ધોરણ 8 | విષય: Gujarati
ક્ષણ + ઇક = ક્ષણિક
વાક્ય: ગુસ્સો એ ક્ષણિક આવેગ છે, તેને પી જવો જોઈએ.
જાદુ + ગર = જાદુગર
વાક્ય: જાદુગરે પોતાના ખેલથી પ્રેક્ષકોને દંગ કરી દીધા.
હરામ + ખોર = હરામખોર
વાક્ય: દેશદ્રોહી અને હરામખોર લોકો સમાજ માટે નુકસાનકારક છે.
દુકાન + દાર = દુકાનદાર
વાક્ય: દુકાનદારે ગ્રાહકને સાચી વસ્તુ અને વ્યાજબી ભાવ આપવો જોઈએ.
દગા + બાજ = દગાબાજ
વાક્ય: આપણે ક્યારેય દગાબાજ મિત્રોની સંગત ન કરવી જોઈએ.
(વાર્તાના મૂળ પાઠ સિવાય ફકરામાં ઉમેરાયેલાં વધારાનાં વાક્યો નીચે મુજબ છે:)
"સદીઓથી માનવી રૉબોટક્ષેત્રમાં સંશોધન કરી રહ્યો છે."
"જે શબ્દ આજે વિજ્ઞાનજગતમાં સ્વીકાર્ય બન્યો છે."
"જેમાં ઘણે અંશે સફળતા પણ મળી."
"સ્ટેજ પર અંધારું છવાઈ ગયું."
"લાઇટ શરૂ થતાં જ વળી સ્ટેજ પર ઝગમગાટ થઈ ગયો."
ઉદ્ઘોષક: આપણે તાળીઓના ગડગડાટથી એમનું સ્વાગત કરીએ.
મિ. ઉત્તમ:
હવે તમે મને પ્રશ્ન પૂછી શકો છો.
આમ તો માનવીના મગજમાં રૉબોટનો વિચાર સદીઓ પહેલાંનો છે.
ઓપરેશન કરતા રૉબોટને તમે આ સ્ક્રીન પર જ નિહાળો.
પ્રથમ પત્રકાર: આ યંત્રમાનવ બનાવવાનો વિચાર સૌપ્રથમ ક્યારે આવ્યો?
બીજો પત્રકાર: મેં સાંભળ્યું છે કે રૉબોટ ઓપરેશન કરી શકે છે એ સાચું છે?
મહિલા પત્રકાર: રસોડામાં રૉબોટ કઈ રીતે ઉપયોગી થાય?
પ્રશ્નકર્તા બેન: ઓહ, માર્વેલસ...!
ત્રીજો પત્રકાર: શરૂઆતમાં રૉબોટ માત્ર કેટલાંક સરળ કામ જ કરી શકતા હતા?
તમે: નમસ્તે મિ. ઉત્તમ!
મિ. રોબોટ: મજામાં! તમે કેમ છો?
તમે: હું પણ મજામાં છું. તમે માનવ જેવાં બધાં જ કામ કરી શકો છો?
મિ. રોબોટ: હા, યોગ્ય પ્રોગ્રામિંગ અને AI ની મદદથી હું મોટા ભાગનાં કામ કરી શકું છું.
તમે: તો શું તમે મારી શાળાનું લેસન કરી આપશો?
મિ. રોબોટ: (હસીને) હું મદદ કરી શકું, પણ શીખવાનું તો તમારે જ પડશે!
મિ. ઉત્તમ, તમારામાં અને સામાન્ય માણસમાં મુખ્ય તફાવત શો છે?
તમારા સર્જનમાં કઈ ટેક્નોલૉજી (CNC કે AI) નો મુખ્ય ફાળો છે?
જો વીજળી કે બેટરી પૂરી થઈ જાય તો તમે શું કરો છો?
શું રૉબોટ માણસની જેમ લાગણીઓ કે સંવેદનાઓ અનુભવી શકે છે?
