chapter 4

ધોરણ 6 | విષય: Gujarati fl

૧. વાતચીત (મૌખિક ચર્ચા/વિચારો અને લખો)

સાચો જવાબ: મને આ પંક્તિ ગાવાની બહુ મજા પડી: "ઓતર ગાજ્યા ને દખ્ખણ વરસિયા રે! મેહુલે માંડ્યાં મંડાણ."

સાચો જવાબ: હા, મને વરસાદ બહુ ગમે છે કારણ કે વરસાદ આવવાથી ગરમી ઓછી થઈ જાય છે, ચારેય બાજુ હરિયાળી છવાઈ જાય છે અને નદી-તળાવ પાણીથી ભરાઈ જાય છે. મને વરસાદમાં નાહવાની પણ મજા પડે છે.

સાચો જવાબ: મેં માછલીઓ નદીમાં, તળાવમાં અને ઘરના માછલીઘર (Aquarium) માં જોઈ છે. એ માછલીઓ લાલ, પીળી, સોનેરી અને કાળા રંગની તથા નાની-મોટી અને ખૂબ જ ચપળ હતી.

સાચો જવાબ: હા, મને માછલી બનવું ગમે કારણ કે માછલી બનીને આખો દિવસ પાણીમાં મુક્ત રીતે તરવાની અને હિલોળા લેવાની બહુ મજા આવે.

સાચો જવાબ: રસ્તા પર ખાડામાં પાણી ભરાયેલું જોઈને હું વિચારું કે તેમાં કાગળની હોડી બનાવીને તરાવું. સાથે એવો પણ વિચાર આવે કે વાહનો નીકળવાના કારણે રસ્તા પર કાદવ-કીચડ ઉડશે.

સાચો જવાબ:


  • દક્ષિણ — દખ્ખણ




  • બળદ — ધોરી




  • વરસાદ — મેહુલો




  • બે પડવાળી — બેવડી




  • દેડકી — ડેડકડી




  • ખેડૂત— ખેડુ




  • સ્ત્રી — અસતરી




  • દોરડું — રાશ




સાચો જવાબ:


  1. છોકરો — પોરિયો / ટાબરિયો




  2. દીકરો — દીકરો / લાલિયો




  3. અરે રે — અરરર




  4. ખેતર — વાડી




  5. પાણી — પોણી / મેળ




  6. સવારે — હવારે




  7. પૈસા — રોકડા / ટકા




સાચો જવાબ:


  1. માછલીઓ આનંદ કરી રહી છે. — સાચું




  2. બળદની ડોકે ધૂંસરી મુકાઈ છે. — સાચું




  3. ખેડૂતે પાક લણી લીધો છે. — ખોટું




  4. સ્ત્રીઓ પોતાનાં બાળકોને ઘરે મૂકીને ખેતરમાં જાય છે. — ખોટું




  5. દરેક જગ્યાએ પાણી પાણી થઈ ગયું છે. — સાચું




  6. દેડકી પણ આશીર્વાદ આપી રહી છે. — સાચું




  7. ગાય એના વાછરડા સાથે છે. — સાચું




  8. નદી-સરોવર છલકાયાં હોવાથી એમાં પાણી બચ્યું નથી. — ખોટું




૫. નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.

સાચો જવાબ: વરસાદ (મેહુલો) આવવાથી સુકાઈ ગયેલી ધરતી લીલીછમ બને છે, જીવસૃષ્ટિને નવું જીવન મળે છે અને અનાજ પાકે છે. મેહુલો ધરતી પર પ્રેમ અને ઉપકાર વરસાવી તેનું પાલનપોષણ કરતો હોવાથી તેને ધરતીનો ધણી કહ્યો છે.

સાચો જવાબ: ડેડકડી વરસાદને (ભગવાનને) આશિષ આપે છે, કારણ કે વરસાદ આવવાથી ખાડા-ખાબોચિયાં પાણીથી ભરાઈ ગયાં છે અને તેને પાણીમાં આનંદ કરવાની તક મળી છે.

