ધોરણ 7 | విષય: Gujarati
યુદ્ધથી બંને દેશોમાં મોટા પાયે ધન-જનની હાનિ થાય છે. નિર્દોષ નાગરિકો, બાળકો અને વૃદ્ધો હોમાઈ જાય છે, દેશનું અર્થતંત્ર ભાંગી પડે છે અને ગરીબી, ભૂખમરો તથા અશાંતિ ફેલાય છે.
કૃષ્ણને પાંડવોએ ધૃતરાષ્ટ્રનો સંદેશો સંભળાવ્યો. -> ખરું
ધૃતરાષ્ટ્ર પાંડવોને પોતાના પુત્ર માનતા નથી એવું ભીમ માને છે. -> ખરું
અર્જુન માને છે કે હવે આપણે યુદ્ધ ન જ કરવું જોઈએ. -> ખોટું (અર્જુન યુદ્ધમાં વિલંબ ન કરવા અને દુર્યોધનને સજા કરવા માંગતો હતો.)
શ્રીકૃષ્ણને યુદ્ધની ચિંતા જ નહોતી. -> ખોટું (શ્રીકૃષ્ણને યુદ્ધ પછીના ભયાનક પરિણામોની ખૂબ ચિંતા હતી.)
શ્રીકૃષ્ણ: “કોઈ આતતાયીને સમાજમાં છુટ્ટો મૂકવો એ યુદ્ધના જેટલું જ ખતરનાક છે. આપણે અડધા ભાગમાંથી બાંધછોડ કરવી પડે તો કરીનેય યુદ્ધ ટાળવા એક અંતિમ પ્રયાસ કરવો જોઈએ.”
યુધિષ્ઠિર: “જનાર્દન હવે તમે જ અમારું માર્ગદર્શન કરો. પિતામહ અને ગુરુજનોની હાજરીમાં વિષ્ટિ થાય તે યોગ્ય રહેશે.”
અર્જુન: “હવે એમની સાથે વાતો કરવાનો અર્થ નથી. આપણે યુદ્ધ કરવામાં વિલંબ શા માટે કરીએ છીએ?”
ભીમ: “તાતશ્રી ફક્ત દુર્યોધન અને કૌરવોને પોતાના પુત્રો ગણે છે. આપણે એમના માટે પારકા છીએ.”
યુધિષ્ઠિર: ધર્મરાજ
શ્રીકૃષ્ણ: જનાર્દન, કેશવ, વાસુદેવ, માધવ
દ્રૌપદી: પાંચાલી, કૃષ્ણા
નકુલ: વનવાસ દરમિયાન તમે વસ્ત્રો ક્યાંથી લાવતા હતા?
અર્જુન: વનવાસ દરમિયાન તમે તમારો સમય કેવી રીતે વિતાવતા હતા?
દુર્યોધન: તમે ગદાયુદ્ધ કોની પાસેથી અને શું શીખ્યા હતા?
યુધિષ્ઠિર: તમને યુદ્ધમાં શાનો ભય સતાવે છે?
કૃષ્ણ: યુદ્ધ કરવા બાબતે તમારો શું વિચાર છે?
બદલાયેલો ફકરો:
'સૌથી વધુ અજંપો કદાચ કૃષ્ણના નિવાસમાં હતો. પાંડવોના પક્ષે પણ લડાઇની તૈયારી થઈ ચૂકી હતી. એક ભયંકર યુદ્ધનાં મંડાણ થઈ ચૂક્યાં હતાં. પણ કૃષ્ણની આંખમાં યુદ્ધ પછીનું ચિત્ર હતું અને એ એમને વિહ્વળ કરવા પૂરતું હતું. બંને પક્ષે જે હથિયારોનો ઉપયોગ થશે તે સર્વનાશ તરફ લઈ જનારો હશે. બંને પક્ષના સૈનિકો તો જાણે મોતને મુઠ્ઠીમાં લઈને જ આવવાના હશે પરંતુ તેમનાં બાળકો અનાથ થવાનાં અને વૃદ્ધોની સ્થિતિ ખૂબખરાબ થવાની. કોઈ કોઈને રડનારું પણ બાકી રહેવાનું? યુદ્ધના સમાજ પર પડનારા પ્રભાવ અંગે પણ શ્રીકૃષ્ણ ચિંતિત હતા.'
દૂર કરેલા શબ્દો: યુદ્ધની, અસ્ત્ર અને શસ્ત્ર, યોદ્ધાઓ, નિરાધાર, બદતર.
