Chapter 6

સાચો જવાબ: ઉત્તર: જ્યારે ઝવેરચંદ મેઘાણી રાઉન્ડ ટેબલ કોન્ફરન્સમાં જતાં ગાંધીજી માટે 'છેલ્લો કટોરો' કાવ્ય ગાય છે અને ગાંધીજી ગદગદ થઈ જાય છે, તે પ્રસંગ મને સૌથી વધુ ગમ્યો. કારણ કે તેમાં દેશપ્રેમ અને ત્યાગની ઉત્કટ ભાવના છે.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: જે વ્યક્તિ કવિતાઓ, કાવ્યો કે પદોની રચના કરે તેને 'કવિ' કહેવાય અને જે વાર્તાઓ, નવલકથાઓ, નાટકો કે નિબંધો જેવા ગદ્ય સાહિત્યનું લેખન કરે તેને 'લેખક' કહેવાય.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: કવિ નર્મદ, ઉમાશંકર જોશી, ઝવેરચંદ મેઘાણી, પન્નાલાલ પટેલ અને ગીજુભાઈ બધેકા.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: "તમને વાર્તા કે કાવ્ય લખવાની પ્રેરણા ક્યાંથી મળે છે?" અને "તમે લેખનનું કામ કયા સમયે કરવાનું વધારે પસંદ કરો છો?"

સાચો જવાબ: ઉત્તર: નાનપણથી જ પ્રકૃતિ પ્રત્યેનો પ્રેમ, રામાયણ-મહાભારતના પાત્રોનું આકર્ષણ, લોકસંગીત અને ગરબીઓ સાંભળવાનો શોખ તેમજ પ્રજાના દુઃખ-દર્દ સમજવાની સંવેદનશીલતાને કારણે તેઓ કવિ અને લેખક બન્યા.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: મને શહેરોના મોટા બજારો, ઐતિહાસિક સંગ્રહાલયો, બગીચાઓ અને પુસ્તકાલયોમાં ફરવાનો ખૂબ સારો અનુભવ છે.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: મારા મિત્રને સંગીતનો શોખ છે. તે જૂના અને નવા ગીતોની પુસ્તકો એકઠી કરે છે, રેડિયો સાંભળે છે અને ગાયકોના ઇન્ટરવ્યૂ વાંચીને માહિતી ભેગી કરે છે.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: આ પંક્તિનો અર્થ છે કે દેશની આઝાદી માટે ગાંધીજીએ અપમાન અને દુઃખરૂપી ઝેરના કટોરા પણ હસતાં મુખે પી લેવા પડશે, પણ તેમણે હિમ્મત હારવાની નથી.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: તેમણે ગામડે ગામડે ફરીને લુપ્ત થતાં લોકસાહિત્ય અને લોકગીતોને એકઠાં કરી પુસ્તકરૂપે સાચવવાનું જે ભગીરથ કામ કર્યું, તે મને ખૂબ પ્રેરણાદાયી લાગે છે.

સાચો જવાબ: ૧. 'સિંધુડો'માં કાવ્યો વાંચનાર કે સાંભળનારના મનમાં સરકાર વિરુદ્ધ ગુસ્સો વધી જતો હતો. → [ ✓ ]

૨. ઝવેરચંદ મેઘાણી સાવ બાળ વયે કવિ બની ગયા હતા. → [ ✗ ]

૩. ઝવેરચંદ બંગાળ, કરાંચી, મુંબઈ જેવાં શહેરોમાં રહ્યા. → [ ✓ ]

૪. પંજાબની મુલાકાતથી સિદ્ધાંત કેળવનારા આઝાદીના યોદ્ધાઓને જોઈને મેઘાણીએ 'યાદગાર કાવ્ય' ગીત રચ્યું. → [ ✓ ]

૫. ઝવેરચંદ બધી વાર્તાઓ જેવી મનમાં આવે તેવા જ રૂપે લખી દેતા. → [ ✗ ]

૬. મેઘાણીને ચારણો, બારોટો અને ભાટો એમ બધા માટે ગીતો, વાર્તાઓ લખ્યાં છે. → [ ✓ ]

૭. કલકત્તા, કલકત્તા કંપની, કોલેજના અધ્યાપક, રમત, નાટક અને દૈનિકો વગેરે સ્થળે મેઘાણી રહ્યા. → [ ✓ ]

૮. ઝવેરચંદ મેઘાણી લોકસાહિત્યકાર તરીકે પ્રખ્યાત છે. → [ ✓ ]

સાચો જવાબ:

૧. આગળ નીકળી ગયેલા મિત્રને અમે ઊભા રહેવાનું કહ્યું પણ તેણે સાંભળ્યું નહીં. પછી મેં તેને બુલંદ અવાજે ઊભા રહેવા કહ્યું ત્યારે તે ઊભો રહ્યો.

• 
  

  અર્થ: મોટા અવાજે (ઓપ્શન: સામાન્ય અવાજે / મોટા અવાજે / ધીમા અવાજે)

  
  

૨. તે માણસ ધીમે ધીમે મોટો થતો ગયો થોડી વારમાં તો તે વિકરાળ રાક્ષસ બની ગયો.

