ધોરણ 8 | విષય: SocialScience
દાવાનળ નીચેના સંજોગોમાં ફાટી નીકળે છે:
સળગતી બીડી કે સિગારેટ બુઝાવ્યા વિના ફેંકવાથી.
પશુ ચરાવનારાઓએ કામચલાઉ બનાવેલા ચૂલા બેદરકારીથી ઓલવ્યા વિના જતા રહેવાથી.
જંગલમાંથી પસાર થતી વીજળી કે ગેસની લાઇનમાં અકસ્માત થવાથી.
જંગલ વિસ્તારોમાં પર્યટકો કે યાત્રિકોની બેદરકારીથી.
કુદરતી રીતે આકાશી વીજળી પડવાથી.
તીડ એ એક પ્રકારના હાનિકારક કીટક છે, જે દોઢથી બે ઇંચ લંબાઈ ધરાવે છે અને ઝૂંડમાં લાખોની સંખ્યામાં રહે છે.
તે પોતાના વજન જેટલું ખાવાની ટેવને કારણે 'ખાઉધરાં તીડ' તરીકે ઓળખાય છે. તે લીમડા સિવાયની લગભગ તમામ વનસ્પતિ અને ખેતીપાકોનો સફાયો કરી નાખે છે.
તે પવનની દિશામાં પ્રવાસ કરે છે અને રાત્રે રાતવાસો કરી બાગાયતી તથા ખેતીના પાકોને ભારે આર્થિક નુકસાન પહોંચાડે છે.
ભારતમાં ગુજરાત અને રાજસ્થાન તીડથી વધુ અસર પામનારાં મુખ્ય રાજ્યો છે. તેના નિયંત્રણ માટે સરકાર દવાઓનો છંટકાવ કરે છે.
મહામારી દરમિયાન વિષાણુજન્ય રોગોનું સંક્રમણ ખૂબ ઝડપથી ફેલાય છે અને સેંકડો-હજારો લોકો જીવ ગુમાવે છે.
રોગપ્રતિકારક રસી કે દવાઓ શોધાય ત્યાં સુધી આ રોગ નિરંકુશ બનીને લાખો લોકોને શિકાર બનાવે છે.
ચેપ ફેલાતો અટકાવવા લૉકડાઉન, પ્રવાસ પ્રતિબંધ અને ક્વૉરેન્ટિન જેવા સખત પગલાં લેવા પડે છે.
રોજબરોજની જિંદગી ખોરવાઈ જાય છે, શિક્ષણ અને વેપાર-ઉદ્યોગ ઠપ થઈ જાય છે તથા દેશની આર્થિક પ્રગતિ પર ભારે નકારાત્મક અસર પડે છે.
ઉદ્યોગોમાં કાચા માલના સંગ્રહ, ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા કે હેરફેર દરમિયાન માનવીય ભૂલ કે યાંત્રિક ખરાબીથી અકસ્માતો થાય છે.
જંતુનાશકો કે રસાયણો બનાવતાં કારખાનાંમાંથી ઝેરી ગેસનું ગળતર, ફટાકડા કે રિફાઇનરીઓમાં વિસ્ફોટ અને પ્લાસ્ટિક જેવા સળગી ઉઠે તેવા પદાર્થોમાં આગ લાગવાની ઘટનાઓ બને છે.
તેનાથી કામ કરતા કામદારો અને આજુબાજુના નાગરિકો જીવ ગુમાવે છે અથવા કાયમી વિકલાંગ બને છે. જળાશયો અને વાતાવરણ પણ પ્રદૂષિત થાય છે.
આપત્તિઓ કુદરતી હોય કે માનવસર્જિત, તે માનવજીવન પર ગંભીર અને માઠી અસરો છોડી જાય છે.
તેનાથી મોટા પાયે જાનમાલનું નુકસાન થાય છે અને કરોડો રૂપિયાનું આર્થિક નુકસાન વેઠવું પડે છે.
પરિવારના કમાનાર વ્યક્તિના મૃત્યુથી પરિવારો કફોડી સ્થિતિમાં મુકાય છે અને કાયમી વિકલાંગતા ભોગવનાર લોકોને માનસિક હતાશામાંથી બહાર લાવવા પુનર્વસનનું કાર્ય પડકારજનક બને છે.