chapter 16

સાચો જવાબ: જો ખલીફા વેશપલટો કર્યા વગર ગયા હોત તો પ્રજા તેમને ઓળખી જાત અને સંકોચ કે ડરના કારણે પોતાના સાચા દુઃખ અને સ્થિતિ તેમની સમક્ષ રજૂ કરી ન શકત.

સાચો જવાબ: ના, જો ખલીફા ન આવ્યા હોત તો બાળકોને સમયસર જમવાનું ન મળત, કારણ કે વિધવા માતા પાસે અનાજ ખરીદવા કે રાંધવા માટે કશું જ ન હતું.

સાચો જવાબ: મને આ એકમમાં હજરત ઉમર (ખલીફા) સાહેબનું પાત્ર વધુ ગમ્યું, કારણ કે તેઓ રાજા હોવા છતાં અત્યંત સાદા, દયાળુ અને પ્રજાના દુઃખમાં પોતે જવાબદારી સ્વીકારીને મદદ કરનારા હતા.

સાચો જવાબ: જ્યારે મેં મારી શાળાના વાર્ષિક ઉત્સવમાં પહેલો નંબર મેળવ્યો હતો, ત્યારે હું અને મારા માતા-પિતા ખૂબ ખુશ થયાં હતાં.

સાચો જવાબ: હા, એકવાર રમતાં રમતાં મારાથી મિત્રનું રમકડું તૂટી ગયું હતું, ત્યારે મેં તેની માફી માંગી હતી.

સાચો જવાબ: હા, પોતાનું કામ જાતે જ કરવું જોઈએ. હું મારું દફતર ગોઠવવું, યુનિફોર્મ તૈયાર કરવો, પોતાના બૂટ-મોજાં સાફ કરવા અને ભણવા બેસવું જેવાં કામ જાતે કરું છું.

સાચો જવાબ: જ્યારે મને ખૂબ વાગ્યું હોય અથવા મારી પ્રિય વસ્તુ ખોવાઈ ગઈ હોય ત્યારે હું રડ્યો/રડી છું.

સાચો જવાબ: ૧. ખલીફાએ એકલાં બાળકો નહિ પણ સમગ્ર પંથકના સૌની ભૂખ ભાંગી. — ખોટું ૨. બાળકોને માતા રસોઈ પીરસી રહી હતી એ જોઈ ખલીફાને નવાઈ લાગી. — ખોટું ૩. ખલીફાને સમાચાર મળતાં એ બાળકોને ભોજન આપવા ગયા હતા. — ખોટું ૪. સ્ત્રીએ ખલીફાને જમવા માટે કહ્યું અને ખલીફાએ બાળકો સાથે બેસીને ભોજન લીધું. — ખોટું ૫. બંદાએ વિનંતી કરી કે આપણે ગાડામાં સામાન ન જ લેવો જોઈએ. — ખોટું

સાચો જવાબ:

વાક્ય: એકવાર ખલીફા સાહેબ પોતાના બંદા સાથે રૈયતની સ્થિતિ જોવા નીકળ્યા.

• 
  

  કોણ ? : એકવાર પોતાના બંદા સાથે રૈયતની સ્થિતિ જોવા કોણ નીકળ્યા?

  
  


• 
  

  શું ? : એકવાર ખલીફા સાહેબ પોતાના બંદા સાથે શું કરવા નીકળ્યા?

  
  


• 
  

  કોની ? : એકવાર ખલીફા સાહેબ પોતાના બંદા સાથે કોની સ્થિતિ જોવા નીકળ્યા?

  
  

સાચો જવાબ:

૧. બાળકોને જમવાનું મળતાં રાજી રાજી થઈ ગયાં. (કેમ, ક્યારે, કેવા)

• 
  

  પ્રશ્ન: બાળકોને જમવાનું મળતાં કેવા થઈ ગયાં?

  
  

૨. ખલીફા એ સ્ત્રીના ઘરે જમવાના સમયે જ પહોંચ્યા. (ક્યારે, ક્યાં, કેમ)

• 
  

  પ્રશ્ન: ખલીફા એ સ્ત્રીના ઘરે ક્યારે પહોંચ્યા?

