chapter 13

સાચો જવાબ: લોકો જ રાષ્ટ્રનું સૌથી મોટું સંસાધન છે. કુદરતની ભેટ ફક્ત એ સમયે જ મહત્વની બને છે જ્યારે તે લોકો માટે ઉપયોગી હોય. સ્વસ્થ, શિક્ષિત, તાલીમબદ્ધ અને પ્રેરણાદાયી લોકો પોતાની જરૂરિયાતો અને યોગ્યતા અનુસાર કુદરતી પદાર્થોને ઉપયોગી સંસાધનોમાં પરિવર્તિત કરે છે. તેથી વસ્તીને (માનવને) ઉત્તમ ‘માનવ-સંસાધન’ ગણવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ:

વિશ્વમાં વસ્તીના અસમાન વિતરણ માટે નીચેના પરિબળો જવાબદાર છે:

1. 
   

   ભૌગોલિક પરિબળો: પ્રાકૃતિક રચના (મેદાનોમાં ગીચ વસ્તી, પર્વતોમાં ઓછી), આબોહવા (અતિશય ગરમ કે ઠંડા વિસ્તારોમાં ઓછી વસ્તી), જમીનની ફળદ્રુપતા, પીવા માટે મીઠા જળની ઉપલબ્ધતા અને ખનિજ સંપત્તિ.

   
   


2. 
   

   સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક પરિબળો: રહેઠાણ, શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્યની સગવડો તથા ધાર્મિક કે સાંસ્કૃતિક મહત્વ ધરાવતાં સ્થળો.

   
   


3. 
   

   આર્થિક પરિબળો: ઔદ્યોગિક વિસ્તારો જે રોજગારીની વિપુલ તકો પૂરી પાડે છે (જેમ કે મુંબઈ, ઓસાકા).

   
   

સાચો જવાબ:

પૃથ્વી સપાટીના એકમ ક્ષેત્રમાં (સામાન્ય રીતે દર ચોરસ કિલોમીટરમાં) વસવાટ કરનારા લોકોની સરેરાશ સંખ્યાને વસ્તી-ગીચતા કહે છે.

વસ્તી-ગીચતા=દેશનું કુલ ક્ષેત્રફળદેશની કુલ વસ્તી​

સાચો જવાબ:

પૃથ્વી સપાટીના એકમ ક્ષેત્રમાં (સામાન્ય રીતે દર ચોરસ કિલોમીટરમાં) વસવાટ કરનારા લોકોની સરેરાશ સંખ્યાને વસ્તી-ગીચતા કહે છે.

વસ્તી-ગીચતા=દેશનું કુલ ક્ષેત્રફળદેશની કુલ વસ્તી​

સાચો જવાબ:

1. 
   

   આબોહવા (Climate): માનવી અતિશય ગરમ કે અતિશય ઠંડી વિષમ આબોહવાવાળા વિસ્તારોમાં રહેવાનું પસંદ કરતો નથી (જેમ કે સહરાનું રણ, એન્ટાર્કટિકા કે કેનેડાના ધ્રુવ પ્રદેશો). સામાન્ય અને અનુકૂળ આબોહવા ધરાવતા વિસ્તારોમાં વસ્તી વધુ વસે છે.

   
   


2. 
   

   પ્રાકૃતિક રચના (Topography): માનવી પર્વતો કે ઉચ્ચપ્રદેશોની સરખામણીએ સમતળ મેદાની વિસ્તારોમાં રહેવાનું વધુ પસંદ કરે છે, કારણ કે મેદાનો ખેતી, ઉદ્યોગો અને વાહનવ્યવહાર માટે અત્યંત ઉપયોગી હોય છે (જેમ કે ગંગાનું મેદાન).

   
   

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)

સાચો જવાબ:

દર 1000 પુરુષોની વસ્તી સરખામણીએ મહિલાઓની (સ્ત્રીઓની) સંખ્યાના પ્રમાણને જાતિ-પ્રમાણ (Sex Ratio) કહે છે.

સ્ત્રી-પુરુષનું પ્રમાણ=પુરુષોની વસ્તીમહિલાઓની વસ્તી​×100

સાચો જવાબ: 7 વર્ષ કે તેનાથી વધુ વયજૂથની કોઈ પણ વ્યક્તિ જે કોઈ પણ એક ભાષા સમજીને વાંચી અને લખી શકતી હોય, તેને સાક્ષર કે અક્ષરજ્ઞાન ધરાવતી વ્યક્તિ ગણવામાં આવે છે.

સાચો જવાબ: પૃથ્વી સપાટીના દર એક ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં વસવાટ કરતી સરેરાશ લોકસંખ્યાને વસ્તી-ગીચતા કહે છે.

સાચો જવાબ: (1) વિશ્વમાં વસ્તીની દૃષ્ટિએ ભારત બીજા ક્રમે છે. (નોંધ: 2011 ની જનગણના મુજબ દ્વિતીય/બીજા ક્રમે) (2) ભારતમાં સ્ત્રી-પુરુષનું પ્રમાણ 943 છે. (વર્ષ 2011 ની જનગણના મુજબ) (3) ભારતમાં કેરલ રાજ્યમાં સાક્ષરતાનો દર સૌથી વધુ છે. (93.91 %) (4) ગુજરાતમાં વસ્તી-ગીચતાનું પ્રમાણ 308 છે. (દર ચોરસ કિમીએ)