ધોરણ 6 | విષય: Gujarati
હું રસ્તો ભૂલી જાઉં તો આસપાસના કોઈ સ્થાનિક માણસને, દુકાનદારને કે પોલીસને સાચા રસ્તા પૂછી લઉં અથવા વડીલોને ફોન કરીને જાણ કરું.
વાર્તા: ચતુર ધૂળો વાણિયો
ઈડર નામના ગામમાં ધૂળો નામનો એક વાણિયો રહેતો હતો. એક દિવસ સમી સાંજે તે કોટડા ગામે જવા માટે નીકળ્યો. રસ્તે અંધારું થઈ ગયું અને તે બીજો રસ્તો ચડી જતાં જંગલમાં ભૂલો પડ્યો. તેના દિલમાં ચિંતા થઈ, પણ તેણે હિંમત રાખી મનમાં વિચાર્યું, "હું ક્યાં એકલો છું? મારી સાથે મારાં બાર સાથી છે!"
એટલામાં ઝાડી સળવળી અને ચાર વિકરાળ ચોરો ચમક્યા. ચોરોએ ધમકી આપી, "ખબરદાર! જે હોય તે આપી દે!" ધૂળાએ શાંતિથી કહ્યું, "અલ્યા, હું એકલો નથી, બાર જણા લઈ નીકળ્યો છું, જરા વિવેક રાખજો!" ચોરો બોલ્યા, "કાલે કરજે ટાયલી (બડાઈ)! આજે માલ આપી દે!" એમ કહી ચોરો તૂટી પડ્યા.
ધૂળાએ પોતાની પાસે રહેલો કાંટલા ભરેલો કોથળો ફેરવીને ઘૂમાવવા માંડ્યો. કોથળાના કાંટલા ચોરોને ધબાધબ વાગવા લાગ્યા. ચોરો ખીજાયા, પણ ધૂળો તો સામો ઘાવ રોકતો ગયો. ધૂળો બોલ્યો, "હું એકલો નથી, હવે મારો રંગ બતાવું!" ચોરો ચોંક્યા અને વિચારવા લાગ્યા કે, "એકલામાં આટલું જોર છે તો જો બાર જણા છૂટશે તો આપણી ગોર ખોદાઈ જશે (આપણું મોત આવશે)!"
આમ વિચારીને ચોરો ડરી ગયા અને એકીસાથે ભાગી ગયા. ધૂળો હરખાયો અને સાચો રસ્તો શોધી પોતાના ગામે પહોંચ્યો. ઘરે પહોંચીને બાળકોએ પૂછ્યું, "તમારા બાર સાથી કોણ હતા?" ધૂળાએ હસીને કહ્યું, "બે હાથ, બે આંખો, બે પગ અને કોથળામાં રહેલા ચાર કાંટલા મળીને દસ, અને છેલ્લે બે ખરા સાથી હિંમત અને વિશ્વાસ! આ બે વિના બીજા બધા જ સાથી નકામા નીવડે!"
ધૂળા પાસે પહેલાં બે સાથી હિંમત અને વિશ્વાસ હતા. ➔ ખરું
ધૂળો રસ્તાનો જાણકાર હતો, કદી ભૂલો ન પડે. ➔ ખોટું
ધૂળામાં આત્મવિશ્વાસ ખૂબ જ હતો. ➔ ખરું
ધૂળાને લૂંટવા માટે આવેલા ચોરમાંથી બાર ઝાડીમાં હતા અને બે કૂદીને આવ્યા. ➔ ખોટું
ધૂળાને પોતાની મતિ પર માન થયું. ➔ ખરું
ચોર સાથે લડવું ન પડે એટલે ધૂળો કોટડાને બદલે ઈડર પાછો ફર્યો. ➔ ખોટું
હિંમત અને વિશ્વાસ ન હોય તો બીજું કશું કામ ન લાગે.
➔ એ બે વિના બીજાં બધાં થાય નકામાં ખાસ!
ધૂળાની વાત સાંભળીને બધાં બાળકોએ એને પૂછ્યું.
➔ ધૂળાની આ વાર્તા, પૂછે બાળ તમામઃ
રાતના અંધારામાં ધૂળો ભૂલો પડ્યો અને ખોટા રસ્તે ચાલવા લાગ્યો.
➔ રસ્તે અંધારું થયું, ચડ્યો બીજી વાટ,
ધૂળાએ કહ્યું, ‘‘હું એકલો નથી, મારી સાથે બાર જણા છે એટલે સંભાળજો.’’
➔ Òઅલ્યા નથી હું એક, બાર જણા લઈ નીકળ્યો, કરજો કાંઈ વિવેક!Ó
દોઢ ડાહ્યો થયા વગર તારી પાસે જે કાંઈ માલ છે તે અમને આપી દે.
