chapter 19

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)

સાચો જવાબ: હૉસ્ટેલમાં રહેતી દીકરી પોતાના ઘરથી દૂર હોવા છતાં માતા-પિતાને ખૂબ પ્રેમ કરે છે. તે રાત પડે ત્યારે પોતાની નીંદરમાં (ઊંઘમાં) માતાના સૌ સપનાઓને પોતાની આંખોમાં આંજીને યાદ કરે છે. દીકરી માતાના દરેક અરમાનો અને સપનાઓને સાકાર કરવા કટિબદ્ધ છે.

સાચો જવાબ: આ કાવ્યમાં દીકરી અને પિતા વચ્ચેનો અત્યંત નિકટનો અને પ્રેમસભર આત્મીય સંબંધ વિવિધ ભાવવાહી શબ્દપ્રયોગો દ્વારા પ્રગટ થાય છે. ગીતની શરૂઆત અને અંત ‘...તો, પપ્પા ! હવે ફોન મૂકું ?’ જેવા મીઠા પ્રશ્નાર્થથી થાય છે, જે દર્શાવે છે કે દીકરીને પિતા સાથે વાતો કરીને સંતોષ થતો નથી અને ફોન મૂકવો નથી. પિતાને આનંદ આપવા માટે તે ‘STDની ડાળથી ટહૂકું’ જેવો કાવ્યાત્મક પ્રયોગ કરે છે, જ્યાં પોતાની જાતને તે ટહુકતી કોયલ સાથે સરખાવે છે. પિતા દ્વારા ઘર માટે લીધેલા સ્કૂટર અંગે તે સહજતાથી ‘ભારે ઉતાવળા’ અને ‘કેવા છો જિદ્દી ?’ કહી વહાલભર્યો ઠપકો આપે છે. વળી, પિતાને વ્યાજ અને હપ્તાની ચિંતા કરતા જોઈને તે દીકરી મટીને એક જવાબદાર વડીલની જેમ મનની ચિંતા વ્યક્ત કરે છે. કાવ્યમાં ભલે માત્ર દીકરી જ બોલે છે, પરંતુ પિતાના મૌન પ્રશ્નોના ઉત્તરો દ્વારા બંને વચ્ચેનો ગાઢ સ્નેહસેતુ આબેહૂબ ઝીલાયો છે.

સાચો જવાબ: હૉસ્ટેલનું જીવન ઘર જેવું સુખદ હોતું નથી, ત્યાં અનેક અગવડો હોય છે. દીકરી હૉસ્ટેલના આ વાતાવરણને ‘કાંટામાં સચવાતું ફૂલ’ કહીને પોતાની વિષમ પરિસ્થિતિ વર્ણવે છે. કાંટાની વચ્ચે હોવા છતાં ફૂલ જેમ પોતાની સુગંધ અને રંગો છોડતું નથી અને ખીલે છે, તેમ દીકરી પણ હૉસ્ટેલની મુશ્કેલીઓ વચ્ચે હિંમત હાર્યા વગર ભણી રહી છે અને પ્રફુલ્લિત રહે છે. તે પિતાને આશ્વાસન આપતા કહે છે કે ફાગણના લીલાછમ ઝાડનું પાન ક્યારેય સુકાતું નથી, તેમ તે પણ હૉસ્ટેલમાં સુકાવાની એટલે કે નાસીપાસ થવાની નથી. આ બાબત દીકરીનું અડગ મનોબળ અને પરિસ્થિતિ સામે ઝઝૂમવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.

સાચો જવાબ: દીકરી ભલે ઘરથી દૂર હૉસ્ટેલમાં રહે છે, પણ તેનું મન સતત પોતાના પરિવારની ચિંતામાં પરોવાયેલું રહે છે. ફોન પર તે સૌપ્રથમ ‘મમ્મીબા જલસામાં ?’ કહી માતાના ખબર અંતર પૂછે છે. માતા વાસણ માંજતી હશે તેમ ધારીને પિતાને કહે છે કે મમ્મી બહુ ભોળી, ચિંતાળુ અને ભુલકણી છે, માટે તેનું ધ્યાન રાખજો અને એનું ક્યારેય વાંકું-ચૂકું પાડતા નહીં (ખોટું લગાડતા નહીં). પિતાએ ઘર માટે ફ્રિજના બદલે સ્કૂટર ખરીદ્યું હોવાના સમાચાર મળતા જ તે ઘરની આર્થિક સ્થિતિ વિશે ચિંતાતુર બને છે. તે પિતાને હપ્તા અને વ્યાજની ચિંતા કરતા રોકે છે અને વહાલથી ખીજાય છે કે આનાથી તો આખું ઘર તમારા પર ગુસ્સે ભરાશે. આમ, દીકરીની વાતોમાં સમગ્ર પરિવાર પ્રત્યેની ઊંડી ચિંતા અને સંવેદનશીલતા દેખાય છે.

સાચો જવાબ:

“હૉસ્ટેલને ? હૉસ્ટેલ તો ફાવે છે... જેમ કે કાંટામાં સચવાતું ફૂલ તોય એ તો ઊઘડે છે... રંગભર્યું મ્હેકે છે... ડાળખીમાં કરે ઝુલાઝૂલ”

સમજૂતી: પ્રસ્તુત પંક્તિઓમાં હૉસ્ટેલમાં રહેતી દીકરીની સકારાત્મક દ્રષ્ટિ અને હિંમત વ્યક્ત થઈ છે. જ્યારે પિતા ફોન પર દીકરીને પૂછે છે કે તને હૉસ્ટેલમાં ફાવે છે કે નહીં? ત્યારે દીકરી પિતાને ચિંતા ન કરવા માટે ખૂબ જ સુંદર ઉપમા આપતા કહે છે કે, હા પપ્પા! મને હૉસ્ટેલમાં બરાબર ફાવે છે. હૉસ્ટેલનું જીવન એ કાંટાની વચ્ચે સચવાતા (રહેતા) ફૂલ જેવું મુશ્કેલ છે. આસપાસ અનેક બંધનો અને અગવડોના કાંટા હોવા છતાં, ફૂલ જેમ હસતું રહીને ખીલે છે (ઊઘડે છે), પોતાની સુવાસથી વાતાવરણને મ્હેકાવે છે અને પવનની લહેરો સાથે ડાળખી પર આનંદથી ઝુલાઝૂલ કરે છે; બરાબર તેવી જ રીતે હું પણ હૉસ્ટેલની તમામ પ્રતિકૂળતાઓ વચ્ચે આનંદથી રહું છું, અભ્યાસ કરું છું અને મારા જીવનને પ્રફુલ્લિત રાખું છું. ટૂંકમાં, દીકરી પિતાને આશ્વસ્ત કરે છે કે તે ગમે તેવી પરિસ્થિતિમાં પણ પોતાનો વિકાસ રુંધાવા દેશે નહીં.