સાચો જવાબ: ‘મેહુલે માંડ્યાં મંડાણ’ એટલે કે આકાશમાં કાળાંડીબાંગ વાદળો ઘેરાયાં છે અને વીજળી તથા ગડગડાટ સાથે ધોધમાર વરસાદ પડવાની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે.

સાચો જવાબ: મેહુલાના આગમનથી નદી, સરોવર અને ખાડા-ખાબોચિયાં છલકાઈ જાય છે, માછલીઓ પાણીમાં હિલોળા લે છે, દેડકીઓ ખુશ થઈને આશિષ આપે છે, ખેડૂતો બળદ અને રાશ લઈને ખેતરે જાય છે તથા સ્ત્રીઓ અને બાળકોમાં આનંદ છવાઈ જાય છે.

સાચો જવાબ:


  • દયાસાગર : સાગર, દયા, દાસ, ગર, રસ, સદન




  • સમાચારપત્ર : પત્ર, ચાર, સમ, સાર, માર, પવન




  • તારણહાર : હાર, તાર, રણ, તારણ, હરણ




  • સફરજન : જન, સફર, રજ, સર, રસ




  • ઈમાનદાર : દાર, ઈમાન, માન, દાન, માર




૭. નીચેનો ફકરો વાંચો. તેમાં પાંચ કે વધુ અક્ષરવાળા જે જે શબ્દો હોય તેમાંથી કોઈ પણ બાર શબ્દોની યાદી કરો અને પૂછેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપો.

સાચો જવાબ: (ડ) વાંચવા માટે પુસ્તકો લેવા

સાચો જવાબ: બ) ઇતિહાસ આધારિત વાર્તાઓનાં

સાચો જવાબ:


  • કૂતરો રોટલી ખાઈ ગયો. (બિલાડી) — બિલાડી રોટલી ખાઈ ગઈ.




  • બહેન ગીત ગાતી હતી. (ભાઈ) — ભાઈ ગીત ગાતો હતો.




  • અશોકભાઈએ પત્ર લખ્યો. (વાર્તા) — અશોકભાઈએ વાર્તા લખી.




  • ખૂણામાં ઠંડો પડ્યો છે. (લાકડી) — ખૂણામાં લાકડી પડી છે.




  • થાળીમાં રોટલી આપી છે. (શાક) — થાળીમાં શાક આપ્યું છે.




સાચો જવાબ:


  • રામ અને સીતા વનમાં ગયાં.




  • મારે તો વહેલાં ઊઠવું હોય છે, પણ ઊઠાતું જ નથી.




  • તાવ આવ્યો હતો તેથી અશક્તિ લાગે છે.




  • આ વાર્તા બધાંને ગમે કે ન પણ ગમે.




  • હું ઘરેથી વહેલો નીકળ્યો છતાં મોડો પડ્યો.




સાચો જવાબ:

મંડાણ :



(અ) છૂટાંછવાયાં વાદળાં જોઈને કહી શકાય કે વરસાદનાં મંડાણ થયાં છે. 



(બ) કાળાં વાદળ જોતાં લાગે છે કે વરસાદે મંડાણ કર્યાં છે. 



છલી વળવું :



(અ) બધે જ પાણીની રેલમછેલ જોઈને લાગે છે કે સરોવર પણ છલી વળ્યાં હશે. 



(બ) વરસાદના ચાર છાંટા પડ્યા અને સરોવર છલી વળ્યાં. 



ખાબોચિયું :

(અ) ચોમાસામાં રસ્તા પર પાણીના ખાબોચિયાં ભરાઈ જાય છે.



(બ) વરસાદ બંધ થયા પછી નાનાં બાળકો ખાબોચિયાના પાણીમાં કાગળની હોડી તરાવીને આનંદ લે છે.