➔ Òકાલે કરજે ટાયલી! આજે દઈ દે માલÓ
(શબ્દો: જંગલ, વૃક્ષ, હરિયાળી, ઝરણું, રાત, બિહામણું)
વાર્તા: જંગલની સફર
એક સુંદર અને ઘટાદાર જંગલ હતું. આ જંગલમાં ચારેય તરફ લીલાંછમ વૃક્ષ અને ચારેબાજુ હરિયળી છવાયેલી રહેતી હતી. જંગલની વચોવચથી એક નિર્મળ પાણીનું ઝરણું વહી રહ્યું હતું. દિવસ દરમિયાન પક્ષીઓનો કલરવ ખૂબ મધુર લાગતો હતો. પરંતુ જેમ જેમ દિવસ આથમ્યો અને રાત પડી, તેમ તેમ એ જંગલ એકદમ શાંત અને બિહામણું લાગવા માંડ્યું. રાતના અંધારામાં તમરાંનો અવાજ અને જંગલી પશુઓની ડરામણી બૂમોથી જંગલનો ભયંકર રૂપ સામે આવ્યો.
(કાવ્યનું સસ્વર પઠન કે ગાન કરવું.)
| નામવ્યવસ્થા | શબ્દો |
|---|---|
| વ્યક્તિવાચક | પિંકી, ટીના, સીહોર, આફ્રિકા, વંદના, ગુજરાતી |
| જાતિવાચક | શાળા, માખી, ચોપડી, લશ્કર, વાહન, છોકરી, વણઝાર |
| સમૂહવાચક | સપ્તાહ, લશ્કર, વણઝાર, ફેમિલી/જૂથ |
| દ્રવ્યવાચક | હાડકાં, તેલ, જંતુ, ચા, જલેબી, ખાંડ, છાશ, પેટ્રોલ, દૂધ |
| ભાવવાચક | ઉમંગ, ગુસ્સો, કંટાળો, બુદ્ધિ, રીસામણું, આનંદ, પ્રેમ, સુખ |
મોહિતને પુસ્તકમેળાની મુલાકાત દરરોજ લેવી હોય તો તે કેટલા દિવસ જઈ શકશે?
જવાબ: તારીખ ૨ થી ૯ નવેમ્બર એટલે કે કુલ ૮ દિવસ જઈ શકશે.
કુલદીપ પંચતંત્રની વાર્તાઓનાં પુસ્તકો ખરીદે છે. જેની છાપેલી કિંમત ૧૨૦ રૂ. છે, તે ત્રણ પુસ્તકો ખરીદે છે તો કુલદીપે કેટલા રૂપિયા ચૂકવવા પડશે?
જવાબ: ૩ પુસ્તકોની છાપેલી કિંમત = ૩ × ૧૨૦ = ૩૬૦ રૂ. ૨૫% ડિસ્કાઉન્ટ (વળતર) બાદ કરતાં: ૩૬૦ ના ૨૫% = ૯૦ રૂ. વળતર. આથી, ૩૬૦ - ૯૦ = ૨૭૦ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.
કનાઈયાલાલ મુનશીની નવલકથા ખરીદવા માટે કયા વિભાગમાં જવું જોઈએ?
જવાબ: વિભાગ-૧ : કથાસાહિત્ય માં જવું જોઈએ.
પુસ્તકમેળામાં નાસ્તા માટે કેન્ટીન છે કે કેમ તે જાણવા માટે શું કરશો?
જવાબ: જાહેરાતમાં આપેલા સંપર્ક નંબર પર જનકભાઈનો ફોન કરીને પૂછપરછ કરીશું.
જો મનીષા ત્રીજી નવેમ્બરે સાંજના ૭:૦૦ કલાકે પુસ્તક ખરીદવા માટે જાય છે, તો તે કયા વિભાગના પુસ્તક ખરીદી શકશે?
જવાબ: તે એકપણ વિભાગના પુસ્તક ખરીદી શકશે નહીં, કારણ કે પુસ્તકમેળાનો સમય સવારે ૯:૩૦ થી સાંજના ૬:૩૦ વાગ્યા સુધીનો જ છે.
‘બાળપણનું રસરસું’ જેમાં હોય એ પુસ્તક ખરીદવું છે તો કયા વિભાગમાં જવું પડશે?
જવાબ: વિભાગ-૨ : બાળસાહિત્ય માં જવું પડશે.
‘ઈડરનો વાણિયો’ શોધવા કયા વિભાગમાં જશો?
જવાબ: વિભાગ-૩ : પદ્યસાહિત્ય (અથવા કાવ્ય વિભાગ) માં જવું પડશે.