ધોરણ 9 | విષય: Sanskrit
(1) क्षन्तुम् – तुम् (तुमुन्) प्रत्ययः – हेत्वर्थकृदन्तम् (हेत्वर्थक कृदन्त)
(2) गन्तुम् – तुम् (तुमुन्) प्रत्ययः – हेत्वर्थकृदन्तम् (हेत्वर्थक कृदन्त)
(3) उपसृत्य – य (ત્વા/ય) प्रत्ययः – संबंधकभूतकृदन्तम् (સંબંધક ભૂતકૃદંત)
(4) परित्यज्य – य (ત્વા/ય) प्रत्ययः – संबंधकभूतकृदन्तम् (સંબંધક ભૂતકૃદંત)
(1) त्वं धनिकः भवसि।
उत्तरम् : त्वं धनिकः अभवः।
(2) वयं वनेषु वसामः।
उत्तरम् : वयं वनेषु अवसाम।
(3) कः अपि रात्रौ न प्रविशति।
उत्तरम् : कः अपि रात्रौ न प्राविशत्।
(4) अहं त्वां गुप्तचरं मन्ये।
उत्तरम् : अहं त्वां गुप्तचरं अमन्ये।
(1) दौवारिकस्य सेवानिष्ठा उत्तमा आसीत्।
उत्तरम् : सेवानिष्ठा = सेवायाम् निष्ठा – सप्तमी तत्पुरुषसमासः
(2) दुर्गाध्यक्षः निर्णयं करिष्यति।
उत्तरम् : दुर्गाध्यक्षः = दुर्गस्य अध्यक्षः – षष्ठी तत्पुरुषसमासः
(3) संन्यासी महाराजनिकटे गन्तुम् इच्छति।
उत्तरम् : महाराजनिकटे = महाराजस्य निकटे – षष्ठी तत्पुरुषसमासः
(4) प्रामाणिकजनाः पुरस्कारभाजनानि भवन्ति।
उत्तरम् : पुरस्कारभाजनानि = पुरस्कारस्य भाजनानि – षष्ठी तत्पुरुषसमासः
उदाहरणम् : पण्डिताः (पण्डित, अकारान्तः, पुल्लिङ्गम्, प्रथमा - बहुवचनम्)
(1) कन्दरेषु – कन्दर, अकारान्तः, पुल्लिङ्गम् (અથવા નપુસંકલિંગ), सप्तमी - बहुवचनम्
(2) गुप्तचरम् – गुप्तचर, अकारान्तः, पुल्लिङ्गम्, द्वितीया - एकवचनम्
(3) उत्कोचाय – उत्कोच, अकारान्तः, पुल्लिङ्गम्, चतुर्थी - एकवचनम्
(4) दौवारिकेन – दौवारिक, अकारान्तः, पुल्लिङ्गम्, तृतीया - एकवचनम्
| एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् | |
|---|---|---|---|
| (1) | शिक्षयसि | शिक्षयथः | शिक्षयथ |
| (2) | कथयिष्यामि | कथयिष्यावः | कथयिष्यामः |
| (3) | प्रतीक्षे | प्रतीक्षावहे | प्रतीक्षामहे |
| (4) | अभवत् | अभवताम् | अभवन् |
| (5) | अयच्छत् | अयच्छताम् | अयच्छन् |
(1) વિદ્યાર્થીઓ ગુરુને પ્રણામ કરે છે. (छात्र, गुरु, प्र+नम्)
સંસ્કૃત વાક્ય : छात्राः गुरुं प्रणमन्ति।
(2) માળી ફૂલોની માળા બનાવે છે. (मालाकार, पुष्पमाला, रच्)
સંસ્કૃત વાક્ય : मालाकारः पुष्पमालां रचयति।
(3) ગણેશ પેનથી લખે છે. (गणेश, कलम/लेखनी, लिख्)
સંસ્કૃત વાક્ય : गणेशः कलमेन (લેખન્યા) लिखति।
(4) પુષ્પો બગીચામાં (સવારમાં) ખીલે છે. (कुसुम, उद्यान/प्रभात, वि+कस्)
સંસ્કૃત વાક્ય : कुसुमानि उद्याने (प्रभाते) विकसन्ति।
(5) દ્વારપાળ રાજમહેલમાં પ્રવેશે છે. (दौवारिक, राजप्रासाद, प्र+विश्)
સંસ્કૃત વાક્ય : दौवारिकः राजप्रासादं प्रविशति।