ધોરણ 7 | విષય: SocialScience
(1) જાતિગત ભિન્નતાની અસર મોટે ભાગે ગામડાં માં જોવા મળે છે.
(2) ઈ.સ. 2011માં પ્રતિ હજાર પુરુષ સામે સ્ત્રીઓનું પ્રમાણ 943 હતું.
ઉત્તર:
બાળઉછેરમાં છોકરા-છોકરીઓ વચ્ચે કપડાં પહેરવામાં, ખાવા-પીવામાં, રમતગમતનાં સાધનો આપવામાં, શિક્ષણ અને અભ્યાસની તકોમાં, હરવા-ફરવામાં તથા પોતાના વિચારો રજૂ કરવાની બાબતોમાં ભેદભાવ જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત દીકરીઓને ઘરનાં કામો શીખવવાં અને દીકરાઓને બહારનાં કામો કે વાહન ચલાવવા શીખવવામાં ભેદભાવ રખાય છે.
ઉત્તર:
ઘરકામમાં મોટા ભાગે સફાઈ કરવી, વાસણ ધોવાં, રસોઈ બનાવવી, કપડાં ધોવાં અને ઘરની સંભાળ રાખવી જેવાં કામો માત્ર કન્યાઓ/મહિલાઓને જ સોંપવામાં આવે છે. જ્યારે કુંવરો/છોકરાઓને શાકભાજી લાવવું, સાઇકલ કે વાહન ચલાવવું તથા બહારના વ્યવહાર જેવાં કામો સોંપવામાં આવે છે.
ઉત્તર:
રૂઢિગત માન્યતાઓને કારણે પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ થાય તેમાં કુમારો (છોકરાઓ) ની સંખ્યા વધારે હોય છે, કારણ કે કન્યાઓ/દીકરીઓને પ્રાથમિક શિક્ષણ બાદ ભણાવવામાં વાલીઓની ઉદાસીનતા કે અગવડ જોવા મળતી હતી.
ઉત્તર:
સરકાર ‘સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા’ અને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ જેવી યોજનાઓ દ્વારા મહિલાઓને ઉદ્યોગ-ધંધા શરૂ કરવા આર્થિક સહાય, પશુપાલન માટે ધિરાણ તથા કન્યા કેળવણી માટે વિશેષ યોજનાઓ અને શિષ્યવૃત્તિ પૂરી પાડે છે.
ઉત્તર:
જે કામોમાં અતિશય શારીરિક શ્રમ, જોખમ કે લાંબા સમય સુધી બહાર રહેવાનું હોય (જેમ કે ખનન કામ, ભારે ઉદ્યોગો, કેચમેન્ટ એરિયા અને ચોક્કસ ટેકનિકલ કારખાનાંઓ) તેમાં મહિલાઓ આજે પણ પ્રમાણમાં ઓછી જોવા મળે છે. (જોકે, સેના, પોલીસ, વિમાનચાલક અને અવકાશ ક્ષેત્રે હવે તેમની સંખ્યા સતત વધી રહી છે.)
ઉત્તર:
આઝાદીના સંગ્રામમાં મહાત્મા ગાંધીજીની આગેવાની હેઠળ કસ્તૂરબા તથા દેશની અન્ય અનેક મહિલાઓએ સરઘસો, સત્યાગ્રહો, પ્રભાતફેરીઓ અને વિદેશી કાપડ તથા દારૂની દુકાનો પર પિકેટિંગ જેવાં આંદોલનોમાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો.
અર્થ: નારી સશક્તીકરણ એટલે મહિલાઓને આર્થિક, સામાજિક, રાજકીય અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે સક્ષમ અને આત્મનિર્ભર બનાવવી.
મહત્ત્વ: ઘરની જવાબદારી સંભાળવાની સાથે મહિલાઓ આજે આર્થિક ઉપાર્જન કરી પરિવાર અને સમાજમાં અગત્યનું યોગદાન આપી રહી છે.
વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સ્થાન: રમતગમત, રાજકારણ, ફિલ્મ, વિજ્ઞાન, અવકાશ, સંરક્ષણ અને તબીબી જેવા તમામ ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓએ પોતાની સફળ ઓળખ ઊભી કરી છે (દા.ત. પ્રતિભા પાટીલ, ઇન્દિરા ગાંધી, કલ્પના ચાવલા વગેરે).
સરકારી યોજનાઓ: 'સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા' અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' જેવી યોજનાઓ થકી મહિલાઓને નવા સાહસો શરૂ કરવા માટે લોન અને આર્થિક મદદ આપવામાં આવે છે.
રૂઢિગત માન્યતાઓની અસર: જૂના સમયમાં ભારતમાં કન્યા કેળવણી પ્રત્યે ઉદાસીનતા રાખવામાં આવતી હતી. કન્યાઓને પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂરું થતાં જ ભણાવવાનું બંધ કરી દેવાતું અથવા નાની વયે લગ્ન કરી દેવાતાં હતાં.
પરિણામ: આ ભેદભાવના લીધે બાળલગ્નો વધતાં અને મહિલાઓના શારીરિક-માનસિક વિકાસ તથા સ્વાસ્થ્ય પર વિપરીત અસર પડતી હતી.
પરિવર્તન: છેલ્લા બે દાયકામાં જાગૃતિ ફેલાઈ છે. સરકારના વિશેષ પ્રયત્નોથી ૬ થી ૧૪ વર્ષના બાળકોને મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણ મળી રહ્યું છે.
વર્તમાન સ્થિતિ: ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે ગ્રાન્ટ, સહાય અને વિશેષ યોજનાઓને કારણે હવે દીકરીઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવીને સેના, પોલીસ, સચિવાલય અને અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે પણ ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કરી રહી છે.