chapter 7

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (D)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)

સાચો જવાબ: 'કામ કરે ઈ જીતે' કાવ્યમાં કવિએ શ્રમ અને માનવીય પરિશ્રમનું અદભુત મહત્ત્વ પ્રગટ કર્યું છે. કવિના મતે જે માણસ મહેનત કરે છે, તેની જ હંમેશાં જીત થાય છે. આપણો દેશ ખૂબ વિશાળ છે અને જો તેનો વિકાસ કરવો હોય તો કાગળ પરની કરામતો છોડીને પ્રત્યક્ષ પરિશ્રમ કરવો પડશે. કવિ કહે છે કે મહેનત કરવાથી જ ખેતરો લીલાછમ અને સોહામણા બને છે તેમજ નદીઓ પર બંધ બાંધીને તેના પાણીનો સદઉપયોગ કરી શકાય છે. શ્રમ એ જ સ્વનિર્ભરતા અને સ્વમાનનો પાયો છે. સામૂહિક પુરુષાર્થ અને હૈયાના ખમીર દ્વારા જ આપણા દેશને અને સમગ્ર દુનિયાને બદલી શકાય છે. છેલ્લે કવિ આ અમૂલ્ય સમય વીતી ન જાય તે માટે સૌને પ્રીતપૂર્વક મહેનત કરનારા શ્રમજીવીઓનો જયજયકાર કરવાનું કહે છે.

સાચો જવાબ: કાવ્યના આધારે શ્રમજીવી (મહેનતુ માણસ) ની મુખ્ય અભિલાષા પોતાના દેશને સમૃદ્ધ અને સ્વનિર્ભર બનાવવાની છે. શ્રમજીવી ઈચ્છે છે કે તે પોતાના બાવડાના બળે એટલે કે શારીરિક મહેનત દ્વારા આખી દુનિયાને બદલી નાખે. તેની અભિલાષા ખેતર ખેડીને સીમની જમીનને સુંદર અને હરિયાળી બનાવવાની છે. તે નદીઓ પર બંધ (નીર) બાંધીને દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિને રોકવા માંગે છે. શ્રમજીવી દેશના દરેક ઘરમાં ચરખો ગૂંજતો જોવા માંગે છે જેથી ગૃહઉદ્યોગો દ્વારા આર્થિક આઝાદી આવે. તે આળસ છોડીને ત્રિકમ અને કોદાળી હાથમાં લઈ ધરતી માતાની સેવા કરવા કટિબદ્ધ છે. ટૂંકમાં, પોતાની સામૂહિક મહેનત અને હૈયાના જોશથી દેશના ગૌરવને બુલંદ અવાજે સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાવવું એ જ શ્રમજીવીની સાચી અભિલાષા છે.

સાચો જવાબ:

‘કામ કરે ઈ જીતે આવડો મોટો મલક આપણો બદલે બીજી કઈ રીતે ?’

સમજૂતી: પ્રસ્તુત પંક્તિઓમાં કવિ નાથાલાલ દવે પરિશ્રમનો મહિમા સમજાવતા કહે છે કે આ જગતમાં જે માણસ કામ (મહેનત) કરે છે, વિજય હંમેશાં તેને જ વરે છે. આપણો ભારત દેશ (મલક) ભૌગોલિક અને વસ્તીની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ મોટો અને વિશાળ છે. આટલા મોટા દેશને જો પ્રગતિના પંથે લઈ જવો હોય, ગરીબી દૂર કરવી હોય અને તેને આત્મનિર્ભર બનાવવો હોય, તો દેશના પ્રત્યેક નાગરિકે પરિશ્રમ કરવો જ પડશે. માત્ર વાતો કરવાથી કે આળસમાં બેસી રહેવાથી દેશનું ચિત્ર બદલાશે નહીં. શારીરિક શ્રમ અને પુરુષાર્થ સિવાય દેશના વિકાસ માટેનો બીજો કોઈ જ વિકલ્પ કે ટૂંકો રસ્તો નથી.