ભવિષ્યમાં રૉબોટ માનવીની રોજગારી છીનવી લેશે એ ડર કેટલો સાચો છે?
રૉબોટની સૌથી મોટી મર્યાદા કઈ છે?
પત્રકાર પરિષદમાં સભાને સંબોધિત કરવી અને પ્રશ્નોના ઉત્તર આપવા.
ઇલેક્ટ્રિકલ સ્વિચ બૉર્ડની ખામી શોધીને વાયરિંગ ઠીક કરવું.
કમ્પ્યૂટરને LCD પ્રોજેક્ટર સાથે જોડીને ક્લિપ દર્શાવવી.
સગડી ચાલુ કરી દૂધ ગરમ કરવું અને કૉફી બનાવીને આપવી.
કાર ચલાવવી અને રસ્તામાં નાદુરસ્ત કારનું રિપેરિંગ કરવું.
કારખાનામાં કામ કરવું, લેબમાં લોહીનું પરીક્ષણ કરવું અને ટ્રાફિક સંચાલન કરવું.
કૅમેરામેન અને સંવાદદાતા તરીકે પત્રકારત્વનું કામ કરવું.
અવકાશ (space) માં સંશોધન કરવું.
સમુદ્રના ઊંડાણમાંથી ખનિજો શોધી કાઢવા.
બોમ્બ ડિફ્યુઝ (નિષ્ક્રિય) કરવાનું જોખમી કામ કરવું.
હોસ્પિટલમાં દર્દીઓને સમયસર દવાઓ અને ખોરાક પહોંચાડવો.
ઘરની રોજિંદી વાસણ-કચરા-પોતાંની સફાઈ કરવી.
બીમારીમાં ખીચડી ખાવી સારી અથવા હળવો ખોરાક લેવો સારો.
મેં એને રોકવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો છતાં તેણે જવાનું બંધ ન રાખ્યું.
નવરાત્રિમાં કાકાએ નવી ગાડી ખરીદી તેથી તેમણે સૌને માટે જમણવાર ગોઠવ્યો.
અમે જેવાં વિમાનમાં બેઠાં કે તરત જ નીકળી જઈશું. / દસ મિનિટમાં ગગને ચડી ગયાં.
રસ્તો ભેજવાળો હતો પણ ખાસ ઠંડક લાગતી નહોતી.
મેં નવું સ્કૂટર લીધું અને માજી પ્રમુખ ચૂંટણી જીતી ગયા. (સંદર્ભ મુજબ) / તેણે ઘણી મહેનત કરી છે તેથી તે પરીક્ષામાં પાસ થશે જ.
અથવા: તમે ચા લેશો અથવા કૉફી?
છતાં: તેણે સખત મહેનત કરી છતાં નાપાસ થયો.
કારણ કે: હું આજે શાળાએ ન આવી શક્યો કારણ કે મને તાવ હતો.
તેથી: વરસાદ ભારે હતો તેથી શાળામાં રજા જાહેર કરી.
અને: રામ અને લક્ષ્મણ વનમાં ગયા.
કે: તમે મારી સાથે આવશો કે ઘરે રહેશો?
પણ: મેં તેને ખૂબ બોલાવ્યો પણ તેણે ઉત્તર ન આપ્યો.
હું શાળામાં ગયો પણ સાહેબ રજા ઉપર હોવાથી મળ્યા નહીં.
રાણાએ સંદેશો મોકલ્યો તેથી/એટલે બધા દરબારમાં આવ્યા.
બકોર પટેલે કારેલાં વિશે વાંચ્યું અને તેમણે કારેલાં ખાવાનું શરૂ કર્યું.
છોકરાઓ ખુશ થઈ ગયા કારણ કે ગામમાં સાઇકલની દુકાન બની હતી.
ભાઈઓએ ઘર વેચવાનો વિચાર કર્યો પણ બાએ ચોખ્ખી ના પાડી દીધી.