  
  

૩. ખલીફા જમવાની બધી વસ્તુ એ સ્ત્રીના ઘરે આપી આવ્યા. (કેમ, ક્યારે, ક્યાં)

• 
  

  પ્રશ્ન: ખલીફા જમવાની બધી વસ્તુ ક્યાં આપી આવ્યા?

  
  

૪. બાળકો જમવા માટે રડતાં હતાં. (ક્યાં, કોણ, શું)

• 
  

  પ્રશ્ન: બાળકો શા માટે રડતાં હતાં? / જમવા માટે કોણ રડતું હતું?

  
  

૫. ખલીફાએ પોતાની પીઠ પર જ બધી વસ્તુ ઉપાડી લીધી હતી. (ક્યાં, કોણ, ક્યારે)

• 
  

  પ્રશ્ન: પોતાની પીઠ પર જ બધી વસ્તુ કોણે ઉપાડી લીધી હતી?

  
  

૬. ખલીફા ફરતા ફરતા લોકોના લત્તામાં આવ્યા. (શું, કેમ, ક્યાં)

• 
  

  પ્રશ્ન: ખલીફા ફરતા ફરતા ક્યાં આવ્યા?

  
  

સાચો જવાબ:

૧. જંપ - જપ

• 
  

  જંપ: દવા લીધા પછી દર્દીને જંપ વળ્યો.

  
  


• 
  

  જપ: દાદીમા સવારે ઈશ્વરના નામનો જપ કરે છે.

  
  

૨. વંશ - વશ

• 
  

  વંશ: શ્રીરામ સૂર્યવંશમાં જન્મ્યા હતા.

  
  


• 
  

  વશ: ક્રોધમાં માણસ પોતાનું મન વશમાં રાખી શકતો નથી.

  
  

૩. ખંત - ખત

• 
  

  ખંત: મહેશ ખંતથી પોતાનો અભ્યાસ કરે છે.

  
  


• 
  

  ખત: જમીનની લે-વેચ માટે નવો ખત તૈયાર કરવામાં આવ્યો.

  
  

સાચો જવાબ:

૧. તમે કોઈને ભૂખ્યું જુઓ તો ?

• 
  

  ઉત્તર: હું મારી પાસે રહેલું ભોજન તેને આપીશ અથવા તેને નજીકના કોઈ અન્નક્ષેત્ર કે હોટેલમાંથી ભોજન અપાવીશ.

  
  

૨. તમારે તમારું બધું કામ જાતે જ કરવું પડે તો ?

• 
  

  ઉત્તર: હું આળસ કર્યા વગર આયોજનબદ્ધ રીતે મારું બધું કામ જાતે કરીશ અને સ્વાવલંબી બનીશ.

  
  

૩. તમારે જ જાતે તમારું મૂલ્યાંકન કરવાનું થાય તો ?

• 
  

  ઉત્તર: હું સંપૂર્ણ પ્રામાણિકતાથી મારી ભૂલો અને ગુણોનું મૂલ્યાંકન કરીશ અને મારી ખામીઓને સુધારવાનો પ્રયત્ન કરીશ.

  
  

સાચો જવાબ: ૧. લહેજતદાર ખાવાનું — સ્વાદિષ્ટ અને મીઠું ભોજન. ૨. ઓશિયાળું મોં — લાચાર કે દયામણો ચહેરો. ૩. ભૂખમરો — અન્ન ન મળવાને કારણે ઊભી થતી ભૂખ અને કંગાળિયતની સ્થિતિ.

સાચો જવાબ:

આપેલા શબ્દો: ઈમાન, ફૂલો, બંદો, ઓશિયાળું, બચરવાળ, રૈયત

• 
  

  સાચો શબ્દકોશ ક્રમ: ઓશિયાળું, ઈમાન, બચરવાળ, બંદો, ફૂલો, રૈયત.

  
  

સાચો જવાબ: ૧. બાળકોને ખવડાવવું હતું પણ ખાવાનું બનાવવાનો કોઈ જ સામાન ન હતો. ૨. સ્ત્રીએ ખલીફાને જોયા છતાં પણ તે તેમને ઓળખી ન શકી. ૩. ખલીફા પાસે બંદો હતો તો પણ તેમણે સામાન જાતે જ ઉપાડ્યો. ૪. તેમણે બાળકોને ભૂખ્યાં જોયાં અને બાળકોની જમવાની વ્યવસ્થા કરી. ૫. બાળકો ભૂખ્યાં હતાં કારણ કે ઘરમાં જમવાનું ન હતું.

