ધોરણ 8 | విષય: SocialScience
મંત્રીમંડળની રચના: પ્રધાનમંત્રીની સલાહ અનુસાર રાષ્ટ્રપતિ મંત્રીમંડળના સભ્યોની નિમણૂક કરે છે અને તેમને ખાતાઓની ફાળવણી કરે છે.
કામગીરી પર દેખરેખ: તેઓ જુદા-જુદા ખાતાઓની કામગીરીનું સંકલન કરે છે, તેના પર દેખરેખ રાખે છે અને નીતિવિષયક નિર્ણયો લે છે.
બેઠકોનું અધ્યક્ષપદ: પ્રધાનમંત્રી મંત્રીમંડળની તમામ બેઠકોનું અધ્યક્ષપદ સંભાળે છે.
સંસદ પ્રત્યે જવાબદારી: સંસદમાં ચૂંટાયેલા સભ્યો દ્વારા પૂછાતા પ્રશ્નોના ઉત્તર આપવા માટે પ્રધાનમંત્રી અને તેમની કારોબારી બંધારણીય રીતે જવાબદાર રહે છે.
મંત્રીમંડળમાં ફેરફાર: કોઈ પણ સભ્યને મંત્રીમંડળમાં શામેલ કરવો કે ચાલુ રાખવો તેનો આખરી નિર્ણય પ્રધાનમંત્રીનો હોય છે. જો પ્રધાનમંત્રી રાજીનામું આપે તો સમગ્ર મંત્રીમંડળ વિખેરાઈ જાય છે.
રચના: ભારતની સંસદ એ દેશની સર્વોચ્ચ લોકશાહી સંસ્થા છે. તે રાષ્ટ્રપતિ અને બે ગૃહોની બનેલી છે:
લોકસભા (નીચલું ગૃહ): કુલ 545 સભ્યો હોય છે, જે સીધા પ્રત્યક્ષ મતદાનથી ચૂંટાય છે. (ગુજરાતમાં 26 બેઠકો).
રાજ્યસભા (ઉપલું ગૃહ): કુલ 250 સભ્યો હોય છે (238 ચૂંટાયેલા અને 12 રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નામાંકિત). (ગુજરાતમાં 11 બેઠકો).
મુખ્ય કાર્યો:
દેશના વિકાસ અને લોકકલ્યાણ માટે નવા કાયદા ઘડવા, જૂના કાયદામાં સુધારા કરવા કે રદ કરવા.
દેશના વાર્ષિક અંદાજપત્ર (બજેટ)ને મંજૂરી આપવી.
મંત્રીમંડળ (કારોબારી)ની કામગીરી પર અંકુશ અને દેખરેખ રાખવી.
દેશની વિવિધ સમસ્યાઓ પર ચર્ચા કરી સરકારનું ધ્યાન દોરવું.
કાયદાનો આધાર: આપણા દેશનો કાયદો ‘સૌ સમાન, સૌને સન્માન’ ની નીતિ પર આધારિત છે.
મહત્ત્વ:
કાયદો દેશમાં શાંતિ, સલામતી, એકતા અને લોકવ્યવસ્થા જાળવવા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
કાયદાથી સમાજમાં સામૂહિક તેમજ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ થાય છે.
કોઈપણ નાગરિક સાથે જાતિ, ધર્મ, જ્ઞાતિ કે લિંગના આધારે ભેદભાવ વિના સમાન અધિકારો પૂરા પાડે છે.
ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા: જો કોઈ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરે કે અન્યાય થાય, તો દેશનો નાગરિક સ્વતંત્ર ન્યાયતંત્ર પાસે જઈ ન્યાય મેળવી શકે છે. બંધારણથી વિપરીત ઘડાયેલા કાયદાને ન્યાયતંત્ર રદબાતલ ઠરાવી શકે છે.
મારી આસપાસના વિસ્તારમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબના પ્રશ્નો જોવા મળે છે:
ચોમાસામાં રોડ-રસ્તાઓ તૂટી જવા અને ખાડા પડવા.
પીવાના પાણી પુરવઠાની અનિયમિતતા.
જાહેર સ્થળો પર કચરાનો યોગ્ય નિકાલ ન થવો અને ગટરની સમસ્યા.
રાત્રિના સમયે શેરીઓ કે મુખ્ય માર્ગો પર સ્ટ્રીટ લાઇટ બંધ હોવી.
ટ્રાફિકની સમસ્યા અને જાહેર વાહનવ્યવહારની અપૂરતી સુવિધાઓ.
જો હું દેશનો પ્રધાનમંત્રી બનું તો દેશને વિશ્વભરમાં ગૌરવ અપાવવા માટે નીચે મુજબના કાર્યો કરીશ:
શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્ય: દેશના દરેક બાળકને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ અને દરેક નાગરિકને મફત/સસ્તા દરે બહેતર આરોગ્ય સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવીશ.
કૃષિ અને ટેકનોલોજી: ખેડૂતોને આધુનિક ટેકનોલોજી અને સિંચાઈ સુવિધા આપી કૃષિ ક્ષેત્રે દેશને આત્મનિર્ભર બનાવીશ.
યુવા રોજગાર: દેશના યુવાનો માટે કૌશલ્ય વિકાસ (Skill Development) અને સંશોધન (Research) ક્ષેત્રે નવી તકો ઊભી કરીશ જેથી બ્રેઇન ડ્રેઇન (Brain Drain) અટકે.
પર્યાવરણ અને ઊર્જા: સૌર ઊર્જા અને હરિત ઊર્જા (Green Energy) ના વપરાશને પ્રોત્સાહન આપી પ્રદૂષણમુક્ત ભારત બનાવીશ.
ભ્રષ્ટાચારમુક્ત શાસન: પારદર્શક અને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત ડિજિટલ શાસન વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરીશ.