ધોરણ 7 | విષય: Gujarati
| શાને માટે? | કાવ્યનાયક/નાયિકા શું શું કરશે? | તમારા ઘરે શું શું કરવામાં આવે છે? |
|---|---|---|
| સ્વચ્છતા અને સુશોભન | શેરી વળાવી સજ કરવી, આંગણિયે ફૂલ પથરાવવા. | ઘરની સફાઈ, આંગણામાં રંગોળી પૂરવી અને ફૂલોથી સજાવટ કરવી. |
| રહેવા-ઊંઘવાની વ્યવસ્થા | ઉતારા માટે ઓરડા અને મેડીના મોલ આપવા, ઢોલિયો તથા હિંડોળા ખાટ આપવા. | સાફ-સુથરો રૂમ આપવો, સરસ ગાદલ-ઓઢવાની વ્યવસ્થા કરવી. |
| દૈનિક ક્રિયાઓ માટે | દાડમીની ડાળીનું દાતણ આપવું, નાવવા માટે કુંડિયું અને જમનાજીનાં નીર આપવા. | બ્રશ, તાજું પાણી, ગરમ પાણી અને નાહવા માટે સાબુ-તવાલ આપવા. |
| ભોજન-પ્રબંધ | લાપસી અને સાકરિયો કંસાર આપવો. | સ્વાદિષ્ટ ચા-નાસ્તો, જ્યુસ અને ભરપૂર પૌષ્ટિક ભોજન જમાડવું. |
| મનોરંજન માટે | સોગઠી અને પાસાની જોડ આપવી. | સાથે બેસીને વાતો કરવી, રમતો રમવી કે ટીવી/સંગીતનો આનંદ માણવો. |
૧. શેરી વળાવી સજ કરું, ઘરે આવોને!
ઉત્તર: (બ) આંગણું ચોખ્ખુ કરીને તૈયાર છે મારા ઘરે પધારો.
૨. પોઢણ દેશું ઢોલિયો
ઉત્તર: (અ) સૂવા માટે ખાટલો આપીશું.
૧. મૂળ પંક્તિ (ગોઠવેલી):
ભોજન દેશું લાપસી ઘરે આવો ને,
દેશું દેશું સાકરિયો કંસાર, મારે ઘરે આવો ને...
૨. મૂળ પંક્તિ (ગોઠવેલી):
દાતણ દેશું દાડમી ઘરે આવો ને,
દેશું દેશું કણેરી કાંબ, મારે ઘરે આવો ને...
પ્રમાણભૂત ગુજરાતીમાં (યોગ્ય શબ્દો સાથે):
અમારા સાહેબ આવ્યા નહોતા. અમે વિચારેલું કે સાહેબ આવી જાય તો ફૂલ આપીશું. અમે ખૂબ રાહ જોઈ ત્યારે દૂરથી સાહેબની ગાડી દેખાઈ. તેમની સાથે બીજું પણ કોઈ આવ્યું હતું. ઓહો! એ તો જાદુગર! અમે તેમને ફૂલ દીધું. પ્રાર્થના સંમેલનમાં તો મજા પડી ગઈ. જાદુગરે તો ટોપલીમાંથી કબૂતર કાઢ્યું અને એ કબૂતર પોતાના ખિસ્સામાં નાખ્યું! પછી શોધાવ્યું તો મારા ચોપડાંના થેલામાંથી જડ્યું!
તળપદી બોલીમાં (ગ્રામ્ય બોલી અનુસાર):
અમારા સાયેબ આયા નહોતા. અમે વિચારેલું કે સાયેબ આઈ જાય તો ફૂલ આલહું. અમે ઘણી વાટ જોઈ તિયારે દૂરથી સાયેબની ગાડી દેકાણી. ઈની ભેગું બીજું કોઈક આયું'તું. ઓહો! ઈ તો જાદુગર! અમે એમને ફૂલ દીધું. પ્રાર્થના સમેલનમાં તો મજા પડીગી. જાદુગરે તો ટોપલીમાંથી કબૂતર કાઢ્યું ને ઈ કબૂતર આબરૂથી પોતાના ખીસામાં નાખી દીધું! પછી હોધાવ્યું તો મારા ચોપડાંના થેલામાંથી જ જડ્યું!
ઉદાહરણ: રાન એટલે જંગલ $\rightarrow$ રાનને લગતું – રાનેરી
૧. માગણ $\rightarrow$ માગણને લગતું – માગણેરી / માગણિયા
૨. ડુંગર $\rightarrow$ ડુંગરને લગતું – ડુંગરી
૩. માલ $\rightarrow$ માલને લગતું – માલેરી
૪. ખેતર $\rightarrow$ ખેતરને લગતું – ખેતરી
ગીત:
“લીલુડી વાડીએ મોર ટહૂકા કરે,
મારા વીરની વરઘોડીએ સરસ ઘોડા ચડે...
