ધોરણ 7 | విષય: Gujarati
૧. વહાણ – પ્રાણ
વાક્ય: દરીયામાં વહાણ તરી રહ્યું છે અને દરેક જીવમાં પ્રાણ રહેલા છે.
૨. ધન – મન
વાક્ય: સાચું ધન એ છે જે મનને શાંતિ આપે.
૩. વિચારો – ઈશારો
વાક્ય: ઉન્નત વિચારો ધરાવનાર વ્યક્તિ કુદરતના ઈશારાને સમજી શકે છે.
૧. પોતાની શક્તિ મુજબ વિચારીને કામ કરવું જોઈએ:
સમજૂતી: દરેક માણસે પોતાની ક્ષમતા અને પરિસ્થિતિ જોઈને જ કામ કરવું જોઈએ. બીજાની દેખાદેખી કરવા જતાં આપણું જ નુકસાન થાય છે.
૨. હોય ના વ્યક્તિ ને એનું નામ બોલાયા કરે:
સમજૂતી: વ્યક્તિ પોતાના સત્કર્મો અને સારા સ્વભાવથી અમર થઈ જાય છે. માણસ દુનિયામાં ન રહે તો પણ તેની ગેરહાજરીમાં તેનાં સારા કાર્યોની પ્રશંસા થતી રહે છે.
૩. ઊંચા લક્ષ્યને પામવા માટે ઊંચા વિચારો જોઈએ:
સમજૂતી: જીવનમાં મહાન સિદ્ધિ કે મોટું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે વિચારો પણ ઉમદા, સકારાત્મક અને ઊંચા હોવા જરૂરી છે.
૪. એકદમ ઉતાવળે કાર્ય કરે તે પંડિત નથી:
સમજૂતી: જે વ્યક્તિ વિચાર્યા વગર અચાનક કે ઉતાવળમાં નિર્ણય લઈને કામ કરે છે તે જ્ઞાની કે પંડિત ન કહેવાય, કારણ કે ઉતાવળમાં કરેલું કામ બગડે છે.
અર્થ: ગરથ (નાણાં/ધન) પોતાની પાસે કે ગાંઠે હોય અને વિદ્યા પોતાના મગજમાં કે આત્મસાત્ થયેલી હોય તે જ સાચે સમયે કામ આવે છે.
સ્પષ્ટીકરણ: બીજાના ખિસ્સામાં રહેલું ધન અને માત્ર પુસ્તકોમાં જ રહેલી વિદ્યા મુશ્કેલીના સમયે આપણી મદદમાં આવતી નથી. જરૂર પડે ત્યારે પોતાની જ વિદ્યા અને પોતાની પાસેનું જ ધન કામ લાગે છે.
બોધ: આપણે વિદ્યાને આત્મસાત્ કરવી જોઈએ અને પોતાના પર નિર્ભર રહેવું જોઈએ.
અર્થ: જીવનમાં મોટું લક્ષ્ય રાખીને તેમાં નિષ્ફળ જવાય તો તે ક્ષમ્ય છે, પરંતુ શરૂઆતથી જ નાનું કે હલકું લક્ષ્ય રાખવું તે અપરાધ સમાન છે.
સ્પષ્ટીકરણ: મહાન કાર્યો કરવાનો પ્રયત્ન કરતા જો નિષ્ફળતા મળે તો તેનાથી અનુભવ મળે છે, પણ ધ્યેય જ નાનું રાખવામાં આવે તો માણસનો વિકાસ અટકી જાય છે.
બોધ: હંમેશાં ઊંચું લક્ષ્ય રાખવું જોઈએ.
અર્થ: જેમ પારસમણિના સ્પર્શથી લોખંડ સોનું બની જાય છે, તેમ સખત મહેનત કે પરિશ્રમથી મનુષ્યનું જીવન ઉજ્જવળ બને છે.
સ્પષ્ટીકરણ: ભાગ્ય કે નસીબના ભરોસે બેસી રહેનારને કશું મળતું નથી. મહેનત જ સફળતાની ચાવી છે. પરિશ્રમ કરનાર વ્યક્તિ ગમે તેવી વિષમ પરિસ્થિતિમાંથી પણ બહાર નીકળીને સફળતા મેળવે છે.
બોધ: આપણે આળસ છોડીને નિરંતર પરિશ્રમ કરવો જોઈએ.
નમતાથી સૌ કો રીઝે, નમતાને બહુ માન,
સાગરને નદીઓ ભજે, છોડી ઊંચાં સ્થાન.
અર્થ: નમ્રતા દાખવનાર વ્યક્તિ સૌને વહાલી લાગે છે અને તેને સમાજમાં માન-સન્માન મળે છે.
સ્પષ્ટીકરણ: જેમ ઊંચા પર્વતો પરથી વહીને નદીઓ નીચાણમાં રહેલા સમુદ્રને મળે છે, તેમ નમ્ર બનેલી વ્યક્તિ સમક્ષ સત્તા અને સંપત્તિ પણ નમે છે. અહંકાર છોડીને નમ્ર બનવાથી જ વડપ્પણ મળે છે.
બોધ: જીવનમાં હંમેશાં વિનમ્ર રહેવું જોઈએ.
પક્ષ ૧ (બોલે એનો બોર વેચાય): પોતાના વિચારો, ક્ષમતા અને જરૂરિયાત રજૂ કરવાથી જ સામે પક્ષે સમજાય છે. મૌન રહેવાથી આપણો હક કે તક જતી રહે છે.
પક્ષ ૨ (ન બોલવામાં નવ ગુણ): વગર વિચાર્યું કે નકામું બોલવાથી ઝઘડા થાય છે. માપસર અને સંયમથી બોલવું કે શાંત રહેવું એ ઘણા અનર્થોમાંથી બચાવે છે.
સમાપન: પ્રસંગ અને પરિસ્થિતિ જોઈને ક્યાં બોલવું અને ક્યાં મૌન રહેવું તેનો વિવેક હોવો જોઈએ.