જથ્થામાં ખરીદ-વેચાણ કે અન્ય સેવાઓ પ્રાપ્ત કરવા માટે જાહેરાત આપવામાં આવે છે. જ્યારે આ સમગ્ર ટેન્ડર મંગાવવાની અને પ્રક્રિયા ઓનલાઇન કરવામાં આવે ત્યારે તેને ઇ-ટૅન્ડરિંગ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં માન્ય કૉન્ટ્રાક્ટરો ઓનલાઇન વેબસાઇટ દ્વારા પોતાના ભાવપત્રકો, ટૅક્નિકલ બિડ, પ્રાઇસ બિડ અને શરતો ઓનલાઇન મોકલાવે છે.
આ પદ્ધતિ પારદર્શક, ઝડપી અને ઓછી ખર્ચાળ છે.
ઇ-ઑક્શન એટલે ઇલેક્ટ્રૉનિક માધ્યમોથી થતી હરાજી. આ પ્રક્રિયામાં માલસામાનની હરાજી કરનાર અને ખરીદનાર આભાસી (Virtual) બજારમાં ખરીદ-વેચાણ માટે પોતાના ભાવ-તાલ આપે છે.
આ વ્યાપાર B2B (પેઢીથી પેઢી), B2C (પેઢીથી ગ્રાહક) અને C2C (ગ્રાહકથી ગ્રાહક) ધોરણે થઈ શકે છે.
હરાજી કરનાર વસ્તુઓની માહિતી નિયત વેબસાઇટ પર મૂકે છે અને રસ ધરાવતો ખરીદનાર વર્ગ નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પોતાને પોસાતો ભાવ મોકલાવે છે.
ઇલેક્ટ્રૉનિક માધ્યમોની મદદથી સરકારી સેવાઓ અને તેને આનુષંગિક માહિતી દેશના છેવાડાના માનવી સુધી ખૂબ જ ઝડપથી અને વહીવટી રીતે પારદર્શક સ્વરૂપે પૂરી પાડવાની સમગ્ર પ્રક્રિયાને ઇ-ગવર્નન્સ કહેવામાં આવે છે.
ઇન્ટરનેટ અને કમ્પ્યૂટરના ઉપયોગથી સરકારી દસ્તાવેજો મેળવવા, અરજી કરવી, શિષ્યવૃત્તિ કે કરવેરા ભરવા જેવી બાબતો સરળ બને છે અને નાગરિકોનો સમય તથા નાણાં બચે છે.
સમય અને સ્થળના બંધન વગર ઇલેક્ટ્રૉનિક માધ્યમો અને ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરીને થતી ખરીદ-વેચાણની પદ્ધતિને ઇ-કૉમર્સ (ઓનલાઇન શોપિંગ) કહેવામાં આવે છે.
વ્યાપારિક એકમો પોતાની વેબસાઇટ, મોબાઇલ એપ કે ટેલિવિઝન દ્વારા ઉત્પાદનો પ્રદર્શિત કરે છે. ગ્રાહકો ડેબિટ કાર્ડ, ક્રેડિટ કાર્ડ, ઓનલાઇન બેન્કિંગ કે કેશ ઓન ડિલિવરી (COD) દ્વારા ચુકવણી કરે છે.
ઇ-કૉમર્સના વ્યવહારો B2B, B2C અને C2C સ્વરૂપે થાય છે, જેનાથી વેપારનો વ્યાપ વૈશ્વિક સ્તરે વધ્યો છે.
અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા ઇ-ટૅન્ડર
ચીફ ઑફિસરશ્રી, અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા, લાલ દરવાજા, અમદાવાદ.
ટે. નં.: 079-253XXXXX
બાંધકામ શાખા હેઠળ શહેરના પશ્ચિમ ઝોનમાં નવો સીસી રોડ બનાવવા માટે માન્ય અને અનુભવી કૉન્ટ્રાક્ટરો પાસેથી ઓનલાઇન ઇ-ટૅન્ડરિંગ પદ્ધતિ દ્વારા ભાવો મંગાવવામાં આવે છે. ઇ-ટૅન્ડર ઓનલાઇન વેબસાઇટ [https://ahmedabadcity.nprocure.com](https://ahmedabadcity.nprocure.com) પર ભરવાનું રહેશે.
ઓનલાઇન ટૅન્ડર ભરવાની તારીખ: 01/08/2026 થી 15/08/2026 (સાંજના 18:00 કલાક સુધી)
ટૅન્ડર ખોલવાની તારીખ અને સ્થળ: 18/08/2026, સવારે 11:00 કલાકે, મધ્યસ્થ કાર્યાલય, અમદાવાદ.
કામની વિગત:
૧. કામનું નામ: એસ.જી. હાઇવેથી સ્ટેડિયમ સુધીના રોડનું ડામરીકરણ અને પેવર બ્લોકનું કામ (અંદાજિત રકમ: રૂ. 75.00 લાખ, સમયમર્યાદા: 3 માસ).
૨. ટૅન્ડર ફી: રૂ. 2500/- (ડીડી દ્વારા જમા કરાવવાની રહેશે).