• 
  

  અર્થ: ભયાનક (ઓપ્શન: ઊંચો / વિશેષ / ભયાનક)

  
  

૩. ખમીરવંતો અભિમન્યુ એક પછી એક ચક્રવ્યૂહના કોઠા ભેદીને આગળ વધતો જતો હતો.

• 
  

  અર્થ: જોશીલો (ઓપ્શન: હોશિયાર / ગુસ્સે ભરાયેલો / જોશીલો)

  
  

૪. જેન્સીને ભણીગણીને શિક્ષિકા બનવાની આકાંક્ષા હતી.

• 
  

  અર્થ: તીવ્ર ઇચ્છા (ઓપ્શન: ખૂબ જરૂર / તીવ્ર ઇચ્છા / આવડત)

  
  

૫. 'ચોર ચોર' એમ હાકોટા સાંભળી આજુબાજુના લોકો લાકડીઓ સાથે બહાર આવી ગયા.

• 
  

  અર્થ: બૂમો (ઓપ્શન: હાહાકાર / પડઘા / બૂમો)

  
  

સાચો જવાબ: પાનો ચઢાવવો:

શાબાશી આપવી → [ ✗ ]

પૌષ્ટિક ભોજન આપવું → [ ✗ ]

પ્રોત્સાહન આપવું → [ ✓ ]

સાચો જવાબ:

જપ્ત કરવું:

• 
  

  લઈ લેવું / બળજબરીથી લેવું → [ ✓ ]

  
  


• 
  

  લૂંટી લેવું → [ ✗ ]

  
  

સાચો જવાબ:

ખજાનો ખોલવો:

• 
  

  મોટો પટારો ખોલવો → [ ✗ ]

  
  


• 
  

  વર્ષોથી બંધ ગુફા ખોલવી → [ ✗ ]

  
  


• 
  

  મૂલ્યવાન ભંડાર ખોલવો → [ ✓ ]

  
  

સાચો જવાબ:

આંખમાં પાણી આવી જવું:

• 
  

  આંસુ નીકળી આવવાં → [ ✓ ]

  
  


• 
  

  આંખમાં ગુસ્સો દેખાવો → [ ✗ ]

  
  


• 
  

  ખૂબ હસવું → [ ✗ ]

  
  

સાચો જવાબ: ઉત્તર: મેઘાણીને 'રાષ્ટ્રીય શાયર', 'પહાડનું બાળક' અને 'વિલાપી' જેવા ઉપનામ મળ્યાં હતાં.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: ગામડે ગામડે અને પહાડોમાં પગપાળા રઝળપાટ કરવો પડતો, વાહનવ્યવહારના સાધનો ન હતા, રહેવા-જમવાની સગવડ ન મળતી અને વૃદ્ધો પાસેથી લોકગીતો કઢાવવા માટે ખૂબ ધીરજ રાખવી પડતી હતી.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: તેમનો જન્મ અને બાળપણ ચોટીલા જેવા પહાડી પ્રદેશમાં વિત્યા હતા અને તેમને પહાડો, પ્રકૃતિ અને ત્યાંના લોકો પ્રત્યે અપાર પ્રેમ હતો, તેથી તેઓ પોતાને 'પહાડનું બાળક' માનતા.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: તેમણે દેશપ્રેમથી ભરેલો 'સિંધુડો' કાવ્યસંગ્રહ રચ્યો હતો, જેના ગીતો લોકોમાં આઝાદીની ચળવળ જગાડતા હતા. અંગ્રેજ સરકારે આ પુસ્તક જપ્ત કરી તેમના પર રાજદ્રોહનો કેસ ચલાવી જેલમાં પૂરી દીધા.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: કારણ કે આ પુસ્તકોમાં બાળકો માટેના ખૂબ જ મનોરંજક, સરળ, લયબદ્ધ અને બાળમાનસને સ્પર્શી જાય તેવાં સુંદર કાવ્યો અને ગીતો આપેલાં છે.

સાચો જવાબ:

૧. 'સિંધુડો'ના સર્જકને બે વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી કારણ કે...

• 
  

  ઉત્તર: તેમણે અંગ્રેજ સરકાર વિરુદ્ધ પ્રજામાં દેશદાઝ જગાડતાં કાવ્યો લખ્યાં હતાં જેને સરકારે રાજદ્રોહ ગણ્યો હતો.

  
  

૨. ઝવેરચંદનો કાવ્ય રચવાનો શોખ વધતો ગયો હતો કારણ કે...

• 
  

  ઉત્તર: તેમની શાળાના શિક્ષકો અને મિત્રો તેમનાં કાવ્યોની પ્રશંસા કરતા અને પ્રોત્સાહન આપતા હતા.

  
  

૩. ઝવેરચંદના મિત્રોએ તેમને 'વિલાપી' નામ આપ્યું કારણ કે...