સાચો જવાબ:

૧. બાળકની ભૂખ સંતોષાતાં રાજી રાજી થઈ ગયું. (બાળકો)

• 
  

  ઉત્તર: બાળકોની ભૂખ સંતોષાતાં રાજી રાજી થઈ ગયાં.

  
  

૨. બંદો ગળગળો થઈ ગયો. (લોકો)

• 
  

  ઉત્તર: લોકો ગળગળા થઈ ગયા.

  
  

૩. અમે બે ત્રણ દિવસથી ભૂખ્યા છીએ. (હું)

• 
  

  ઉત્તર: હું બે ત્રણ દિવસથી ભૂખ્યો/ભૂખી છું.

  
  

૪. સ્ત્રી દયાળુ હતી. (ખલીફા)

• 
  

  ઉત્તર: ખલીફા દયાળુ હતા.

  
  

૫. છોકરાં ખાવા માટે પડાપડી કરતાં હતાં. (છોકરો)

• 
  

  ઉત્તર: છોકરો ખાવા માટે પડાપડી કરતો હતો.

  
  

સાચો જવાબ: ૫. ગઝલ રચનામાં શૂન્ય પાલનપુરીની હથોટી હતી. — (ગુણ) ૬. ગીતા દાખલા ગણી રહી છે. — (ક્રિયા) ૭. વાંદરા ઝાડ ઉપર કૂદાકૂદ કરી રહ્યા છે. — (ક્રિયા) ૮. રણછોડરાયનું મંદિર ડાકોરમાં આવેલું છે. — (સ્થિતિ) ૯. અમારી શાળાની શિસ્ત પ્રશંસનીય છે. — (ગુણ) ૧૦. ઇમરાન ખેતરમાં જઈ રહ્યો છે. — (ક્રિયા)

સાચો જવાબ:

૧. આપણે ઘરને સ્વચ્છ રાખવું જોઈએ.

• 
  

  આજ્ઞાર્થ: આપણે ઘરને સ્વચ્છ રાખીએ / રાખો.

  
  

૨. શિયાળાના દિવસોમાં વસાણાં ખાવાં જોઈએ.

• 
  

  આજ્ઞાર્થ: શિયાળાના દિવસોમાં વસાણાં ખાઓ.

  
  

૩. ગરીબોનો તિરસ્કાર ન કરવો જોઈએ.

• 
  

  આજ્ઞાર્થ: ગરીબોનો તિરસ્કાર ન કરો.

  
  

૪. વડીલોની વાત માનવી જોઈએ.

• 
  

  આજ્ઞાર્થ: વડીલોની વાત માનો.

  
  

૫. છોડવાઓને પાણી આપવું જોઈએ.

• 
  

  આજ્ઞાર્થ: છોડવાઓને પાણી આપો.

  
  

સાચો જવાબ: ૧. જો એ મળશે તો હું તેને બધી વાત કહીશ. ૨. જ્યારે કામ પૂરું થશે ત્યારે આપણે ફરવા જઈશું. ૩. જેવાં કામ કર્યાં હશે તેવાં ફળ મળશે. ૪. જો માતા-પિતાની સેવા કરીશું તો એમના આશીર્વાદ મળશે. ૫. જ્યારે વરસાદ આવશે ત્યારે અહીં હરિયાળી છવાશે. ૬. જેવી પદવી જોઈતી હોય તેવી મહેનત કરવી પડે.