ફેરફાર: યોગ્ય સમાનાર્થી શબ્દો મૂકવાથી વાક્યનો મૂળ અર્થ જળવાઈ રહે છે.
વ્યાખ્યા:
જે પદ કે શબ્દ નામ/સંજ્ઞાના અર્થમાં વધારો કરે અથવા તેની કોઈ વિશેષતા કે ગુણ દર્શાવે તેને ‘વિશેષણ’ કહેવાય છે.
વૃદ્ધ માણસ પંચાયતનો રસ્તો પૂછતો હતો.
શિયાળે લુચ્ચી કાગડા પાસેથી પૂરી પડાવી લીધી.
માલિની મીઠા અવાજે પોતાની વાત કરતી હતી.
અમારા વર્ગમાં વંદન હોંશિયાર છોકરો છે.
કાળા કૂતરાએ જોરજોરથી ભસવા માંડ્યું.
પ્રશ્ન શબ્દો: કાજલ, ઐરાવત, જ્ઞાનસત્ર, લેખિકા, મૌલિક, સતાધાર, કૌશિક, ઉત્તરાયણ, ગૌશાળા, ક્ષિતિજ.
સાચો ક્રમ:
ઉત્તરાયણ
ઐરાવત
કાજલ
ક્ષિતિજ (ક્ + ષ)
કૌશિક
ગૌશાળા
જ્ઞાનસત્ર (જ્ + ન)
મૌલિક
લેખિકા
સતાધાર
પસંદ કરેલા શબ્દો: સંજય, યુધિષ્ઠિર, કૃષ્ણ, દુર્યોધન, વિદુર, હસ્તિનાપુર, અર્જુન.
શબ્દકોશ ક્રમ:
અર્જુન
કૃષ્ણ
દુર્યોધન
યુધિષ્ઠિર
વિદુર
સંજય
હસ્તિનાપુર
વાર્તા શીર્ષક: દયા અને ન્યાય / રાજાનો વિવેક
વાર્તા: એક વાર એક પ્રજાપાલક રાજા પોતાના લશ્કરી કાફલા સાથે નગરચર્યાએ નીકળ્યા હતા. રસ્તામાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા ત્યારે અચાનક ક્યાંકથી એક પથ્થર ઊડીને આવ્યો અને રાજાના કપાળમાં વાગ્યો. રાજાના કપાળમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું. આ જોઈને સૈનિકો ક્રોધે ભરાયા અને પથ્થર ફેંકનારને શોધવા ચારે બાજુ દોડધામ કરવા લાગ્યા.
થોડી વારમાં સૈનિકો એક વૃદ્ધ માણસને પકડીને રાજા સમક્ષ લાવ્યા. વૃદ્ધ માણસ રાજાને જોઈને થરથર કાંપવા લાગ્યો. રાજાએ શાંતિથી પૂછ્યું, "વૃદ્ધા, તેં મારા પર પથ્થર શા માટે ફેંક્યો?"
વૃદ્ધે હાથ જોડીને કહ્યું, "મહારાજ! ક્ષમા કરો. મારો હેતુ આપને મારવાનો નહોતો. મારાં બાળકો ભૂખ્યાં હતાં, એટલે ઝાડ પરથી ફળ પાડવા માટે મેં પથ્થર ફેંક્યો હતો. પણ કમનસીબે તે આપને વાગી ગયો."
આ સાંભળી રાજાએ થોડો વિચાર કર્યો અને પોતાના ખજાનચીને હુકમ કર્યો કે આ વૃદ્ધને ખાવા-પીવાની સામગ્રી અને સારી એવી સોનામહોરો આપો. રાજાનો આ નિર્ણય જોઈને સૌ સૈનિકો અને દરબારીઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
સૌએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "મહારાજ! આણે આપને ઈજા પહોંચાડી છે, તો પણ આપ આને ઈનામ આપો છો?"
રાજાએ હસીને ખુલાસો કર્યો, "જે વૃક્ષ અચેતન છે, તે પથ્થર વાગવા છતાં જો મધુર ફળ આપતું હોય, તો હું તો ચૈતન્યશીલ મનુષ્ય અને આ દેશનો રાજા છું. એક વૃક્ષ કરતાં પણ મારી દયા ઓછી હોવી જોઈએ?" રાજાનો આ ઉમદા વિચાર સાંભળી સૌ તેમની પ્રજાપ્રેમ અને વિવેકબુદ્ધિની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા.
બોધ: ક્રોધ અને અહંકાર છોડીને દયા અને વિવેકથી કામ લેવાથી સમાજમાં શાંતિ અને સદભાવના સ્થપાય છે.