ઉત્તમ રૉબોટ હતો છતાં બધા પ્રશ્નોના સરસ જવાબ આપ્યા.
પોતાની પ્રજાનો સમર્પણભાવ જોયો એટલે/તેથી રાણાને ખૂબ સંતોષ થયો.
એણે સાઇકલ તો જોઈને ચલાવી હતી પણ પૈડું માનતું ન હતું.
મહિલાઓ ખેડૂતની વારે ચઢી અને દુશ્મનોને ભગાડી દીધા.
છોકરાનો જવાબ સાચો હતો તેથી મિત્રતા કહેવાથી જવાબ સુધાર્યો.
એણે વારંવાર દાખલો ગણી ખાતરી કરી કે પોતાનો જવાબ સાચો છે.
ટપાલીનો અવાજ સાંભળ્યો એટલે શકરી પટલાણી બહાર આવ્યાં.
થાળીમાં કારેલાની વાનગીઓ જોઈ એટલે/તેથી ગોપાલદાસને ક્રમમાં આવી ગયાં.
વાર્તાનું શીર્ષક: મગર અને દેડકાં
વાર્તા: એક સુંદર મોટું તળાવ હતું. આ તળાવમાં ઘણા બધા દેડકાં રહેતાં હતાં. આ દેડકાંઓ આખો દિવસ 'ડ્રાઉં... ડ્રાઉં...' કરીને ખૂબ અવાજ કરતાં હતાં. એ જ તળાવમાં મગરો પણ રહેતા હતા. દેડકાંના સતત અવાજથી મગરો ખૂબ પરેશાન થઈ ગયા.
અવાજમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે બધા મગરોએ ભેગા મળીને એક મિટિંગ યોજી. તેમણે દેડકાંઓને શાંત રહેવા કહ્યું, પરંતુ દેડકાંઓએ દાદાગીરી કરી મગરની વાત માની નહીં. આથી મગરોએ એક યુક્તિ વિચારી. મગરોએ તળાવનો એક ભાગ ઘેરી લીધો અને દેડકાંનો ખોરાક બંધ કરી દીધો તથા તળાવમાંથી બહાર નીકળવાના રસ્તા રોકી દીધા.
દેડકાંઓ મુશ્કેલીમાં મુકાયા અને આખરે તેમણે મગરો સામે શરણાગતિ સ્વીકારી. બંને વચ્ચે સમાધાન થયું કે દેડકાંઓ રાત્રે ચોક્કસ સમયે અવાજ નહીં કરે. આમ, મગરની બુદ્ધિથી સમસ્યાનો ઉકેલ આવ્યો.
બોધ: દાદાગીરી કરવાથી નુકસાન થાય છે, અને યુક્તિથી શાંતિ સ્થપી શકાય છે.
૧. ક્ષણ + ઇક = ક્ષણિક
વાક્ય: આ સંસારમાં બધું જ ક્ષણિક છે.
૨. જાદુ + ગર = જાદુગર
વાક્ય: જાદુગરે અદ્ભુત ખેલ બતાવ્યા.
૩. ગુનો + ખાર (ખોર) = ગુનેગાર
વાક્ય: પોલીસે ગુનેગારને પકડી પાડ્યો.
૪. સમજ + દાર = સમજદાર
વાક્ય: ઉત્તમ એક સમજદાર રોબોટ છે.
૫. ધોખા + બાજ = ધોખેબાજ
વાક્ય: આપણે ધોખેબાજ લોકોથી દૂર રહેવું જોઈએ.
પાઠ્યપુસ્તકના ફકરામાંથી વાર્તા સિવાયના ઉમેરાયેલા વધારાના વાક્યો નીચે મુજબ છે:
૧. "સદીઓથી માનવી રૉબોટક્ષેત્રમાં સંશોધન કરી રહ્યો છે." ૨. "જે શબ્દ આજે વિજ્ઞાનજગતમાં સ્વીકાર્ય બન્યો છે." ૩. "જેમાં ઘણે અંશે સફળતા પણ મળી." ૪. "સ્ટેજ પર અંધારું છવાઈ ગયું." ૫. "લાઇટ શરૂ થતાં જ વળી સ્ટેજ પર ઝગમગાટ થઈ ગયો."