• 
  

  ઉત્તર: તેઓ ખૂબ જ સંવેદનશીલ હતા અને કાવ્યોમાં દુઃખ તથા દર્દની ભાવનાઓને આબેહૂબ વણી લેતા હતા.

  
  

૪. કોલેજમાં ઝવેરચંદ તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાતું કારણ કે...

• 
  

  ઉત્તર: તેમનો અવાજ ખૂબ મીઠો અને બુલંદ હતો તથા તેઓ સુંદર ગીતો અને ગરબીઓ ગાઈ શકતા હતા.

  
  

૫. મેઘાણી બારોટ, ચારણ, ગૃહિણીઓ પાસે લોકસાહિત્ય માટે જતા કારણ કે...

• 
  

  ઉત્તર: આ લોકો પાસે પેઢીઓથી સચવાયેલો લોકવાર્તાઓ અને લોકગીતોનો સમૃદ્ધ મૌખિક ખજાનો હતો.

  
  

સાચો જવાબ:

(સાચો ઘટનાક્રમ નીચે મુજબ છે)

1. 
   

   સૌરાષ્ટ્રનાં ગામડે ગામડે ફરે.

   
   


2. 
   

   જે વ્યક્તિએ ખાસ કામ કર્યું હોય તો તેની વાતો લોકો પાસેથી જાણે.

   
   


3. 
   

   જેને ગીત યાદ હોય તે બોલે અને મેઘાણી તે લખી લે.

   
   


4. 
   

   લોકો વાત કરે તે નોંધ લે.

   
   


5. 
   

   મળેલી વાત પરથી વાર્તા બનાવે.

   
   


6. 
   

   ઘરે પહોંચીને લખાણ સરખું કરે લોકોની ગમે તે રીતે સુધારા કરે.

   
   


7. 
   

   આવાં ગીત અને વાર્તાઓ ભેગાં થાય એટલે તેની ચોપડી છપાવે.

   
   

સાચો જવાબ:

વિગતની વિગત	ઝવેરચંદ મેઘાણી	તમારી અટક/માહિતી (તમારું ઉદાહરણ)
પહેરવેશ	બંગાળી ઘાટની ધોતી,	કમીઝ-પેન્ટ / કુર્તો
શારીરિક દેખાવ	મોટો અવાજ,	મધ્યમ કદ, તેજસ્વી આંખો
સ્વભાવ	શૂરવીર,	શાંત અને દયાળુ
આપેલું નામ	વિલાપી,	(તમારું હુલામણું નામ)
વિશેષતા	લોકસાહિત્યકાર,	ભણવામાં તેજસ્વી

 

સાચો જવાબ: ઝવેરચંદ મેઘાણીનો જન્મ સુરેન્દ્રનગરના ચોટીલા ગામમાં થયો હતો. તેઓ ગુજરાતના અમર સાહિત્યકાર, કવિ અને પત્રકાર હતા. તેમણે ગામડે ગામડે ફરીને લુપ્ત થતાં લોકગીતો અને લોકવાર્તાઓ એકઠાં કરી લોકસાહિત્યને જીવંત રાખ્યું હતું. ગાંધીજીએ તેમને 'રાષ્ટ્રીય શાયર' નું બિરુદ આપ્યું હતું. તેમણે દેશદાઝથી ભરેલો 'સિંધુડો' કાવ્યસંગ્રહ રચ્યો હતો જેના કારણે તેમણે જેલવાસ પણ ભોગવ્યો હતો. તેઓ ખૂબ જ સરળ, સ્વાભિમાની અને દેશપ્રેમી વ્યક્તિ હતા. તેમની સાહિત્યસેવા માટે ગુજરાત તેમને ક્યારેય નહીં ભૂલે.

સાચો જવાબ:

• 
  

  ચોપડી/પોથી: મેં વાંચવા માટે નવી ચોપડી લીધી.

  
  


• 
  

  પો૨ / સાલ: પોર અમે સોમનાથ દર્શન કરવા ગયા હતા.

  
  


• 
  

  નહાવું / નાણાવું: સવારે નદીમાં નાહવાની બહુ મજા પડી.

  
  


• 
  

  દીકરો / દીકરી: દાદાજી તેમના દીકરા સાથે બજાર ગયા.

  
  

સાચો જવાબ:

(ઓપ્શન: અવાજ, રોમાંચક, છોકરા, બોલકો, ઝાડ, ટેકરી, ઝાડવાં)

મેં અને મારા મિત્ર બોલકો માં બેઠા હતા. સૂર્ય હજી હમણાં જ આથમ્યો. રોમાંચક હોવાથી હજી અંધારું થવાં નહોતું લાગ્યું. તેમાં અવાજ સંભળાયા. એ બધા છોકરા અડધા અવાજની દિશામાં ઘસી ગયા. પહોંચતાં જોયું કે એક મોટી ટેકરી ની કિનારે કૂકડો અને એક સરસ છોકરો ઝાડવાં ની સામે ઊભેલા.