સાચો જવાબ: ૧. આકાશમાં કાળાં ડીબાંગ વાદળો છવાયાં છે, કદાચ આજે ધોધમાર વરસાદ પડશે. (સંભાવના) ૨. મારી ચાવી ટેબલ પર નથી, કદાચ કોઈ લઈ ગયું છે. (શંકા) ૩. બસ હજુ સુધી આવી નથી, કદાચ મોડી પડશે. (સંભાવના) ૪. પેન ક્યાંય મળતી નથી, કદાચ ઘરમાં જ ક્યાંક ભુલાઈ ગઈ છે. (શંકા)

સાચો જવાબ:

વિધાન વાક્ય	પ્રશ્નાર્થ વાક્ય	ઉદ્ગાર વાક્ય
આજે મહેમાન આવવાના છે.	આજે મહેમાન આવવાના છે?	આજે મહેમાન આવવાના છે!
શીતલ પહેલા નંબરે આવી.	શીતલ પહેલા નંબરે આવી?	શીતલ પહેલા નંબરે આવી!
આપણે જીતી ગયા.	આપણે જીતી ગયા?	આપણે જીતી ગયા!
એ ગામ મોટું છે.	એ ગામ મોટું છે?	એ ગામ મોટું છે!
તમે એમને મળી લીધું.	તમે એમને મળી લીધું?	તમે એમને મળી લીધું!
આપણે હિમાલય જઈશું.	આપણે હિમાલય જઈશું?	આપણે હિમાલય જઈશું!
જંગલમાં સિંહ આવ્યો છે.	જંગલમાં સિંહ આવ્યો છે?	જંગલમાં સિંહ આવ્યો છે!

સાચો જવાબ: ખલીફા સાહેબ ખૂબ જ સાદા હતા. કેટલીક વાર તેમનાં કપડાં પર બાર-બાર થીગડાં જોવા મળતાં અને બટનની જગ્યાએ તેઓ બાવળની શૂળો (કાંટા) વાપરી લેતા. તેઓ માનતા કે કપડાં પર થીગડાં હોય તો ચાલે પણ માણસના ઈમાન પર થીગડું ન હોવું જોઈએ.

સાચો જવાબ: સ્ત્રીએ કહ્યું કે અમે ઘણા દિવસથી ભૂખ્યા છીએ. છોકરાઓ ભૂખથી રડે છે એટલે તેમને છાના રાખવા માટે મેં હાંડલીમાં માત્ર પાણી ભરીને ચૂલે ચઢાવી રાખ્યું છે અને મીઠી મીઠી વાતો કરું છું. ઘરમાં અન્નનો એક દાણો પણ નથી.

સાચો જવાબ: ખલીફા સાહેબ રાજા હોવા છતાં, પોતાના બંદા પાસે કામ કરાવવાને બદલે પોતે અનાજનો કોથળો પીઠ પર ઊંચકીને ગરીબ બાઈના ઘરે ગયા અને જાતે ધુમાડાથી આંખો લાલ કરીને ચૂલો સળગાવી આપ્યો — આ પ્રજા પ્રત્યેની પ્રેમ અને માનવતાની વાત સ્પર્શી ગઈ.

સાચો જવાબ: બાળકો ભૂખના માર્યા રડતા હતા અને જમવા માટે પડાપડી કરતા હતા. માતા પાસે તેમને ખવડાવવા કંઈ જ ન હોવાથી તે ખાલી હાંડલી ચૂલે ચઢાવીને બાળકોને ખોટી આશા આપતી હતી. ઘરમાં ગોળાના પાણી સિવાય કશું ન હતું.

સાચો જવાબ: ખલીફા સાહેબ પોતાની પ્રજાના સાચા સુખ-દુઃખ અને પરિસ્થિતિ જાણી શકે, કોઈ તેમનાથી કંઈ છુપાવે નહીં અને કોઈ સંકોચ વગર સાચી હકીકત સામે આવે તે માટે છૂપી રીતે નગરમાં જવાનું વિચાર્યું હશે.

સાચો જવાબ:

• 
  

  વિશાળ નદી: અરે ! કેવી વિશાળ નદી !

  
  


• 
  

  સુંદર સરોવર: ઓહ ! કેટલું સુંદર સરોવર !

  
  


• 
  

  કદાવર હાથી: વાહ ! કેવો કદાવર હાથી !

  
  


• 
  

  વિકરાળ સિંહ: અહોહો ! કેવો વિકરાળ સિંહ !

  
  


• 
  

  તોફાની આખલો: બાપ રે ! કેવો તોફાની આખલો !

  
  


• 
  

  ઊંચું શિખર: વાહ ! કેટલું ઊંચું શિખર !

  
  


• 
  

  મનોહર બાગ: અહોહો ! કેવો મનોહર બાગ !