ધોરણ 8 | విષય: Gujarati
ઉદા. દીવાનખાનું: મુલાકાત માટેનો ખાસ ઓરડો / બેઠક
વાક્યપ્રયોગ: તેમના દીવાનખાનામાં સ્વામી વિવેકાનંદની છબી હતી.
છાપખાનું: પુસ્તકો કે છાપાં છાપવાનું સ્થળ
વાક્યપ્રયોગ: આ નવું પુસ્તક મોટા છાપખાનામાં છપાયું છે.
દવાખાનું: દર્દીનો ઇલાજ કરવાનું સ્થળ
વાક્યપ્રયોગ: દર્દીને સારવાર માટે દવાખાનામાં લઈ જવામાં આવ્યા.
કારખાનું: માલસામાન બનાવવાનું સ્થળ
વાક્યપ્રયોગ: શહેરમાં કાપડ બનાવવાનું મોટું કારખાનું છે.
મુસાફરખાનું: મુસાફરોને રોકાવા માટેનું સ્થળ
વાક્યપ્રયોગ: બસ સ્ટેશનની બાજુમાં સુંદર મુસાફરખાનું છે.
જેલખાનું: કેદીઓને રાખવાની જગ્યા
વાક્યપ્રયોગ: ગુનેગારને પોલીસે જેલખાનામાં પૂરી દીધો.
ઉદા. ગળપણ – ફળપણ: ગળપણ-ફળપણ તો ઘરમાં જ ના જોઈએ.
શિખંડ – બિખંડ: આ વખતે ઘરમાં શિખંડ-બિખંડ લાવવાનો નથી.
શાક – બાક: આજે રાત્રે સાદું શાક-બાક બનાવી લેજો.
કામ – ધંધો: નવરા બેસી રહેવા કરતાં કોઈ કામ-ધંધો કરવો જોઈએ.
ચા – પાણી: ઘરે આવેલા અતિથિને ચા-પાણી કરાવવાં જોઈએ.
ઉદા. સવાર - સાંજ: પંખીઓ સવારે ઊડે ને સાંજે માળામાં પાછાં ફરે.
દિવસ – રાત: સફળતા મેળવવા માટે તેણે દિવસ-રાત મહેનત કરી.
આવક – જાવક: ઘર ચલાવવા માટે આવક અને જાવકનો હિસાબ રાખવો પડે.
સુખ – દુઃખ: માનવ જીવનમાં સુખ અને દુઃખ આવ્યા કરે છે.
સવાર – સાંજ: દાદાજી સવાર-સાંજ મંદિરે દર્શન કરવા જાય છે.
કારેલાં જેવું ઓસડ બીજું એકે નહિ!
[✓] કારેલાં એ ઉત્તમ ઓસડ છે.
બકોર પટેલ કારેલાંનો ઢગ જોઈ નવાઈ પામતા કારણ કે...
[✓] આટલાં બધાં કારેલાં કોણ ખાતું હશે? – એમ વિચારીને.
‘ગળપણનું મારણ કડવાશ!’ – એટલે...
[✓] કડવાશ ગળપણનો ઇલાજ છે.
‘હવે મને નખમાંય રોગ રહ્યો નથી.’ – એટલે...
[✓] શરીર તદન નીરોગી હોવું.
‘આ તો તમારાં કારેલાં – પ્રયોગને હાથ જોડ્યા!’ – એટલે...
[✓] અતિશય કારેલાં ખાઈ ખાઈને તેઓ કંટાળી ગયા ને ભાગ્યા.
ખવાયેલું પચી જાય છે.
પાઠનું વાક્ય: ખાધેલું હજમ થઈ જાય છે.
હવે તેઓ કારેલાં પ્રિય થઈ ગયા હતા.
પાઠનું વાક્ય: તેઓ જાણે કારેલાંલટ્ટુ બની ગયા!
દરરોજ કંઈક ગળી વાની લાવવી પડશે.
પાઠનું વાક્ય: રોજ કંઈ ને કંઈ મીઠાઈ લાવવી પડશે!
ગોપાળદાસ થોડા આપણા અતિથિ છે!
પાઠનું વાક્ય: ગોપાળદાસ હવે મહેમાન કહેવાય જ નહિ!
વાતોવાતોમાં સમય પસાર થઈ ગયો.
પાઠનું વાક્ય: આમ વાતોમાં વખત વહી ગયો.
ઉદા. વાક્ય: આટલાં બધાં કારેલાં તે કોણ ખાતું હશે?
