chapter 19

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)
A: कृष्णः
B: भीमः
C: बलरामः
D: उग्रसेनः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C)
A: कृष्णेन
B: मित्रेण
C: तातेन
D: स्वयमेव

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)
A: युधिष्ठिरः
B: रामः
C: कृष्णः
D: विभीषणः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A)
A: सूर्योदये
B: प्रातः काले
C: प्रभाते
D: मध्याह्ने

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B)
A: सिंहेन
B: व्याघ्रेण
C: रोगेण
D: ध्वनिना

સાચો જવાબ: पुत्रेण पितुराज्ञा न लोपिता।

સાચો જવાબ: : चक्रवाकी रात्रौ नित्यं विरहातुरा भवति।

સાચો જવાબ: प्रिया गते भर्तरि रोदिति।

સાચો જવાબ: नकारत्रयसंयुतस्य नन्दनस्य दानशक्तिः नास्ति।

સાચો જવાબ: विद्वद्भिः विद्या (अत्रैवोक्तम् - 'विद्या') सदा वन्द्या।

સાચો જવાબ: 'कમ્બલવન્તમ્' (કંબલવન્તમ્ - ધાબળો ધરાવનારને) શીતં ન બાધતે।

સાચો જવાબ: (1) गुणोत्तमः – गुणेषु उत्तमः – સપ્તમી તત્પુરુષ સમાસ

(2) विरहातुरा – विरहेण आतुरा – તૃતીયા તત્પુરુષ સમાસ

(3) सूर्योदयः – सूर्यस्य उदयः – ષષ્ઠી તત્પુરુષ સમાસ

(4) दानशक्तिः – दानस्य शक्तिः – ષષ્ઠી તત્પુરુષ સમાસ

(5) लोकनाथः –लोकाः नाथाः यस्य सः (નિર્ધન/યાચક) – બહુભ્રીહિ સમાસ

સાચો જવાબ:

(1) કયા બળવાનને ઠંડી હેરાન કરતી નથી ?

• 
  

  વાક્ય : कं बलवन्तं शीतं न बाधते ?

  
  

(2) રાજા રામ ગુણોત્તમ છે.

• 
  

  વાક્ય : नृपः रामः गुणोत्तमः अस्ति।

  
  

(3) કમળ ક્યારે વિકાસ પામે છે ?

• 
  

  વાક્ય : पद्मानि कदा विकासं व्रजन्ति ?

  
  

(4) આદિમાં 'ન' છે અને પાછળ 'ન' છે.

• 
  

  વાક્ય : आदौ नकारः अस्ति परतः अपि नकारः अस्ति।

  
  

(5) પહેલાને ત્યાગી દેતાં હું 'તુર' છું.

• 
  

  વાક્ય : प्रथमं हित्वा अहं 'तुरः' अस्मि।

  
  

સાચો જવાબ:

1. 
   

   પ્રશ્ન તરીકે : કૃષ્ણે કોનો સંહાર કર્યો? (જવાબ: કૌંસનો).

   
   


2. 
   

   ઉત્તરરૂપે શબ્દો ભેગા કરતાં : 'કંસં જઘાન કૃષ્ણઃ' એટલે કે 'કૃષ્ણે કૌંસનો સંહાર કર્યો.'

   
   

સાચો જવાબ: 'નન્દન' શબ્દની આગળ 'ન' (ના/નથી), પાછળ 'ન' (ના/નથી) અને વચ્ચે રહેલા 'દ' વર્ણનો સંહાર પણ 'ન' (ના) વર્ણ વડે થઈ જાય છે. આમ, નંદન શબ્દ ત્રણેય અક્ષરેથી 'ન' (નકારાત્મક/ના) થી જોડાયેલો હોવાથી તેની પાસે દાન કરવાની શક્તિ ક્યાંથી હોય!

સાચો જવાબ: શ્લોકનું પદચ્છેદ 'એકઃ ના, વિંશતિઃ સ્ત્રીણામ્' થાય છે. એટલે કે ૧ પુરુષ (ના) અને ૨૦ સ્ત્રીઓ મળીને વાસ્તવમાં કુલ ૨૧ લોકો સરયૂ નદીમાં સ્નાન કરવા ગયા હતા. (૧ પુરુષ વાઘ દ્વારા ખવાઈ ગયો અને ૨૦ સ્ત્રીઓ પાછી આવી).

સાચો જવાબ:

'લોકનાથ' શબ્દના દ્વિઅર્થી સમાસ વિગ્રહને લીધે:

1. 
   

   ભિક્ષુક માટે (બહુભ્રીહિ સમાસ) : "લોકો જેના નાથ (માલિક) છે તે" = ગરીબ/ભિક્ષુક.

   
   


2. 
   

   રાજા માટે (ષષ્ઠી તત્પુરુષ સમાસ) : "લોકોના જે નાથ (રક્ષક/માલિક) છે તે" = રાજા. આથી રાજા અને ભિક્ષુક બંને એક જ શબ્દ 'લોકનાથ' થી ઓળખાય છે.

   
   

સાચો જવાબ:

'ક' વિભાગ	'ખ' વિભાગ (સાચો ઉત્તર)
(1) एको न विंशतिः स्त्रीणाम्	(2) स्नानार्थं सरयुं गता ।
(2) बहुव्रीहिरहं राजन्	(5) षष्ठीतत्पुरुषो भवान् ।
(3) विद्वद्भिः सदा वन्द्या	(1) चात्रैवोक्तं न बुध्यते ।
(4) तातेन कथितं पुत्र	(6) लेखं लिख ममाज्ञया ।
(5) का दानशक्तिः	(3) खलु नन्दनस्य ।