chapter 15

ધોરણ 9 | విષય: Gujarati

1. પ્રશ્નની નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરી ખરાની (✓) નિશાની કરો:

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)
2. નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

સાચો જવાબ: આ સૃષ્ટિમાં કવિને ચાંદ, સૂરજ અને તારા બધું જ મળે છે, પરંતુ તે બધામાં માતાની આંખો જેવી શીતળતા અને વાત્સલ્ય નથી. કવિ માતાની આંખોમાંથી નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ, આશીર્વાદ અને જીવન જીવવાની સાચી દિશા પ્રાપ્ત કરે છે.

સાચો જવાબ:

કવિ કહે છે કે આકાશમાંથી બારેય મેઘ (ચોમાસાનો મુસળધાર વરસાદ) એકસાથે પૃથ્વી પર ઊમટી પડે તો પણ તેમાં માતાના હેત (પ્રેમ) ની હેલી જેવી તૃપ્તિ નથી હોતી. વરસાદ તો વરસીને વહી જાય છે, પણ માતાનો પ્રેમ સતત વરસતો રહે છે અને સંતાનને ભીંજવે છે.


3. નીચેના પ્રશ્નોના સાત-આઠ વાક્યોમાં ઉત્તર લખો:

સાચો જવાબ: કવિને જીવનમાં વૈભવ અને દુનિયાના તમામ સુખો મળવા છતાં માતા વિના દરેક જગ્યાએ અધૂરપ વર્તાય છે. કવિને રહેવા માટે ઘરની છત અને આશરો (છત્તર) મળે છે, પણ માતાનો ખોળો (ગોદ) મળતો નથી. સુવા માટે વૈભવી શયનખંડ અને પથારી (શય્યા) મળે છે, પણ માતાનું પડખું (સોડ) મળતું નથી. રસ્તા પર સાથી મુસાફરો મળે છે, પણ મા જેવી શાંતિ કે રાહત મળતી નથી. આકાશમાં ચાંદ-સૂરજ-તારાનો પ્રકાશ છે, પણ માતાની આંખો જેવું વહાલ નથી. બગીચામાં પાંદડા અને ફૂલો મળે છે, પણ માનો પાલવ મળતો નથી. સંગીતમાં સૂર અને તાલ મળે છે, પણ માનો મીઠો ટહુકો મળતો નથી. દુનિયામાં મદદ કરવા હજારો હાથ તૈયાર હોય છે, પણ માની છાતી જેવો ઓથ નથી મળતો. ચોમાસાનો વરસાદ, ઉનાળાની શીતળતા કે શિયાળાની હૂંફ વગેરે કુદરતી તત્ત્વોમાં પણ માના હેત, પરબ જેવી છાયા અને માયાની અધૂરપ કવિને સાલે છે; કારણ કે માતાના વાત્સલ્યની તોલે દુનિયાનું કોઈ સુખ આવી શકતું નથી.

સાચો જવાબ: કવિને માતા પાસેથી એ બધું જ મળે છે જે ભૌતિક જગત ક્યારેય આપી શકતું નથી. માતાની 'ગોદ' (ખોળો) માંથી કવિને પરમ સુરક્ષા અને શાંતિ મળે છે. માતાની 'સોડ' (પડખું) માં ભરાવાથી દુનિયાના તમામ દુઃખો ગાયબ થઈ જાય છે. માતાની વાત્સલ્ય સભર 'આંખો' માંથી કવિને નિઃસ્વાર્થ સ્નેહ અને માર્ગદર્શન મળે છે. માના 'પાલવ' માંથી કવિને પવિત્રતા અને રક્ષણની અનુભૂતિ થાય છે, જ્યારે માના મીઠા 'ટહુકા' માંથી આત્મિક આનંદ મળે છે. મુશ્કેલીના સમયે માની 'છાતી' (હૃદય) સંતાનને હિંમત અને આશ્વાસન આપે છે. માતાનો પ્રેમ ચોમાસામાં વરસતી 'હેતની હેલી' જેવો અવિરત છે, જે કવિના જીવનને ભીંજવે છે. આ ઉપરાંત, ભરઉનાળામાં તરસ છિપાવતી 'પરબ સરીખી છાયા' અને કડકડતી ઠંડીમાં હૂંફ આપતી 'માયા' (લાગણી) કવિને માત્ર ને માત્ર પોતાની માતા પાસેથી જ પ્રાપ્ત થાય છે.

સાચો જવાબ:

‘હાજર હાથ હજાર હોય, પણ છાતી માની ક્યાં ?’




સમજૂતી: પ્રસ્તુત પંક્તિઓ દ્વારા કવિ માનવ સંબંધો અને માતૃપ્રેમની તુલના કરે છે. કવિ કહે છે કે જ્યારે જીવનમાં કોઈ મુશ્કેલી કે સંકટનો સમય આવે, ત્યારે દુનિયામાં આપણી મદદ કરવા કે સહાનુભૂતિ જતાવવા માટે હજારો લોકો (હજાર હાથ) તૈયાર થઈ જશે. લોકસંપર્ક અને સામાજિક સંબંધોને કારણે બહારથી આપણને ઘણો સહકારો મળશે. પરંતુ, એ હજારો લોકોની ભીડમાં પણ આપણને જે સાચો આશરો, નિર્ભયતા અને પરમ શાંતિ જોઈએ છે તે નથી મળતી. એ આત્મિક ઓથ અને હૂંફ તો માત્ર માતાની છાતીએ (હૃદય સરસા) ચાંપવાથી જ મળે છે. માની છાતીમાં જે નિઃસ્વાર્થ અને પવિત્ર પ્રેમ સમાયેલો છે, તેની બરાબરી દુનિયાના હજારો લોકોની મદદ પણ કરી શકતી નથી.


```php
Warning: session_start(): Session cannot be started after headers have already been sent in /home/u367000040/domains/gyanistudent.in/public_html/footer.php on line 8
```