chapter 4

સાચો જવાબ: વહેલા જાગવાથી સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે, મન તાજગી અનુભવે છે, દિવસના કામ સરળતાથી પૂર્ણ થાય છે અને સવારના કુદરતી સૌંદર્ય તથા શુદ્ધ હવાનો લાભ મળે છે.

સાચો જવાબ: ઘરે મહેમાન આવવાના હોય ત્યારે ઘરની સાફ-સફાઈ કરવામાં આવે છે, સોફા કે ગાદલાં વ્યવસ્થિત ગોઠવાય છે અને તેમના માટે સરસ ચા-નાસ્તો કે ભોજન બનાવવાની તૈયારી થાય છે.

સાચો જવાબ: સવારે વાતાવરણમાં શાંતિ, તાજગી, આહલાદક ઠંડક અને સૂર્યનો કોમળ પ્રકાશ હોય છે. જ્યારે સાંજે થાકનો અનુભવ, સૂર્યાસ્તનો સોનેરી પ્રકાશ અને પંખીઓનો કલરવ કરતાં માળા તરફ પાછા ફરવાનો માહોલ હોય છે.

સાચો જવાબ: ચોમાસાના અષાઢ અને શ્રાવણ મહિનામાં ચારેકોર લીલોતરી જોવા મળે છે.

સાચો જવાબ: અમારા ઘરે તુલસી, એલોવેરા, ગુલાબ અને મનીપ્લાન્ટ જેવા છોડ છે. તેની માવજત મારા માતા-પિતા અને હું પોતે કરીએ છીએ.

સાચો જવાબ:

1. 
   

   પ્રભાતે પછેડિયું ના ઓઢીએ જી, એ જી આવ્યાં અજવાળાં જાય.

   
   
   
   
   
   • 
     

     જવાબ: (ક) સવારે અજવાળું થાય એટલે ઊઠી જવું જોઈએ.

     
     
   
   
   
   


2. 
   

   આવ્યા વાયુયે વળી જાય.

   
   
   
   
   
   • 
     

     જવાબ: (બ) આવેલો પવન પાછો વળી જશે.

     
     
   
   
   
   


3. 
   

   પરથમ મળિયા-શું મુખ ના મોડીએ.

   
   
   
   
   
   • 
     

     જવાબ: (અ) પહેલીવાર કોઈને મળીએ તો મોઢું ન ફેરવી લેવાય.

     
     
   
   
   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   તણખલું → ઘાસની સળી

   
   
   
   
   
   • 
     

     વાક્ય: ચકલી તણખલું લાવીને માળો બનાવે છે.

     
     
   
   
   
   


2. 
   

   પછેડી → ચાદર

   
   
   
   
   
   • 
     

     વાક્ય: દાદાજીએ શિયાળાની સવારે પછેડી ઓઢી હતી.

     
     
   
   
   
   


3. 
   

   પરથમ → પહેલું

   
   
   
   
   
   • 
     

     વાક્ય: પરીક્ષામાં પરથમ નંબરે આવવા માટે મહેનત કરવી પડે.

     
     
   
   
   
   


4. 
   

   વાયુ → વાયરો (પવન)

   
   
   
   
   
   • 
     

     વાક્ય: સાંજના સમયે ઠંડો વાયુ વાઈ રહ્યો હતો.

     
     
   
   
   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   અજવાળાં પાછા વળી જાય એટલે શું? જવાબ: અજવાળાં પાછા વળી જાય એટલે સૂરજ ઊગ્યા પછી પણ જો આપણે મોડે સુધી ઊંઘી રહીએ, તો સવારનો નવજીવન આપતો સુંદર પ્રકાશ અને તેનો લાભ આપણી પાસેથી જતો રહે છે.

   
   


2. 
   

   જો વહેલા ઊઠીએ તો...? જવાબ: જો આપણે વહેલા ઊઠીએ તો આપણું શરીર નિરોગી રહે છે, દિવસભર તાજગી રહે છે અને સમયસર બધાં કામ પૂરાં કરી શકાય છે.

   
   


3. 
   

   મહેમાનને આપણે સંપૂર્ણ માન આપવું જોઈએ? જવાબ: હા, 'અતિથિ દેવો ભવ:' આપણી સંસ્કૃતિ છે. તેથી ઘરે આવેલા મહેમાનનું સ્મિત સાથે આદર-સત્કાર કરીને સંપૂર્ણ માન આપવું જોઈએ.

   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   પત્તીની એની જીરે પોઢીએ પીમળમાં

   
   
   
   
   
   • 
     

     સાચું વાક્ય: એની પત્તીની પીમળમાં પોઢીએ જી.

     
     
   
   
   
   


2. 
   

