chapter 2

સાચો જવાબ: જો ડૉક્ટરે ગામ છોડી દીધું હોત તો ગંગાપુર અને આજુબાજુના ગામના ગરીબ લોકોને મુશ્કેલીના સમયે તબીબી સારવાર ન મળત, મેલેરિયાના રોગચાળામાં ઘણા લોકો હેરાન થાત અને ડૉક્ટર ક્યારેય ભીખાશેઠના સાચા ઉદાર વ્યક્તિત્વને ઓળખી શક્યા ન હોત.

સાચો જવાબ: અમારી શાળામાં લોક સહકારથી પીવાના પાણીની પરબ, પુસ્તકાલય માટે પુસ્તકો, રમતગમતના સાધનો તેમજ શાળાના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો માટે સ્ટેજ અને માઇકની વ્યવસ્થા જેવાં કાર્યો થાય છે.

સાચો જવાબ: હા, એકવાર પરીક્ષાના દિવસે હું મારી પેન ઘરે ભૂલી ગયો હતો, ત્યારે મારા મિત્રએ મને પોતાની પાસે રહેલી વધારાની પેન આપીને મદદ કરી હતી.

સાચો જવાબ: હું મારા મિત્રો સાથે મારું લંચબોક્સ (નાસ્તો), વાર્તાના પુસ્તકો, કલર બોક્સ, પેન્સિલ અને રમતગમતના સાધનો વહેંચું છું.

સાચો જવાબ: અમારા ગામમાં સૌના સહકારથી ગામના પાદરે સુંદર બગીચો બન્યો છે, ચબૂતરો બંધાયો છે અને ગામની શાળામાં ઓરડાઓનું સમારકામ થયું છે.

સાચો જવાબ: જો ભીખાશેઠે મદદ ન કરી હોત તો દવાખાનામાં જરૂરી દવાઓ અને ઇન્જેક્શન ન આવી શકત, જેના કારણે મેલેરિયાના ગરીબ દર્દીઓ સમયસર સારવાર વિના વધુ બીમાર પડત.

સાચો જવાબ: હા, એકવાર હું બજારમાં એક એવા સ્થળે ગયો હતો જ્યાં ચારેય બાજુ કચરાના ઢગલા અને ગંદકી હતી. ત્યાંથી ખૂબ દુર્ગંધ આવતી હોવાથી મને ત્યાં બિલકુલ નહોતું ગમ્યું.

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) તમે દુખી વ્યક્તિઓ પ્રત્યે ઉદાર છો.

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) શેઠથી પૈસો વપરાતો ન હતો.

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) જરૂરિયાત વધુ છે પણ હું મારી શક્તિ પ્રમાણે આપું છું.

સાચો જવાબ:

1. 
   

   દાન એવી રીતે કરવું કે કોઈનેય ખબર ન પડે. — સાધુ મહારાજ / ભીખાશેઠ

   
   


2. 
   

   હું દુનિયાથી દૂર ફેંકાઈ ગયો! — ડૉક્ટર

   
   


3. 
   

   મારી મદદ વિશે કોઈને જણાવતા નહીં. — ભીખાશેઠ

   
   


4. 
   

   દવાખાનું કરવા માટે મકાનની જરૂર છે. — ડૉક્ટર

   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   ભીખાશેઠ કંજૂસ હતા. — ખોટું (તેઓ માત્ર બહારથી કંજૂસ દેખાતા હતા, વાસ્તવમાં ઉદાર દાનવીર હતા)

   
   


2. 
   

   ડૉક્ટરને લાગ્યું કે એમણે શેઠને અન્યાય કર્યો છે. — ખરું

   
   


3. 
   

   ભીખાશેઠે ડૉક્ટરને ફાળામાં એક પણ રૂપિયો ન આપ્યો. — ખોટું

   
   


4. 
   

   શેઠાણી પણ શેઠને કંજૂસ જ માનતાં હતાં. — ખરું

   
   


5. 
   

   ડૉક્ટરને ગામમાં બધી જ સગવડ મળી રહી હતી. — ખોટું

   
   

સાચો જવાબ:

સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:

1. 
   

   મારી ગંગાપુરમાં ડૉક્ટર તરીકે નિમણૂક થઈ.

   
   


2. 
   

   મેં ગામમાં મારું મન મનાવી લીધું.

   
   


3. 
   

   ભીખા શેઠની મદદથી મારું દવાખાનું ચાલુ થયું.

   
   


4. 
   

   શેઠનું વર્તન મને અકળ લાગ્યા કરતું.

   
   


5. 
   

   ગામમાં મેલેરિયાનો પવન વાયો.

   
   


6. 
   

   ભીખાશેઠ ગામલોકો માટે મદદ કરવા મારી પાસે આવ્યા.

   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   ઘરમાં બધી વસ્તુઓ લઘરવઘર અવ્યવસ્થિત પડી હતી.

   
   


2. 
   

   એમની વાત સાંભળી ભીખાશેઠ ખડખડાટ હસી પડ્યા. (નોંધ: કૌંસમાંનો વિકલ્પ વાક્યમાં આપેલ છે)

   
   


3. 
   

   ભીખાશેઠ દવાખાનામાં દાખલ થયા.

   
   


4. 
   

   ભીખાશેઠની વાત આખા ગામે આનંદ સાથે વધાવી લીધી.

   
   


5. 
   

   ગામલોકો હકારમાં માથું ડોલાવીને સંમતિ આપતા હતા.

   
   

સાચો જવાબ:

ભૂલવાળો ફકરો: મારા ગામ નાનકડું છે. મારું ગામનું નામ ચેતનગઢ છે. તે દરિયાકિનારે આવેલો છે. ગયા સપ્તાહે ખૂબ પવન ફૂંકાશે. ઘણાં ઝાડ પડી ગયું. દરિયાઇ તોફાને ઘણો નુકસાન કર્યો. સરકારે તપાસ કરાવ્યો. હવે પછી બધાને રાહત આપવામાં આવી.

