ધોરણ 6 | విષય: Gujarati fl
વાર્તા: બહાદુર ધૂળો વાણિયો
ઈડર નામનું એક ગામ હતું. ત્યાં ધૂળો નામનો એક વાણિયો રહેતો હતો. એક દિવસ સમી સાંજનો તે કોઈ કામસર કોટડે ગામે જવા નીકળ્યો. રસ્તામાં ચાલતા ચાલતા અંધારું થઈ ગયું અને તે પોતાનો અસલી રસ્તો ભૂલીને બીજા રસ્તે ચડી ગયો. જંગલની વચ્ચે આવી જતાં તેના દિલમાં ચિંતા (ઉચાટ) થવા લાગી.
પરંતુ ધૂળો હિંમત હાર્યો નહીં. તેણે મનમાં વિચાર્યું કે હું એકલો નથી, મારી સાથે મારા બાર સાથી છે. એટલામાં જ ઝાડીમાં સળવળાટ થયો અને ચાર ડરામણા ચોરો બહાર આવ્યા. ચોરોએ ધમકી આપતા કહ્યું, "ખબરદાર! તારી પાસે જે માલ હોય તે અત્યારે જ આપી દે." ધૂળાએ હિંમતથી જવાબ આપ્યો, "અલ્યા, હું એકલો નથી, મારી સાથે બાર જણા છે, એટલે થોડો વિવેક રાખજો!"
ચોરો ખીજાયા અને બોલ્યા, "નકામી દોઢડહાપણની વાતો (ટાયલી) બંધ કર અને માલ આપી દે." એમ કહી બે ચોર ધૂળા તરફ ધસ્યા. ધૂળાએ તરત જ પોતાનો કાટલાં (વજનિયાં) ભરેલો કોથળો હવામાં વીંઝવા માંડ્યો. કોથળામાં લોખંડના કાટલાં હોવાથી ચોરોને ધબોધબ વાગવા લાગ્યું. ધૂળાનું આવું જોર અને લાઠી જેવા દાવ જોઈને ચોરો ચોંકી ગયા. ચોરોએ વિચાર્યું કે જો આ એકલો માણસ આટલો શક્તિશાળી છે, તો એના બાકીના બાર જણા આવશે તો આપણી કબર જ ખોદાઈ જશે (ઘોર થશે). ચોરો બીકના માર્યા ભાગી ગયા.
ધૂળો રાજી થયો અને તેને સાચો રસ્તો મળી ગયો. તે કોટડે ગામ પહોંચ્યો અને કામ પૂરું કરી હેમખેમ ઘેર પાછો ફર્યો. જ્યારે બાળકોએ તેને પૂછ્યું કે તારા બાર સાથી કોણ હતા? ત્યારે ધૂળાએ હસીને કહ્યું: બે હાથ, બે આંખો, બે પગ, ચાર કાટલાં અને એક કોથળો મળીને દસ થાય, અને બાકીના બે સૌથી મહત્વના સાથી એટલે મારી 'હિંમત' અને 'વિશ્વાસ'!
ધૂળા પાસે પહેલા બે સાથી હિંમત અને વિશ્વાસ હતા. → સાચું
ધૂળો રસ્તાનો જાણકાર હતો, કદી ભૂલે નહીં. → ખોટું
ધૂળામાં આત્મવિશ્વાસ ખૂબ જ હતો. → સાચું
ધૂળાને લૂંટવા માટે આવેલા ચોરમાંથી ચાર ઝાડીમાં હતા અને બે કૂદીને આવ્યા. → ખોટું (ઝાડીમાંથી ચાર ચોરો ચમક્યા હતા)
ધૂળાને પોતાની બુદ્ધિ પર માન થયું. → સાચું
ચોર સાથે લડવા રહ્યો એટલે ધૂળો કોટડાને બદલે ઈડર પાછો ફર્યો. → ખોટું (તે કોટડે ગામે જ ગયો હતો)
નામ → ગામ, ઠામ, કામ, રામ
વાટ → ઘાટ, વાટ, પાટ, ખાટ
દાવ → સાવ, ઘાવ, વાવ, ભાવ
ચાર → પાર, વાર, મા૨, બાર
પંક્તિ: એવે ઝાડી સળવળી, ચમક્યા ચોરો ચાર
વાક્ય: એટલામાં જ ઝાડીમાં સળવળાટ થયો અને ચાર ચોરો અચાનક બહાર આવ્યા.
પંક્તિ: વાટ જડી ધૂળો ગયો, જાવું’તું જે ઠામ
વાક્ય: ધૂળાને રસ્તો મળી ગયો અને તેને જે જગ્યાએ જવાનું હતું ત્યાં તે ગયો.
પંક્તિ: કહે ધૂળો એ ચોરને, ‘અલ્યા, નથી હું એક.’ બાર જણા લઈ નીકળ્યો, કરજો કાંક વિવેક !
વાક્ય: ધૂળાએ પેલા ચોરોને કહ્યું, "અરે ભાઈ, હું એકલો નથી. હું મારી સાથે બાર જણા લઈને નીકળ્યો છું, માટે થોડો વિવેક રાખજો!"
આશિષ પાસે પેન, રબર, પેન્સિલ, ચોપડી વગેરે છે.
કનુ, પાણી લઈને એમને આપ.
તમે ક્યારે ઘેર જવાના છો?
ખબરદાર! ત્યાં જ ઊભો રહેજે.
નાટકમાં કોણ કોણ ભાગ લેશે?
અમે પ્રવાસમાં દીવ, દ્વારકા, વેરાવળ અને સોમનાથ ગયાં.
પંખો ધીરે ધીરે ફરતો હતો.
વાહ! કેટલું સુંદર ફૂલ!
બકાના ગામનું નામ શું હતું?
એક સુંદર રાજ્યનો રાજકુમાર પોતાના વફાદાર ઘોડા પર સવાર થઈને એક વિશાળ જંગલમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. જંગલમાં ચારેબાજુ ગાઢ વૃક્ષો અને સુંદર હરિયાળી છવાયેલી હતી. રસ્તામાં એક નાનું અને મધુર ધ્વનિ કરતું ઝરણું વહી રહ્યું હતું. રાજકુમાર જંગલની સાંકડી કેડી પર આગળ વધતો હતો ત્યાં જ અચાનક ધોધમાર વરસાદ શરૂ થયો.
જોતજોતામાં રાત પડી ગઈ અને જંગલનું વાતાવરણ એકદમ બિહામણું અને ડરામણું થઈ ગયું. એટલામાં જ સામેથી એક વિશાળ જંગલી હાથી ચીંઘાડતો આવતો દેખાયો. રાજકુમારે સહેજ પણ ગભરાયા વિના પોતાના ઘોડાને દોડાવી બુદ્ધિપૂર્વક ગુફાનો આશરો લીધો અને પોતાની જાત બચાવી.