ધરતી :



(અ) વરસાદ પડતાં જ ધરતીએ લીલી ચાદર ઓઢી લીધી હોય તેવું સુંદર દ્રશ્ય દેખાય છે.



(બ) ધરતી આપણી માતા છે, જે આપણને રહેવા માટે જગ્યા અને ખાવા માટે અન્ન આપે છે.



 


સાચો જવાબ: ઋષિએ સાપને આશિષ આપ્યા. તેઓ ઓતર દિશામાં ચાલવા લાગ્યા. થોડેક દૂર ગયા ત્યાં નાનું રણ આવ્યું. તે ઉપર જોઈને મંત્રોચ્ચાર કરવા લાગ્યા.

સાચો જવાબ:


  • વરસ્યો વરસાદ ખૂબ આજે મુશળધાર. — વરસ્યો મેહુલો ખૂબ આજે મુશળધાર.




  • આવ્યો ધરતીનો ધણી મેહુલો રે ! — આવ્યો ધરાનો ધણી મેહુલો રે !




  • આપણે કૃષકના શ્રમનું ગૌરવ કરવું જોઈએ. — આપણે ખેડૂતના શ્રમનું ગૌરવ કરવું જોઈએ.




સાચો જવાબ:


  • વાદળી — વાદલડી




  • ભાભી — ભાભલડી




  • આંખ — આંખલડી




સાચો જવાબ:


  • ચિત્રમાં ચોમાસાની ઋતુનું ખૂબ જ સુંદર દ્રશ્ય જોવા મળે છે.




  • આકાશમાં કાળાં વાદળો ઘેરાયાં છે અને ધોધમાર વરસાદ વરસી રહ્યો છે.




  • વરસાદ આવવાથી નદી, તળાવ અને ખાડા-ખાબોચિયાં પાણીથી છલકાઈ ગયાં છે.




  • ખેડૂત પોતાના બળદોને લઈને રાજી થતો ખેતર તરફ જઈ રહ્યો છે.




  • પશુ-પંખીઓ અને બાળકો વરસાદના પાણીમાં આનંદથી હિલોળા લઈ રહ્યા છે.




સાચો જવાબ: અંતઃકરણ, દુઃખ, નિઃશ્વાસ, નિઃસ્વાર્થ, અંશતઃ, ક્રમશઃ

સાચો જવાબ:


  • ડાહ્યો — છોકરો




  • ધોધમાર — વરસાદ




  • હોશિયાર — વિદ્યાર્થી




  • હસતી — છોકરી




  • પંદર — રૂપિયા




  • કાચું — કેળું




  • નાનકડો — બાળક




  • સુંદર — ચિત્ર




  • મોટો — પથ્થર




  • લાંબું — દોરડું




  • તોફાની — વાંદરો




સાચો જવાબ: એક નાનકડું ગામ હતું. ગામમાં આશરે સવાસો ઘર હતાં. કોઈનાં ઘર મોટાં તો વળી કોઈનાં ઘર નાનાં. ગામમાં એક સરસ મંદિર. તેના પર કેસરી ધજા ફરકે. એના આંગણામાં લીલાંછમ ઝાડવાં. તેની ઉપર રંગબેરંગી પક્ષીઓ આવ્યા કરે. મંદિરમાં પિત્તળનો ઘંટ બાંધેલો. તેનો મધુર رણકાર આખા ગામમાં ફરી વળે.

સાચો જવાબ:


  • વરસાદમાં રમવાની બહુ મજા આવે છે.




  • પહેલા વરસાદથી જ ખેડૂતોએ વાવણી શરૂ કરી.




  • ગાય અને બળદ ખેતરમાં ઘાસ ચરે છે.




  • નાનાં બાળકો વાછરડાં સાથે રમે છે.




  • સરોવરમાં રંગબેરંગી માછલીઓ જોવાની મજા આવે છે.




```php
Warning: session_start(): Session cannot be started after headers have already been sent in /home/u367000040/domains/gyanistudent.in/public_html/footer.php on line 8
```