Chapter 6

સાચો જવાબ: વિરુદ્ધ પદ એટલે તેનો એકદમ ઉલ્ટો અર્થ.
(a) વજનમાં વધારો
👉 જવાબ: વજનમાં ઘટાડો
(b) 30 કિમી ઉત્તરમાં
👉 જવાબ: 30 કિમી દક્ષિણમાં
(c) 80 મી પૂર્વમાં
👉 જવાબ: 80 મી પશ્ચિમમાં
(d) 700 રૂપિયાનું નુકસાન
👉 જવાબ: 700 રૂપિયાનો નફો
(e) દરિયાની સપાટીથી 100 મીટર ઉપર
👉 જવાબ: દરિયાની સપાટીથી 100 મીટર નીચે

સાચો જવાબ: જવાબ:
(a) + 2000 મીટર
કારણ: જમીનથી ઉપરનું માપ હંમેશાં ધન લખાય છે.
(b) – 800 મીટર
કારણઃ દરિયાની સપાટીથી નીચેનું માપ હંમેશાં ઋણ લખાય છે.
(c) + ₹ 200
કારણઃ જમા મૂકવામાં આવેલી રકમ હંમેશાં ધન લખાય છે.
(d) – ₹ 700
કારણઃ ઉપાડવામાં આવેલી રકમ હંમેશાં ઋણ લખાય છે.

સાચો જવાબ: સંખ્યારેખા પર '0' ની જમણી બાજુ ધન (+) સંખ્યાઓ અને ડાબી બાજુ ઋણ (-) સંખ્યાઓ આવે છે.

(a) +5: '0' થી 5 ડગલાં જમણી બાજુ.

(b) -10: '0' થી 10 ડગલાં ડાબી બાજુ.

(c) +8: '0' થી 8 ડગલાં જમણી બાજુ.

(d) -1: '0' થી 1 ડગલું ડાબી બાજુ.

(e) -6: '0' થી 6 ડગલાં ડાબી બાજુ.

સાચો જવાબ:
'O' થી ઉપર જઈએ તો સંખ્યાઓ ધન (+) ગણવી.

'O' થી નીચે જઈએ તો સંખ્યાઓ ઋણ (-) ગણવી.

(a) જો બિંદુ D એ +8 છે, તો -8 વાળું બિંદુ કયું છે?

જવાબ: 'O' થી 8 ડગલાં નીચે ગણતા બિંદુ F એ -8 દર્શાવે છે.

(b) બિંદુ G ઋણ પૂર્ણાંક છે કે ધન પૂર્ણાંક?

જવાબ: બિંદુ G એ શૂન્ય (O) ની નીચે છે, તેથી તે ઋણ પૂર્ણાંક છે. (તેની કિંમત -6 છે).

(c) બિંદુ B અને E ના સંગત પૂર્ણાંકો લખો.

જવાબ: બિંદુ B = +4 (O થી 4 ડગલાં ઉપર) અને બિંદુ E = -10 (O થી 10 ડગલાં નીચે).

(d) આ સંખ્યારેખા પર કયા બિંદુની કિંમત સૌથી ઓછી છે?

જવાબ: સંખ્યારેખા પર જે બિંદુ સૌથી નીચે હોય તેની કિંમત સૌથી ઓછી ગણાય. અહીં બિંદુ E ની કિંમત (-10) સૌથી ઓછી છે.

(e) તમામ બિંદુને મૂલ્યના ઘટતા ક્રમ (Descending Order) માં ગોઠવો.

સમજૂતી: ઘટતો ક્રમ એટલે સૌથી મોટાથી સૌથી નાનું. ઊભી રેખામાં ઉપરથી નીચે તરફના બિંદુઓ લખવા.

જવાબ: D > C > B > A > O > H > G > F > E.

