chapter 6

સાચો જવાબ: અઢી દાયકા એટલે ૨૫ (પચીસ) વર્ષ (એક દાયકો = ૧૦ વર્ષ, બે દાયકા = ૨૦ વર્ષ અને અડધો દાયકો = ૫ વર્ષ. ૨૦ + ૫ = ૨૫ વર્ષ).

 

સાચો જવાબ: મને લીમડાનું વૃક્ષ સૌથી વધુ ગમે છે, કારણ કે તે ખૂબ જ ઘટાદાર હોય છે, ઉનાળામાં ઠંડો છાંયડો આપે છે અને તેના પાન તથા લીંબોળી ઔષધિ તરીકે ખૂબ ઉપયોગી છે.

સાચો જવાબ: વૃક્ષને ઉછેરવા માટે તેને નિયમિત સમયે યોગ્ય પ્રમાણમાં પાણી પાવું પડે, તેની આસપાસથી નકામું ઘાસ (નીંદણ) દૂર કરવું પડે, ખાતર આપવું પડે અને પશુઓ તેને ખાઈ ન જાય તે માટે ફરતે વાડ કે ટ્રી-ગાર્ડ મૂકવું પડે.

સાચો જવાબ: પુરુષોત્તમભાઈએ ગામમાં પ્રવેશદ્વારે અને મંદિરે સરસ વનરાજી જોઈ. આ ઉપરાંત તેમણે ગામમાં સરગવા, પલાશ, સેવન, ગરમાળા, લીમડા, દેશી બોરડીઓ (જેના પર કલમ કરેલી હતી) અને ડ્રેગનફ્રુટ જેવાં વૃક્ષો અને છોડ જોયાં.

સાચો જવાબ: ઔષધબાગમાં તુલસી, અરડૂસી, એલોવેરા (કુવારપાઠું), અશ્વગંધા, ફુદીનો, ગળો અને લીમડો જેવી સ્વાસ્થ્ય માટે ઉપયોગી વનસ્પતિઓ હોઈ શકે.

સાચો જવાબ: ક્ષત્ર-વન એ સરકારની એક યોજના છે, જેમાં ભારતીય જ્યોતિષશાસ્ત્ર અને શાસ્ત્રો મુજબ ૨૭ નક્ષત્રો અને રાશિઓ સાથે જોડાયેલાં ચોક્કસ વૃક્ષોને નિયમબદ્ધ રીતે વાવીને એક આખો બગીચો તૈયાર કરવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: શાળાના કિચન-ગાર્ડનમાં (રસોડા બગીચામાં) રોજિંદા વપરાશમાં ઉપયોગી એવી જુદી-જુદી શાકભાજીઓ અને મસાલાના છોડ વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોની મહેનતથી ઉગાડવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે શાળા એક સુંદર ઉપવન જેવી લાગે છે.

સાચો જવાબ: અઢી દાયકામાં તો ગામની સિકલ બદલાઈ ગઈ.

સાચો જવાબ: આ તમામ સારા કામનો યશ સંસ્કારને જાય છે.

સાચો જવાબ: પુરુષોત્તમભાઈએ ખાતરી કરવા માટે પૂછ્યું.

સાચો જવાબ: સંસ્કારના મૂળ વતનમાં ઘણી હરિયાળી હતી.

સાચો જવાબ: છોડ ઉછેરવા માટે દરકાર જરૂરી છે.

સાચો જવાબ:

• 
  

  સાચું વાક્ય: તે પચીસ વર્ષ પછી પોતાના વતનમાં પરત આવ્યા હતા.

  
  


• 
  

  સાચું વાક્ય: તેણે વાવેલા છોડને ઉછેરવાનો સંકલ્પ લીધો.

  
  


• 
  

  સાચું વાક્ય: દર વર્ષે વૃક્ષારોપણ કાર્યક્રમમાં નવા-નવા લોકો ઉમેરાતાં જાય છે.

  
  


• 
  

  સાચું વાક્ય: વિદ્યાર્થીઓની મહેનતના કારણે અમારી શાળા આશ્રમ જેવી લાગે છે.

  
  

સાચો જવાબ: સંસ્કારના વૃક્ષો ઉછેરવાના સંકલ્પના કારણે આખું સૂકું ગામ લીલુંછમ બની ગયું. ગામના જાહેર સંકુલો, પ્રવેશદ્વાર અને મંદિરો વનરાજીથી શોભી ઉઠ્યા. નક્ષત્ર-વન અને ઔષધબાગ બન્યા, બોરડીઓ પર કલમ થવાથી મીઠા બોર આવવા લાગ્યા. પ્રદૂષણ મુક્ત વાતાવરણ થવાને લીધે શહેર ગયેલા પરિવારો ફરી ગામમાં પાછા આવીને સ્થાયી થવા લાગ્યા. ગામ જાણે સ્વર્ગ બની ગયું.