આવો આવો મારા પાહુણા રે વીરા,
આજ મારે આંગણે સોહામણાં લગન છે!”
૧. તમને આ ગીતની કઈ બાબત સ્પર્શી ગઈ? કેમ?
ઉત્તર: આ ગીતમાં મહેમાન (વાલમ) ના સ્વાગત માટે ઘરની નાની-નાની ચીજવસ્તુઓ જેવી કે શેરી, આંગણું, દાતણ, કુંડિયું, ભોજન અને ખાટલા જેવી ચીજો પ્રેમપૂર્વક આપવાની ભાવના વ્યક્ત થઈ છે, જે ખૂબ જ હૃદયસ્પર્શી અને આપણી સંસ્કૃતિની ઝાંખી કરાવતી છે.
૨. નાવણ માટે જમનાજીનાં નીર આપવાનું શા માટે કહ્યું હશે?
ઉત્તર: મહેમાનને અત્યંત આદર અને ઉત્તમ સત્કાર આપવા માટે, સામાન્ય પાણીને બદલે પવિત્ર ‘યમુનાજીનાં નીર’ (પવિત્ર જળ)થી સ્નાન કરાવવાની ભાવના વ્યક્ત કરવા માટે જમનાજીનાં નીર આપવાનું કહ્યું છે.
૩. વાલમના આવવા પહેલાં શી શી તૈયારીઓ થઈ છે?
ઉત્તર: વાલમના આવવા પહેલાં શેરી વાળીને સજ્જ કરવાની, આંગણામાં ફૂલો પથરાવવાની તેમજ ઉતારા માટે ઓરડા અને મેડીના મોલ તૈયાર કરવાની તૈયારીઓ થઈ છે.
૪. વાલમ આવ્યા પછી તેમની કઈ કઈ બાબતે આગતાસ્વાગતા થશે?
ઉત્તર: વાલમ આવ્યા પછી તેમને દાડમીની ડાળીનું દાતણ અને કણેરી કાંબ, સ્નાન માટે કુંડિયું અને જમનાજીનું પાણી, ખાવામાં લાપસી અને સાકરિયો કંસાર, મનોરંજન માટે સોગઠી અને પાસાની જોડ તથા સૂવા માટે ઢોલિયો અને હિંડોળા ખાટ આપીને આગતાસ્વાગતા કરવામાં આવશે.
૫. કાવ્યમાં મહેમાન માટેની જે તૈયારીઓ કરી એમાં બીજી શી શી ઉમેરી શકાય?
ઉત્તર: મહેમાન માટેની આ તૈયારીઓમાં ઠંડા પીણાં, આઈસ્ક્રીમ, મોસસૌફીની મીઠાઈઓ, ફળોની ડિશ તેમજ આરામ કરવા માટે એસી રૂમ કે આધુનિક સુવિધાઓ પણ ઉમેરી શકાય.
સરનામું:
૩૪, કૃષ્ણકુંજ સોસાયટી,
સ્ટેશન રોડ, અમદાવાદ.
તારીખ: ૧૩-૦૯-૨૦૨૬
પ્રિય મિત્ર સાહિલ,
સસ્નેહ નમસ્કાર.
તમને એ જાણીને આનંદ થશે કે ગત સપ્તાહમાં અમારે ત્યાં મારા મામા-મામી આવ્યા હતા. તેમના આગમનથી ઘરમાં ખૂબ જ ઉત્સાહ અનેરો માહોલ બની ગયો હતો. અમે સૌએ મળીને તેમની ખૂબ જ સરસ આતિથ્ય-સત્કાર (મહેમાનગતિ) કરી. રોજ સવારે મમ્મી મનપસંદ નાસ્તો બનાવતી અને સાંજે અમે બધાં સાથે મળીને બગીચામાં ફરવા જતા તેમજ બોર્ડ ગેમ્સ રમતા. મહેમાનોની આગતાસ્વાગતા કરવાની અને તેમની સાથે સમય વિતાવવાની આ મજા જ અદ્ભુત હોય છે.
ત્યારે ઘરમાં કોઈ મહેમાન આવ્યા હતા કે નહીં? પત્ર લખીને જણાવજે. કાકા અને કાકીને મારા પ્રણામ કહેજે.
લિ. તમારો મિત્ર,
આરવ