chapter 11

સાચો જવાબ: ઉત્તર: પર્યાવરણના મુખ્ય ચાર ઘટકો છે: (1) મૃદાવરણ, (2) જલાવરણ, (3) વાતાવરણ અને (4) જીવાવરણ.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: મીઠા પાણીના મુખ્ય સ્રોત હિમશિખરો, ભૂમિગત પાણી, મીઠા પાણીનાં સરોવરો અને નદીઓ છે.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: બે ભરતી કે ઓટ વચ્ચેનો સમયગાળો આશરે ૧૨:૨૫ (12:25) કલાક જેટલો હોય છે.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: ચીડિયાપણું એ ધ્વનિ-પ્રદૂષણ (અવાજનું પ્રદૂષણ) ની માનવજીવન પરની અસર છે.

સાચો જવાબ: ઉત્તર: વિવિધ કારણોસર જમીનની ગુણવત્તા કે તેનાં પોષક ઘટકોમાં થતા ઘટાડાને ભૂમિ-પ્રદૂષણ (જમીન-પ્રદૂષણ) કહે છે.

સાચો જવાબ:

ઉત્તર:

માનવી પોતાની જરૂરિયાતો મુજબ પર્યાવરણ સાથે આંતરક્રિયા કરીને તેમાં પરિવર્તન કરે છે. માનવે પોતાના બુદ્ધિકૌશલ્યથી ખેતી, પશુપાલન, ચક્રની શોધ અને ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ દ્વારા જે પર્યાવરણનું નિર્માણ કર્યું છે તેને માનવનિર્મિત (સાંસ્કૃતિક) પર્યાવરણ કહે છે.

સાચો જવાબ:

ઉત્તર:

1. 
   

   જંતુનાશક દવાઓ અને રાસાયણિક ખાતરના બદલે જૈવિક/દેશી ખાતર અને લીલા પડવાશનો ઉપયોગ કરવો.

   
   


2. 
   

   જંતુનાશક દવાઓનો મર્યાદિત અને જરૂરિયાત મુજબ ઉપયોગ કરવો.

   
   


3. 
   

   ઘન કચરાનું વર્ગીકરણ કરી તેને પુનઃ ઉપયોગમાં (Recycle) લાવવો.

   
   


4. 
   

   પ્લાસ્ટિક કચરાનું રિસાઇક્લિંગ કરીને પુનઃ ઉપયોગ કરવો.

   
   


5. 
   

   ખેતીમાં ટપક અને ફુવારા સિંચાઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવો.

   
   

સાચો જવાબ:

ઉત્તર:

1. 
   

   હવા-પ્રદૂષણ રોકવા માટે સરકારે કાયદા બનાવી તેનો ચુસ્તપણે અમલ કરાવવો જોઈએ.

   
   


2. 
   

   ધુમાડો અને ઝેરી વાયુઓ ફિલ્ટર થાય તેવાં અદ્યતન સાધનો વિકસાવવાં જોઈએ.

   
   


3. 
   

   કોલસો, પેટ્રોલ, ડીઝલ વગેરે બળતણનો જરૂર પૂરતો જ ઉપયોગ કરવો.

   
   


4. 
   

   પ્રદૂષણમુક્ત એવા CNG, PNG અને સૌરઊર્જાના ઉપયોગને પ્રોત્સાહિત કરવા.

   
   


5. 
   

   જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ વધારવો અને વાહનો માટે PUC નો કડક અમલ કરાવવો.

   
   

સાચો જવાબ:

ઉત્તર:

1. 
   

   રેડિયો, ટીવી, સ્પીકર કે મોબાઇલનો અવાજ ધીમો રાખવાની ટેવ પાડીશ.

   
   


2. 
   

   ઉત્સવો કે ઊજવણી પ્રસંગે ફટાકડા ફોડવાનું અને બિનજરૂરી ઘોંઘાટ કરવાનું ટાળીશ.

   
   


3. 
   

   વાહનોના હોર્નનો બિનજરૂરી ઉપયોગ નહીં કરૂં.

   
   


4. 
   

   શાળા અને હોસ્પિટલ જેવાં સ્થળોએ 'નો હોર્ન' અને 'સાઇલન્સ ઝોન'ના નિયમોનું પાલન કરીશ.

   
   


5. 
   

   ઘર અને આસપાસના વિસ્તારમાં વધુમાં વધુ વૃક્ષો વાવીશ.

   
   

સાચો જવાબ: કારણ: સૂર્ય અને ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ બળના કારણે પૃથ્વી પર ભરતી-ઓટ આવે છે. દરિયાનું પાણી સમયાંતરે દિવસમાં બે વખત ઊંચે ચડે છે અને નીચે ઊતરે છે. સૂર્ય અને ચંદ્રની સામે પૃથ્વીના જુદા જુદા ભાગો આવતા હોવાથી આ ઘટના સતત ચાલ્યા કરે છે.

સાચો જવાબ: કારણ: અમાસ અને પૂનમના દિવસે સૂર્ય, પૃથ્વી અને ચંદ્ર લગભગ એક સીધી રેખામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં સૂર્ય અને ચંદ્ર બંનેનું ભેગું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પૃથ્વી પર વધુ પ્રભાવ પાડે છે, તેથી તે દિવસોમાં દરિયામાં સૌથી મોટી (મોટા મોજાંવાળી) ભરતી આવે છે.

સાચો જવાબ:

(1) વાતાવરણ સૂર્યનાં પારજાંબલી (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) કિરણોનું શોષણ કરી સજીવ સૃષ્ટિનું રક્ષણ કરે છે.

(2) ધ્વનિ-પ્રદૂષણને ઘોંઘાટ પણ કહે છે.

(3) સમુદ્રનું પાણી કિનારા તરફ ધસી આવે છે તેને ભરતી કહે છે.