chapter 4

સાચો જવાબ:

(i) બે ચુંબકના અસમાન ધ્રુવો એકબીજાને આકર્ષે છે, જ્યારે સમાન ધ્રુવો એકબીજાને અપાકર્ષે છે.

(ii) તે સામગ્રી જે ચુંબક તરફ આકર્ષાય છે, તેને ચુંબકીય સામગ્રી કહેવામાં આવે છે.

(iii) હોકાયંત્રની સોય ઉત્તર-દક્ષિણ દિશામાં જ સ્થિર થાય છે.

(iv) ચુંબકમાં હંમેશા બે ધ્રુવો હોય છે.

સાચો જવાબ:

(i) કોઈ ચુંબકને ટુકડાઓમાં તોડીને એક માત્ર ધ્રુવ મેળવવો શક્ય છે. [ F ]

(ii) ચુંબકના સમાન ધ્રુવો એકબીજાને અપાકર્ષે છે. [ T ]

(iii) જ્યારે કોઈ ગજિયા ચુંબકને લોખંડના ભૂકા પાસે લાવવામાં આવે છે, ત્યારે મોટાભાગનો લોખંડનો ભૂકો તેના મધ્ય ભાગમાં ચોંટે છે. [ F ]

(iv) મુક્તપણે લટકાવવામાં આવેલો ગજિયો ચુંબક હંમેશા ઉત્તર-દક્ષિણ દિશામાં સ્થિર થાય છે. [ T ]

સાચો જવાબ:

કોલમ I	કોલમ II
N – N	અપાકર્ષણ
N – S	આકર્ષણ
S – N	આકર્ષણ
S – S	અપાકર્ષણ

સાચો જવાબ:

• 
  

  સાચો વિકલ્પ: (i) સ્થાાન A: 10, સ્થાાન B: 2, સ્થાાન C: 10

  
  


• 
  

  કારણ: ચુંબકના ધ્રુવો (છેડા A અને C) પર ચુંબકીય આકર્ષણ બળ સૌથી વધુ હોય છે, તેથી ત્યાં વધુ પિન ચોંટે છે. જ્યારે મધ્ય ભાગ (સ્થાન B) પર આકર્ષણ બળ ખૂબ ઓછું હોય છે.

  
  

સાચો જવાબ:

1. 
   

   ત્રણેય સળિયાઓને વારાફરતી એકબીજાની નજીક લાવીને તપાસો.

   
   


2. 
   

   જ્યારે બે સળિયાના છેડા નજીક લાવતાં તેમની વચ્ચે અપાકર્ષણ (ધક્કો) અનુભવાય, ત્યારે તે બંને સળિયા ચોક્કસપણે ચુંબક હશે (કારણ કે અપાકર્ષણ એ જ ચુંબકની સાચી પરખ છે).

   
   


3. 
   

   જે સળિયો અન્ય બંને સળિયા તરફ માત્ર આકર્ષાશે જ પરંતુ ક્યારેય અપાકર્ષણ બતાવશે નહીં, તે લોખંડનો ટુકડો હશે.

   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   આપેલા અજ્ઞાત ચુંબકના એક છેડા નજીક જાણીતા ચુંબકનો ઉત્તર ધ્રુવ (N) લાવો.

   
   


2. 
   

   જો અજ્ઞાત ચુંબકનો છેડો અપાકર્ષાય (દૂર ખસે), તો તે છેડો ઉત્તર ધ્રુવ (N) હશે.

   
   


3. 
   

   જો તે છેડો આકર્ષાય, તો તે દક્ષિણ ધ્રુવ (S) હશે.

   
   


4. 
   

   આ જ રીતે બીજા છેડાની પણ ચકાસણી કરીને બંને ધ્રુવો નક્કી કરી શકાય છે.

   
   

સાચો જવાબ:

• 
  
  
  
  1. 
     

     ગજિયા ચુંબકની મધ્યમાં દોરી બાંધીને તેને મુક્તપણે ફરી શકે તેમ લટકાવો.

     
     
  
  
  2. 
     

     ચુંબક જ્યારે સ્થિર થાય ત્યારે તેનો જે છેડો ઉત્તર દિશા તરફ નિર્દેશ કરે, તે છેડો ચુંબકનો ઉત્તર ધ્રુવ (N) હશે.

     
     
  
  
  
  

સાચો જવાબ: હા. હોકાયંત્રની ચુંબકીય સોયનો ઉત્તર ધ્રુવ (N) પૃથ્વીના ભૌગોલિક ઉત્તર તરફ રહે છે, જે દર્શાવે છે કે પૃથ્વીના ચુંબકનો દક્ષિણ ધ્રુવ ઉત્તર દિશા તરફ આવેલો છે. તે જ રીતે, સોયનો દક્ષિણ ધ્રુવ (S) ભૌગોલિક દક્ષિણ તરફ રહે છે, જે પૃથ્વીના ચુંબકનો ઉત્તર ધ્રુવ દર્શાવે છે (કારણ કે વિરુદ્ધ ધ્રુવો એકબીજાને આકર્ષે છે).

સાચો જવાબ: મિકેનિક સ્ક્રૂ ડ્રાઇવરના અગ્ર ભાગ (અણી) પર એક નાનું ચુંબક ઘસીને તેને ચુંબકીય બનાવી શકે છે અથવા ત્યાં એક ચુંબક ચોંટાડી શકે છે. આનાથી સ્ટીલના સ્ક્રૂ સ્ક્રૂ ડ્રાઇવર સાથે ચોંટી જશે અને વારંવાર નીચે પડશે નહીં.

સાચો જવાબ:

• 
  

  સંભવિત કારણ: ચુંબક X અને ચુંબક Y ના સામસામેના ધ્રુવો સમાન (like poles) છે, જેથી તેમની વચ્ચે અપાકર્ષણ થાય છે અને X નીચે ખસતું નથી.

  
  


• 
  

  સંપર્કમાં લાવવાનો માર્ગ: ચુંબક X ને ઉપરથી બહાર કાઢી, તેને ઊંધું કરી (ઉલટાવીને) સ્ટેન્ડ પર ફરીથી મૂકો. હવે સામસામે અસમાન ધ્રુવો આવવાથી આકર્ષણ થશે અને ચુંબક X નીચે ખસીને ચુંબક Y ના સંપર્કમાં આવી જશે.

  
  

સાચો જવાબ:

• 
  
  
  
  • 
    

    છેડો 6: S (કારણ કે છેડો 5 જો N હોય, તો તે જ ચુંબકનો બીજો છેડો 6 'S' થાય).

    
    
  
  
  • 
    

    છેડો 4: N (ચુંબક 4-5 જોડાયેલા હોવાથી અસમાન ધ્રુવો વચ્ચે આકર્ષણ હોય, માટે 4 = N).

    
    
  
  
  • 
    

    છેડો 3: S (તે જ ચુંબકનો બીજો છેડો 3 = S થાય).

    
    
  
  
  • 
    

    છેડો 2: N (3 અને 2 વચ્ચે આકર્ષણ હોવાથી 2 = N).

    
    
  
  
  • 
    

    છેડો 1: S (તે જ ચુંબકનો બીજો છેડો 1 = S થાય).

    
    
  
  
  
  


• 
  

  ટૂંકમાં ધ્રુવીયતા:

  
  
  
  
  
  • 
    

    1 = S

    
    
  
  
  • 
    

    2 = N

    
    
  
  
  • 
    

    3 = S

    
    
  
  
  • 
    

    4 = N

    
    
  
  
  • 
    

    6 = S