અર્થ: આટલાં બધાં કારેલાં કોઈ ખાતું નહિ હોય.
વાક્ય 1: આવી કડવી વસ્તુઓ તે કઈ ભોજનમાં રખાતી હશે?
અર્થ: આવી કડવી વસ્તુઓ ભોજનમાં રખાય જ નહીં.
વાક્ય 2: ગળપણથી તે કંઈ રોગ મટતા હશે?
અર્થ: ગળપણથી રોગ મટે નહીં.
વાક્ય 3: મહેમાનને આવું કડવું ભોજન તે અપાતું હશે?
અર્થ: મહેમાનને આવું કડવું ભોજન ન અપાય.
કારેલાં કડવાં, એટલે પોતે કદી ખાતા જ નહીં. → બકોર પટેલ
તેઓ અઠવાડિયાની મહેમાનગતિએ આવવાના છે. → ગોપાળદાસ
ટપાલીનો અવાજ સાંભળી બહાર આવ્યાં. → શકરી પટલાણી
ભાણાં પીરસી બંને જણને રસોડામાં બોલાવ્યા. → શકરી પટલાણી
તેમના હાથમાં કાચના બે ગ્લાસ હતા. → બકોર પટેલ
રસોડામાં છેલ્લે કોણ ગયું હશે? → (ક) ભાવના (અને સાક્ષી)
કોના મોઢા પર અણગમો જોવા મળ્યો? → (ગ) ભારતી (અથવા પહેલાં આવેલા લોકો)
કોકિલાએ કોબીજનો સંભારો બનાવ્યો. → ખોટું (સુધારેલું: પંચકુટિયું શાક ભારતીએ બનાવ્યું.)
રંજન રીંગણનો સ્વાદિષ્ટ ઓળો બનાવશે. → ખોટું (સુધારેલું: રંજનને રીંગણનો ઓળો બનાવતાં આવડતો નહોતો.)
મીનળે પંચકુટિયું શાક બનાવવાનો સુઝાવ આપ્યો. → સાચું
ભોજન પીરસવાનું કામ કોકિલાએ કર્યું. → ખોટું (સુધારેલું: પછીનું બધું જ કામ ભાવના અને સાક્ષી સંભાળશે.)
ભાવના અને સાક્ષીએ કયું કયું કામ કર્યું હશે? જવાબ: ભાવના અને સાક્ષીએ ભોજન પીરસવાનું તથા રસોડાના સાફ-સફાઈ અને વાસણ ધાવાનું કામ કર્યું હશે.
ભારતીએ શાનું શાનું શાક બનાવ્યું હશે? જવાબ: ભારતીએ દસ જાતનાં શાકભાજી ભેગાં કરીને પંચકુટિયું (મિક્સ) શાક બનાવ્યું હશે.
| અ (કર્તરિ) | બ (કર્મણિ) |
|---|---|
| મહેશે ગીત ગાયું. | મહેશ વડે ગીત ગવાયું. |
| અલકાએ ચોપડી વાંચી. | અલકા વડે ચોપડી વંચાઈ. |
| સુરેશે પત્ર લખ્યો. | સુરેશ વડે પત્ર લખાયો. |
| સાધુએ ઉપદેશ આપ્યો. | સાધુ વડે ઉપદેશ અપાયો. |
| મધુરિમાએ પક્ષી જોયું. | મધુરિમા વડે પક્ષી જોવાયું. |
| ડૉક્ટરે દવા આપી. | ડૉક્ટર વડે દવા અપાઈ. |
શકરીબેને શિખંડની વાત કરી.
કર્મણિ: શકરીબેન વડે શિખંડની વાત કરાઈ.
મહેમાન લાડુ જમે છે.
કર્મણિ: મહેમાન વડે લાડુ જમાય છે.
ગોપાલદાસે પત્ર લખ્યો.
કર્મણિ: ગોપાલદાસ વડે પત્ર લખાયો.
કૌશિક ગૃહકાર્ય કરે છે.
કર્મણિ: કૌશિક વડે ગૃહકાર્ય કરાય છે.
બા કશું બોલ્યાં નહીં.
કર્મણિ: બા વડે કશું બોલાયું નહીં.
કર્તરિ: છોકરો હસ્યો. → ભાવે પ્રયોગ: છોકરાથી હસાયું.
કર્તરિ: પ્રવીણ દોડે છે. → ભાવે પ્રયોગ: પ્રવીણથી દોડાય છે.
કર્તરિ: હું ઊંઘી ગયો. → ભાવે પ્રયોગ: મારાથી ઊંઘી જવાયું.