સાચો જવાબ: સ્થળ,તાપમાનની સ્થિતિ,પૂર્ણાંક સ્વરૂપ
સિયાચિન,0∘C થી 10∘C નીચું,−10∘C
શિમલા,0∘C થી 2∘C નીચું,−2∘C
અમદાવાદ,0∘C થી 30∘C ઊંચું,+30∘C
દિલ્હી,0∘C થી 20∘C ઊંચું,+20∘C
શ્રીનગર,0∘C થી 5∘C નીચું,−5∘C

(b) સંખ્યારેખા પર શહેરનું નામ લખો:તમારી એપમાં વિદ્યાર્થીઓને સમજાવવા માટે નીચે મુજબની સંખ્યારેખા પર બિંદુઓ દર્શાવી શકાય:સિયાચિન: $-10$ પર ટપકું કરીને 'સિયાચિન' લખો.શ્રીનગર: $-5$ પર ટપકું કરીને 'શ્રીનગર' લખો.શિમલા: $0$ અને $-5$ ની વચ્ચે $-2$ પર ટપકું કરીને 'શિમલા' લખો.દિલ્હી: $+20$ પર ટપકું કરીને 'દિલ્હી' લખો.અમદાવાદ: $+30$ પર ટપકું કરીને 'અમદાવાદ' લખો.

(c) સૌથી ઠંડું સ્થળ કયું છે?જવાબ: સિયાચિન (તાપમાન $-10^\circ C$).સમજૂતી: સંખ્યારેખા પર જે સંખ્યા સૌથી વધુ ડાબી બાજુ (સૌથી નાની) હોય, તે સૌથી વધુ ઠંડી દર્શાવે છે.(d) એવાં સ્થળોના નામ લખો, જેનું તાપમાન $10^\circ C$ થી ઊંચું છે.જવાબ: અમદાવાદ ($30^\circ C$) અને દિલ્હી ($20^\circ C$).

સાચો જવાબ: સંખ્યારેખા પર જે સંખ્યા મોટી હોય, તે હંમેશા બીજી સંખ્યાની જમણી બાજુ આવેલી હોય.

(a) 2, 9: 9 એ 2 કરતાં મોટી છે, તેથી 9 એ 2 ની જમણી બાજુએ છે.

(b) -3, -8: -3 એ -8 કરતાં મોટી છે, તેથી -3 એ -8 ની જમણી બાજુએ છે.

(c) 0, -1: 0 એ -1 કરતાં મોટી છે, તેથી 0 એ -1 ની જમણી બાજુએ છે.

(d) -11, 10: 10 એ -11 કરતાં મોટી છે, તેથી 10 એ -11 ની જમણી બાજુએ છે.

(e) -6, 6: 6 એ -6 કરતાં મોટી છે, તેથી 6 એ -6 ની જમણી બાજુએ છે.

(f) 1, -100: 1 એ -100 કરતાં મોટી છે, તેથી 1 એ -100 ની જમણી બાજુએ છે.

સાચો જવાબ: (a) -20 થી મોટી ચાર ઋણ પૂર્ણાંક સંખ્યા: -19, -18, -17, -16 (ઋણ સંખ્યામાં જે નાની દેખાય તે મોટી હોય).

(b) -10 થી નાની ચાર ઋણ પૂર્ણાંક સંખ્યા: -11, -12, -13, -14 (ઋણ સંખ્યામાં જે મોટી દેખાય તે નાની હોય).

સાચો જવાબ: (a) -8 સંખ્યારેખા પર -10 ની જમણી બાજુએ છે.

જવાબ: T (ખરું). કારણ કે -8 એ -10 કરતા મોટી સંખ્યા છે.

(b) -100 સંખ્યારેખા પર -50 ની જમણી બાજુએ છે.

જવાબ: F (ખોટું).

સાચું વિધાન: -100 સંખ્યારેખા પર -50 ની ડાબી બાજુએ છે.

(c) -1 એ સૌથી નાનો ઋણ પૂર્ણાંક છે.

જવાબ: F (ખોટું).

સાચું વિધાન: -1 એ સૌથી મોટો ઋણ પૂર્ણાંક છે.

(d) -26 એ -25 કરતાં મોટો ઋણ પૂર્ણાંક છે.

જવાબ: F (ખોટું).

સાચું વિધાન: -26 એ -25 કરતાં નાનો ઋણ પૂર્ણાંક છે.