૩. બાનાની રકમ (EMD): રૂ. 75,000/- (રાષ્ટ્રીયકૃત બેન્કના FDR દ્વારા).
નૉંધ: ટૅન્ડર રદ કરવાનો કે સ્વીકારવાનો સંપૂર્ણ હક મહાનગરપાલિકા હસ્તક રહેશે.
આર. એચ. પટેલ
ચીફ ઑફિસર, અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા
ઉદાહરણ: ગુજરાત સરકારનું ‘ડિજિટલ ગુજરાત પૉર્ટલ’
સમજૂતી: આ પૉર્ટલ દ્વારા નાગરિકો ઘર બેઠા જ ઇન્ટરનેટના માધ્યમથી આવકનો દાખલો, જાતિનો દાખલો, નોન-ક્રીમી લેયર પ્રમાણપત્ર તેમજ વિવિધ સરકારી યોજનાઓની અરજીઓ ઓનલાઇન કરી શકે છે. સરકાર દ્વારા આ દસ્તાવેજો ડિજિટલ સાઇન સાથે ઓનલાઇન જ પૂરા પાડવામાં આવે છે, જે ઇ-ગવર્નન્સનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે.
To: principal.allschools@gmail.com
From: gsheb.gandhinagar@yahoo.com
વિષય: ધોરણ 12 ના નવા અભ્યાસક્રમ અને શૈક્ષણિક સામગ્રીની જાણકારી બાબત
સાહેબશ્રી,
ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ, ગાંધીનગર તરફથી તમામ માન્ય શાળાઓના આચાર્યશ્રીઓને જણાવવામાં આવે છે કે આગામી શૈક્ષણિક સત્રથી ધોરણ 12 નો નવો અને અપડેટ કરેલો અભ્યાસક્રમ અમલી બનવા જઈ રહ્યો છે.
વિદ્યાર્થીઓ વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં ટકી શકે અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ પ્રાપ્ત કરી શકે તે હેતુથી વિજ્ઞાન અને સામાન્ય પ્રવાહના પાઠ્યપુસ્તકોમાં આધુનિક પરિવર્તનો કરવામાં આવ્યા છે. નવા અભ્યાસક્રમની બ્લૂપ્રિન્ટ અને વિષયવસ્તુની પીડીએફ ફાઇલ બોર્ડની અધિકૃત વેબસાઇટ પર મૂકવામાં આવી છે. શાળાઓએ નવા પુસ્તકો મુજબ જ શિક્ષણ કાર્ય શરૂ કરવાનું રહેશે અને આ અંગેની વિસ્તૃત માહિતી માટે તાશાની મિટિંગનું આયોજન ટૂંક સમયમાં ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ પર કરવામાં આવશે.
આપના સહકારની અપેક્ષા છે.
ડૉ. કે. આર. પરમાર
સચિવ,
ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ, ગાંધીનગર
મોબાઇલ નંબર : 098980XXXXX
To: sales@technoworldsystems.com
From: principal.vidyalaya@gmail.com
વિષય: શાળા માટે 100 ડેસ્કટોપ કમ્પ્યૂટર્સ ખરીદવા અંગેનો ઑર્ડર
શ્રીમાન,
આપની કંપની દ્વારા નિર્મિત કમ્પ્યૂટર્સની ઉત્તમ ગુણવત્તા અને આફ્ટર-સેલ્સ સર્વિસથી અમે સુપેરે પરિચિત છીએ. અમારી હાઈસ્કૂલના કમ્પ્યૂટર લેબને અપગ્રેડ કરવા માટે નીચે મુજબના વિશિષ્ટ કોન્ફિગરેશનવાળા કમ્પ્યૂટર્સની જરૂરિયાત છે:
ડેસ્કટોપ કમ્પ્યૂટર્સ: ઇન્ટેલ કોર આઈ-૫ (Core i5) પ્રોસેસર, ૮ જીબી રેમ, ૫૧૨ જીબી એસએસડી અને ૨૧.૫ ઇંચ એલઈડી મોનિટર સાથેના કમ્પ્યૂટર્સ - ૧૦૦ નંગ.
આ તમામ કમ્પ્યૂટર્સ અમારી શાળાના સરનામે સત્વરે મોકલી આપશો. શૈક્ષણિક સંસ્થા હોવાના નાતે આપની તરફથી મળતું વિશેષ ડિસ્કાઉન્ટ બાદ કુલ રિલની ચુકવણી ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ બેન્કિંગ (RTGS) દ્વારા માલ મળ્યાના ૭ દિવસમાં કરવામાં આવશે. સાથે જ તમામ કમ્પ્યૂટર્સ પર ૩ વર્ષની વૉરંટી કાર્ડ પૂરી પાડવા વિનંતી.
ઑર્ડરની ઝડપી અમલીકરણની અપેક્ષા સહ.
આપનો વિશ્વાસુ,
આચાર્યશ્રી
સરકારી ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા,
એમ. જી. રોડ, ભરૂચ
મોબાઇલ નંબર : 097245XXXXX