સાચો જવાબ: સવજીભાઈને લાગ્યું કે સંસ્કાર બહારગામથી આવેલો એક નાનો છોકરો હોવા છતાં જો ગામને લીલુંછમ કરવા આટલી સખત મહેનત કરતો હોય, તો ગામના વતની તરીકે આપણી પણ ફરજ બને છે કે તેને મદદ કરવી જોઈએ. આથી તેઓ તેના

સાચો જવાબ: સવજીભાઈ જ્યારે પુરુષોત્તમભાઈ સાથે વાત કરે છે ત્યારે તે સૌથી પહેલા વૃક્ષારોપણમાં વાવેલા પૂરા ૧૧૦ વૃક્ષો અને તેમાંથી બચેલા ચોક્કસ ૩૭ વૃક્ષોનો આંકડો મોઢે બોલે છે. આ ચોક્કસ આંકડા પરથી કહી શકાય કે તેમણે સંસ્કાર સાથે કદમથી કદમ મેળવીને પૂરો સહયોગ આપ્યો હશે.

સાચો જવાબ: પુરુષોત્તમભાઈને એ વાતની ભારે નવાઈ લાગી કે પહેલાં જે વિસ્તાર એકદમ સૂકો હતો અને જ્યાં વૃક્ષો બરાબર ઊછરતા નહોતા, ત્યાં આજે લીલીછમ વનરાજી છે અને અગાઉ ક્યારેય ન જોયા હોય તેવા વિદેશી અને કલમી વૃક્ષો પણ અદ્ભુત રીતે ઊછરી ગયા છે.

સાચો જવાબ: સંસ્કારને સાગ, સીસમ, સાજડ, વાંસ અને નાગકેસર જેવાં વૃક્ષો ઉછેરવામાં સફળતા ન મળી. કારણ કે આ વિસ્તારમાં વરસાદ ઘણો ઓછો પડે છે, જ્યારે આ પ્રકારના વૃક્ષોને ઉછેરવા માટે પુષ્કળ પાણી અને ભેજવાળા વાતાવરણની જરૂર પડે છે. આ વિસ્તાર માટે તે લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું અઘરું હતું

સાચો જવાબ:

1. 
   

   "ક્યાં મારું હરિયાળું ગામ અને ક્યાં આ સૂકોભઠ વિસ્તાર !" -> સંસ્કાર (વિચારતો હશે અથવા બોલ્યો હશે)

   
   


2. 
   

   "અરે ! આ સૂકો વિસ્તાર કેવો હરિયાળો થઈ ગયો છે !" -> પુરુષોત્તમભાઈ

   
   


3. 
   

   "હું અને શિવરામ છોડવાઓની સંભાળ રાખવામાં તને મદદ કરીશું." -> સરતાનકાકા / સવજીભાઈ (પાઠના સંદર્ભ મુજબ વડીલો)

   
   


4. 
   

   "શાબાશ ! સંસ્કાર, તારું કામ મને ખૂબ ગમે છે." -> શાળાના શિક્ષિકા સુશીલાબેન

   
   


5. 
   

   "ગામનાં બધાં જ જાહેર સંકુલો આજે લીલાંછમ છે." -> સવજીભાઈ

   
   


6. 
   

   "વિદ્યાર્થીઓએ તો શાળામાં પણ ઝાડ ઉછેર્યાં હશે ને ?" -> પુરુષોત્તમભાઈ

   
   


7. 
   

   "શાળા તો આજે ઉપવન જેવી લાગે છે." -> સવજીભાઈ

   
   

સાચો જવાબ:

• 
  

  સ: સહયોગ, સંસ્કાર, સવજીભાઈ, સંકલ્પ, સરગવા, સેવન

  
  


• 
  

  શ: શિક્ષક, શાળા, શિવરામકાકા, શ્રવણભાઈ, સીસમ

  
  


• 
  

  ષ: પ્રદૂષિત, પરીક્ષા

  
  


• 
  

  છ: છોડવા, છાયા, છાશ, છઠ્ઠા

  
  


• 
  

  ર: રાશિ, રમતિયાળ, રંગોળી, રખેવાળ

  
  


• 
  

  ળ: ફરાળ, નાળિયેર, કાળિયાર, શાળા, બાળ

  
  


• 
  

  શ્ર: શ્રેય, શ્રવણભાઈ, આશ્રમ

  
  

સાચો જવાબ:

1. 
   

   સંસ્કાર

   
   


2. 
   

   સંકલ્પ

   
   


3. 
   

   સર્જનાત્મક

   
   


4. 
   

   પ્રોત્સાહન

   
   


5. 
   

   આશ્રમ (અથવા પાઠ મુજબ: આશ)

   
   


6. 
   

   પ્રવેશદ્વાર

   
   


7. 
   

   ચોક્કસ

   
   


8. 
   

   પરીક્ષા

   
   


9. 
   

   સાડત્રીસ

   
   

બીજા પાંચ જોડાક્ષરવાળા શબ્દો: ૧. વરિષ્ઠ ૨. દષ્ટિ ૩. પરિશ્રમ ૪. યોજનાઓ ૫. સ્થિર

સાચો જવાબ:

1. 
   