ઉદ્ઘોષક: આપણે તાળીઓના ગડગડાટથી એમનું સ્વાગત કરીએ.
મિ. ઉત્તમ: હવે તમે મને પ્રશ્ન પૂછી શકો છો. / આમ તો માનવીના મગજમાં રૉબોટનો વિચાર સદીઓ પહેલાંનો છે. / ઓપરેશન કરતા રૉબોટને તમે આ સ્ક્રીન પર જ નિહાળો. / શરૂઆતમાં રૉબોટ માત્ર કેટલાંક સરળ કામ જ કરી શકતા હતા.
પ્રથમ પત્રકાર (આગળની હરોળ): આ યંત્રમાનવ બનાવવાનો વિચાર સૌપ્રથમ ક્યારે આવ્યો?
બીજો પત્રકાર (વચ્ચેની હરોળ): મેં સાંભંભળ્યું છે કે રૉબોટ ઓપરેશન કરી શકે છે એ સાચું છે?
બેન (રસોડાના પ્રશ્નકર્તા): ઓહ, માર્વેલસ... !
અન્ય પત્રકાર: રસોડામાં રૉબોટ કઈ રીતે ઉપયોગી થાય?
મિ. રોબોટ: મજામાં! તમે કેમ છો?
તમે: હું પણ મજામાં છું. મિ. ઉત્તમ, તમે માણસની જેમ કઈ રીતે વિચારી શકો છો?
મિ. રોબોટ: મારામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) પ્રોગ્રામિંગ મુકેલું છે, જેનાથી હું વિચારી શકું છું.
તમે: શું તમે મારા માટે એક કપ ચા બનાવી આપશો?
મિ. રોબોટ: ચોક્કસ! હું હમણાં જ તમારા માટે સ્વાદિષ્ટ ચા બનાવી આપું છું
પત્રકાર પરિષદને સંબોધિત કરવી.
ખામીવાળા વીજળીના સ્વિચ બોર્ડનું વાયરિંગ ઝડપથી ઠીક કરવું.
કમ્પ્યૂટરને એલસીડી પ્રોજેક્ટર સાથે જોડવું.
ઓપરેશનમાં ડોક્ટરના કાબેલ સહાયક તરીકે કામ કરવું.
રસોડામાં દૂધ ગરમ કરી કૉફી બનાવી આપવી.
ગાડી ચલાવવી અને રસ્તામાં ગાડીનું રિપેરિંગ કરવું.
પત્રકાર અને કેમેરામેન તરીકેનું કામ કરવું.
સ્પેસ મિશન (અંતરિક્ષ) અને મંગળ ગ્રહ પર સંશોધન કરવું.
સમુદ્રના ઊંડાણમાંથી વિગતો એકઠી કરવી.
બોમ્બ ડીફ્યુઝ કરવો અને જોખમી ફેક્ટરીઓમાં કામ કરવું.
હોસ્પિટલમાં દર્દીઓને દવાઓ પહોંચાડવી.
હોટેલમાં વેઈટર તરીકે સર્વ કરવું.