સુધારેલો સાચો ફકરો:

મારું ગામ નાનકડું છે. મારા ગામનું નામ ચેતનગઢ છે. તે દરિયાકિનારે આવેલું છે. ગયા સપ્તાહે ખૂબ પવન ફૂંકાયો. ઘણાં ઝાડ પડી ગયાં. દરિયાઇ તોફાને ઘણું નુકસાન કર્યું. સરકારે તપાસ કરાવી અને બધાને રાહત આપવામાં આવી.

સાચો જવાબ:

1. 
   

   સૂવા માટે ન મળે ગાદલું કે ન મળે ખાટલો.

   
   


2. 
   

   ભણવા માટે ન મળે ચોપડી કે ન મળે પેન.

   
   

સાચો જવાબ:

પાર્થ: અરે યાર, કૌશિક! શું કરે છે? કૌશિક: હું ગણિતના દાખલા ગણું છું. પાર્થ: વાહ ભાઈ વાહ! તું અને ગણિત...? ચાલને, આપણે બજારમાં જઈએ! કૌશિક: બજારમાં...? કેમ..? પાર્થ: અરે મિત્ર, મોબાઇલનું ચાર્જર લેવું છે. કૌશિક: લે, હું સાઇકલ લઈને હમણાં જ આવું છું, આપણે બંને સાથે જઈશું.

સાચો જવાબ: (પાઠના આધારે ડૉક્ટર અને ભીખાશેઠ વચ્ચેનો મુખ્ય સંવાદ) ભીખાશેઠ: "ડૉક્ટર સાહેબ, તમે બપોરે મદદની વાત કરતા હતા ને, આ લો સો-સોની નોટો, પણ શરત એટલી કે કોઈને કહેતા નહીં." ડૉક્ટર: "અરે શેઠ! તમે આટલું મોટું દાન કરો છો છતાં છુપાવો છો કેમ? આનાથી તો બીજા લોકોને પણ પ્રેરણા મળશે." ભીખાશેઠ: "ના સાહેબ, મને નામ કમાવવાનો મોહ નથી. જમણો હાથ દાન કરે તો ડાબા હાથને પણ ખબર ન પડવી જોઈએ."

સાચો જવાબ: ગંગાપુર ગામ સ્ટેશનથી સોળ કિલોમીટર દૂર હતું. ત્યાં આવવા-જવા માટે કોઈ વાહન કે ગાડું નહોતું અને રસ્તો નદીનાળાંવાળો હતો. ટપાલ પણ અઠવાડિયામાં માંડ ત્રણ દિવસ આવતી. આવી અસુવિધાઓ અને એકલતાના કારણે ડૉક્ટરને પોતાની નિમણૂક કાળા પાણીની સજા જેવી લાગી.

સાચો જવાબ: ભીખાશેઠ દાન આપ્યા પછી લોકોમાં પોતાની વાહ-વાહ થાય, કીર્તિ વધે અને નામ થાય તેને 'મિથ્યા મોહ' (નકામો અહંકાર) માનતા હતા.

સાચો જવાબ: ભીખાશેઠ પાસે ખાસ્સી મૂડી હોવા છતાં તે પાઈ-પાઈ માટે કરકસર કરતા હતા, તડકામાં સ્ટેશન સુધી પગે ચાલીને જતા, સામાન માટે ગાડું ન કરતા અને હંમેશાં થાગડથીગડવાળાં (સાંધેલા) જૂનાં કપડાં અને પગરખાં પહેરતા. આથી ડૉક્ટરે તેમને કંજૂસ માની લીધા હતા.

સાચો જવાબ: ભીખાશેઠ કહે છે કે આજુબાજુના ગરીબ લોકો ગરીબાઈમાં સડતા હોય અને તેમને તન ઢાંકવા કપડાં પણ ન મળતા હોય, ત્યારે મારાથી મોજશોખ ન કરાય કે સારું ગળ્યું ન ખવાય. તેથી તેઓ સાદગીથી રહીને બચેલા પૈસા ગરીબોની મદદમાં વાપરતા હતા.

સાચો જવાબ: આ એકમમાં મને સૌથી વધુ ભીખાશેઠનું પાત્ર ગમ્યું. કારણ કે તેઓ પોતાની જાતને કષ્ટ આપીને, કોઈ પણ પ્રકારની કીર્તિ કે નામના મેળવ્યા વગર ગરીબો માટે 'ગુપ્તદાન' કરતા હતા. તેમનો આ પરોપકારી સ્વભાવ પ્રેરણાદાયી છે.

સાચો જવાબ: શેઠાણી પણ ભીખાશેઠને ખૂબ કંજૂસ સમજતા હતા અને ઘણીવાર શેઠને કહેતા કે તમે આટલા પૈસા હોવા છતાં દાન કરીને થોડી નામના કેમ કરતા નથી?

સાચો જવાબ: ગંગાપુર એક નાનું અને અંતરિયાળ ગામડું હતું. તે રેલવે સ્ટેશનથી સોળ કિલોમીટર દૂર આવેલું હતું. ગામમાં આવવા-જવા માટે પાકો રસ્તો કે બસ જેવી કોઈ સુવિધા નહોતી. ચોમાસામાં નદીનાળાં ભરાઈ જતાં રસ્તો બંધ થઈ જતો. ગામમાં ટપાલ પણ અઠવાડિયામાં માત્ર ત્રણ જ દિવસ આવતી. આ ગામમાં સરકારે નવું દવાખાનું શરૂ કર્યું હતું અને ગામના આગેવાન ભીખાશેઠ હતા.