   શરત = હોડ, બાજી, નિયમ / સરત = ધ્યાન, સ્મૃતિ, નજર

   
   


2. 
   

   શાપ = બદ્દુઆ, ક્રોધ વશ આપાયેલો ખરાબ વેણ / સાપ = સર્પ (એક સરીસૃપ પ્રાણી)

   
   


3. 
   

   રાશ = દોરડું, લગામ / રાસ = ગરબો, શ્રીકૃષ્ણ અને ગોપીઓનું નૃત્ય

   
   


4. 
   

   શાર = કાણું પાડવાનું ઓજાર / સાર = કસ, નીચોડ, કોઈ વાતનું મહત્વ

   
   


5. 
   

   શત = સો (૧૦૦) / સત = સત્ય, સચ્ચાઈ

   
   


6. 
   

   દર = કિંમત, ભાવ અથવા પ્રત્યેક / દળ = લશ્કર અથવા પાન (પાંદડું)

   
   


7. 
   

   નર = પુરુષ, માણસ / નળ = પાણીની પાઇપ કે તોટી

   
   


8. 
   

   વાર = દિવસ, પ્રહાર અથવા વિલંબ / વાળ = માથાના કેશ

   
   

સાચો જવાબ:

"તમને ખબર છે? કુદરતી સંપદાને નુકસાન એટલે સર્વનાશની સંભાવના. વૃક્ષો વાવો ને ચોફેર સફાઈ રાખો. આ રીતે પર્યાવરણનું જતન કરો. વડીલોની શિખામણ છે કે, 'સૌએ એકાદ સેવાનું કાર્ય અવશ્ય કરવું જોઈએ. સપ્તાહના સાત કલાક લોકસેવા માટેનો સમય ફાળવવો. વિશ્વશાંતિ માટે સ્વાર્થના નહીં. પરમાર્થના સિપાઈ બનવું.'"

સાચો જવાબ:

1. 
   

   સર્જનાત્મક સંકલ્પ

   
   


2. 
   

   જાહેર સંકુલ

   
   


3. 
   

   વહેલી સવાર

   
   


4. 
   

   જાત / સહિયારી મહેનત

   
   


5. 
   

   ઘેઘૂર વૃક્ષો

   
   


6. 
   

   સરકારી યોજના

   
   


7. 
   

   પ્રદૂષિત વાતાવરણ

   
   


8. 
   

   નવા શિક્ષક

   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   રમતિયાળ 2. નાળિયેર 3. કાળિયાર 4. રંગોળી 5. ફરાળ 6. રખેવાળ

   
   

સાચો જવાબ: સુધારેલો સાચો ફકરો: "આજે દાદાજીને મળવા અમે ગામડે ગયા હતા. દાદાજી માટે મેં એક માળા લીધી હતી. અમે મળવા આવ્યા છીએ તે સાંભળીને દાદાજી તો રાજી રાજી થઈ ગયા. તેમણે કહ્યું, 'આ પીપળા નીચે બેસીને માળા ફેરવીશ. અહીં મોકળાશ છે. સાંજે મારા ભેરુ આવે છે. મેળો થાય છે. અમે ભેગા મળીને ચા-નાસ્તો કરીએ છીએ.' તેમણે મને મોહનથાળ આપ્યો. પછી કેળાં ને સીતાફળ વગેરે ફળો આપ્યાં. અમે રોટલા, દાળ, શાક, કઠોળ અને છાશનું ભોજન લીધું. સાંજે અમે વળતાં થયાં પણ મારું મન ભારે ભારે હતું."

સાચો જવાબ:

• 
  

  અક્ષર 'મ' ના આધારે ઉદાહરણ ફકરો: "મારું નામ મનન છે. મને મધુર સંગીત સાંભળવું ગમે છે. મારી માતા મારા માટે મમરા અને મોહનથાળ બનાવે છે. હું દરરોજ મંદિરે જાઉં છું અને પ્રભુની મૂર્તિ સમક્ષ મન લગાવીને પ્રાર્થના કરું છું. મારા મિત્રો સાથે હું મેદાનમાં રમવા જાઉં છું. મહેનત કરવાથી જ જીવનમાં આગળ વધી શકાય છે એવું મારા શિક્ષક મને હંમેશા કહે છે."

  
  

સાચો જવાબ:

• 
  

  આ પ્રવૃત્તિમાં બે મિત્રોએ ભેગા મળીને એકે પુરુષોત્તમભાઈ અને બીજાએ સવજીભાઈ બનીને પાઠના સંવાદો વર્ગખંડમાં નાટકની જેમ બોલવાના છે.

  
  

સાચો જવાબ: He was studying in the 6th standard

સાચો જવાબ: I will take care of the plants every morning.

સાચો જવાબ: Other people of the village must be helping him, right?

સાચો જવાબ: Nakshatra-Van is a government scheme.

સાચો જવાબ: Many families have returned to the village from the city