| અ વિભાગ | બ વિભાગ | સંયોજક | જોડાયેલું આખું વાક્ય |
|---|---|---|---|
| બીમારીમાં ખીચડી ખાવી સારી. | હળવો ખોરાક લેવો સારો. | અથવા | બીમારીમાં ખીચડી ખાવી સારી અથવા હળવો ખોરાક લેવો સારો. |
| મેં એને રોકવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો. | તેણે જવાનું બંધ ન રાખ્યું. | છતાં | મેં એને રોકવાનો ઘણો પ્રયત્ન કર્યો છતાં તેણે જવાનું બંધ ન રાખ્યું. |
| નવરાત્રિમાં કાકાએ નવી ગાડી ખરીદી. | તેમણે સૌને માટે જમણવાર ગોઠવ્યો. | એટલે | નવરાત્રિમાં કાકાએ નવી ગાડી ખરીદી એટલે તેમણે સૌને માટે જમણવાર ગોઠવ્યો. |
| અમે જેવાં વિમાનમાં બેઠાં. | દસ મિનિટમાં ગગને ચડી ગયાં. | અને | અમે જેવાં વિમાનમાં બેઠાં અને દસ મિનિટમાં ગગને ચડી ગયાં. |
| રસ્તો ભેજવાળો હતો. | ખાસ ઠંડક લગતી નહોતી. | પણ | રસ્તો ભેજવાળો હતો પણ ખાસ ઠંડક લગતી નહોતી. |
| મેં નવું સ્કૂટર લીધું. | તરત જ નીકળી જઈશું. | તેથી | મેં નવું સ્કૂટર લીધું તેથી તરત જ નીકળી જઈશું. |
| તેણે ઘણી મહેનત કરી છે. | તે પરીક્ષામાં પાસ થશે જ. | તેથી |
અથવા: તમે ચા લેશો અથવા કોફી?
છતાં: વરસાદ ધોધમાર હતો છતાં તે શાળાએ ગયો.
કારણ કે: હું આજે મોડો પડ્યો કારણ કે બસ છૂટી ગઈ હતી.
તેથી: તેણે મહેનત કરી તેથી પ્રથમ નંબર આવ્યો.
અને: રામ અને લક્ષ્મણ વનમાં ગયા.
કે: તમે આજે આવશો કે કાલે?
પણ: મેં ખૂબ રાહ જોઈ પણ તે ન આવ્યો.
વાક્ય ૪: એને સાઇકલ ચલાવતાં આવડતી ન હતી છતાં તે પડ્યો નહીં. (અથવા: એને સાઇકલ ચલાવતાં આવડતી ન હતી તેથી તે પડી ગયો.)
વાક્ય ૫: રસ્તામાં પડેલો કાંટો દેખાયો નહીં તેથી સાઇકલને પંકચર થયું.
વાર્તા: ચતુર મગર અને અવાજ કરતા દેડકાં
એક મોટું તળાવ હતું. આ તળાવમાં ઘણા દેડકાંઓ આનંદથી રહેતા હતા. ચોમાસું આવતાં જ દેડકાંઓ ડ્રાંઉ-ડ્રાંઉ કરીને ખૂબ જ અવાજ કરવા લાગ્યા. આ અવાજ એટલો બધો વધી ગયો કે તળાવમાં રહેતા મગરો પરેશાન થઈ ગયા.
દેડકાંઓના આ ઘોંઘાટથી બચવા માટે બધા મગરોએ એક મિટિંગ બોલાવી. તેમણે દેડકાંઓને શાંત રહેવા વિનંતી કરી, પરંતુ દેડકાંઓએ પોતાની મોટી સંખ્યાના કારણે દાદાગીરી બતાવી અને અવાજ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું.
આથી મગરોએ એક યુક્તિ કરી. મગરે દેડકાંઓને ડરાવવા માટે તળાવ કિનારે ઘેરાવ કર્યો અને પાણીનો પ્રવાહ રોકી દીધો. મગરની આ આક્રમક યુક્તિથી દેડકાંઓ ગભરાઈ ગયા અને તેમને પોતાની ભૂલ સમજાઈ. અંતે દેડકાંઓએ મગરો સમક્ષ શરણાગતિ સ્વીકારી. મગર અને દેડકાં વચ્ચે સમાધાન થયું કે દેડકાંઓ મર્યાદિત અવાજ કરશે અને મગરો તેમને કોઈ નુકસાન નહીં પહોંચાડે.
બોધ: દાદાગીરીનો અંત હંમેશાં નમ્રતા અને સમાધાનમાં જ હોય છે.