   મોડીએ જી મુખ મળિયા શું પરથમ ના

   
   
   
   
   
   • 
     

     સાચું વાક્ય: પરથમ મળિયા-શું મુખ ના મોડીએ જી.

     
     
   
   
   
   


3. 
   

   ના ઓઢીએ પ્રભાતે જી પછેડિયું

   
   
   
   
   
   • 
     

     સાચું વાક્ય: પ્રભાતે પછેડિયું ના ઓઢીએ જી.

     
     
   
   
   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   ડુંગર કેરી ખીણમાં ગાંભુ નામે ગામ.

   
   
   
   
   
   • 
     

     અર્થ: ડુંગરની ખીણમાં ગાંભુ નામે ગામ.

     
     
   
   
   
   


2. 
   

   લવિંગ કેરી લાકડીએ રામે સીતાને માર્યા જો...

   
   
   
   
   
   • 
     

     અર્થ: લવિંગની લાકડીએ રામે સીતાને માર્યા જો.

     
     
   
   
   
   


3. 
   

   અષાઢ કેરા મેઘ ઘેરાયા.

   
   
   
   
   
   • 
     

     અર્થ: અષાઢના મેઘ ઘેરાયા.

     
     
   
   
   
   

સાચો જવાબ:

1. 
   

   રમેશ સાથે મહેશયે પ્રવાસમાં ગયો.

   
   


2. 
   

   આજે તો શિક્ષકેય અમારી સાથે રમ્યા.

   
   


3. 
   

   વરસાદમાં કપડાંની સાથે દફતરય પલળી ગયું.

   
   


4. 
   

   રાત્રે મોડે સુધી કુતરાંય જાગતા હતા.

   
   


5. 
   

   આ મેળો જોવા માટે તો નાના બાળકોય આવ્યા છે.

   
   

સાચો જવાબ:

• 
  

  અષાઢ → અષાઢ / અષાઢ / 𝒜𝓈𝒽𝒶𝒹𝒽

  
  


• 
  

  ફૂલ → ફૂલ / ફૂલ / 𝐹𝑜𝑜𝓁

  
  


• 
  

  પ્રભાત → પ્રભાત / પ્રભાત / 𝒫𝓇𝒶𝒷𝒽𝒶𝓉

  
  

સાચો જવાબ:

1. 
   

   ઈમારત (ઈ ... ત → ત્+અ)

   
   


2. 
   

   એકતા (એ ... આ)

   
   


3. 
   

   ઓળખાણ (ઓ ... અ)

   
   


4. 
   

   ઉજાસ (ઉ ... અ)

   
   


5. 
   

   આરાધના (આ ... આ)

   
   

સાચો જવાબ:

(નોંધ: જે શબ્દના ઉચ્ચારના અંતે સ્વર અવાજ આવતો હોય તેને સ્વરાંત કહેવાય. જેના અંતે ખોળો અક્ષર/હલંત હોય તે સ્વરાંત ન કહેવાય.)

• 
  

  સ્વરાંત શબ્દો: અષાઢ, તણખલું, અતિથિ, પ્રભાત, ફૂલ, ભૂલ.

  
  


• 
  

  સ્વરાંત ન હોય તેવા શબ્દો (હલંત/વ્યંજનાંત): સાક્ષાત્, સદ્, બલાત્, મહદ્.

  
  

સાચો જવાબ: અતિથિ આપણા આંગણે પ્રેમથી આવે છે. આપણી સંસ્કૃતિમાં અતિથિને ભગવાન તુલ્ય માનવામાં આવે છે, તેથી તેમને ક્યારેય તરછોડવા કે તેમનો અનાદર ન કરવો જોઈએ.

સાચો જવાબ: સૂર્યોદય થતાં જ કુદરતમાં સુંદર અજવાળું અને તાજગી ફેલાય છે. જો આપણે સવારે મોડે સુધી ઊંઘી રહીએ, તો એ પ્રભાતની સુંદરતા અને પ્રકાશનો આનંદ લીધા વિના જ સમય જતો રહે છે.

સાચો જવાબ: ‘મુખ ફેરવવું’ એ ક્રિયાપદનું મૂળ રૂપ છે જે સામાન્ય અણગમો દર્શાવે છે, જ્યારે ‘મુખ ફેરવ્યું’ એ ભૂતકાળ દર્શાવે છે કે ચોક્કસ પ્રસંગે કોઈએ મોં મચકોડી લીધું કે અણગમો વ્યક્ત કરી દીધો.

સાચો જવાબ: ચોમાસાની ઋતુમાં ઊગતા નાના તણખલાં (ઘાસ)ને કવિએ ધરતીના શ્વાસ કહ્યા છે.