chapter 2

ધોરણ 9 | విષય: Sanskrit

1. विकल्पेभ्यः समुचितं पदम् चित्वा लिखत ।

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) जनन्याः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) जलदः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) कुलाचारः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) मरणासन्नः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) मेघस्य

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) पुनः + अपि

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) इच्छामि

2. संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत ।

સાચો જવાબ: तृषया पीडितः एकः चातकशिशुः आसीत्।

સાચો જવાબ:

સાચો જવાબ: कृषकपुत्रस्य दारिद्र्यं मार्गे प्राप्तेन धनस्यूतेन (धनाचा थैला थी) नष्टं भविष्यति।

સાચો જવાબ: कृषकपुत्रेण मार्गे धनस्यूतः (धनस्य स्यूतः) प्राप्तः।

સાચો જવાબ: मेघवृष्टेः परं मेघजलं पीत्वा शिशोः तृषा नष्टा (शान्ता) भवति।

3. रेखाङ्कितपदानां स्थाने कोष्ठकात् पदं प्रस्थाप्य प्रश्नवाक्यं रचयत ।

સાચો જવાબ: का शिशुं बोधयति ?

સાચો જવાબ: कुत्र परिश्रान्तः सः तिष्ठति ?

સાચો જવાબ: कृषकः कीदृशः आसीत् ?

સાચો જવાબ: कः मार्गे प्राप्तः ?

સાચો જવાબ: सः कस्यै सर्वं वृत्तान्तं कथयति ?

સાચો જવાબ:

क्रमान्क	धातुरूपम्	धातुः	कालः/लकारः	पदम्	पुरुषः	वचनम्
(1)	इच्छामि	इष् (इच्छ्)	वर्तमानकालः (लट् लकारः)	परस्मैपदम्	उत्तम पुरुषः	एकवचनम्
(2)	गच्छति	गम् (गच्छ्)	वर्तमानकालः (लट् लकारः)	परस्मैपदम्	प्रथम (अन्य) पुरुषः	एकवचनम्
(3)	अर्हसि	अर्ह्	वर्तमानकालः (लट् लकारः)	परस्मैपदम्	मध्यम पुरुषः	एकवचनम्
(4)	कथयति	कथ्	वर्तमानकालः (लट् लकारः)	परस्मैपदम्	प्रथम (अन्य) पुरुषः	एकવચનમ્
(5)	वदति	वद्	वर्तमानकालः (लट् लकारः)	परस्मैपदम्	प्रथम (અન્ય) પુરુષઃ	એકવચનમ્

5. मातृभाषायाम् उत्तराणि लिखत ।

સાચો જવાબ: કુલાચાર એટલે કુળની પરંપરા અથવા કુળનો રીત-રિવાજ. પેઢીઓથી ચાલ્યા આવતા સદાચરણ અને આદર્શો, જે કુળની આબરૂ અને ગરિમા જાળવી રાખે છે, તેને કુલાચાર કહેવાય છે. જેમ કે ચાતક કુળનો આચાર માત્ર વરસાદનું જ પાણી પીવાનો છે.

સાચો જવાબ: માતા ચાતક શિશુને તળાવનું પાણી પીવાની ના પાડે છે. કારણ કે માત્ર વરસાદનું સીધું પાણી પીવું એ જ તેમના ચાતક કુળની વર્ષો જૂની પરંપરા (કુલાચાર) છે. જો તે તળાવનું પાણી પીવે તો કુળની પરંપરા તૂટી જાય.

સાચો જવાબ: ખેડૂતના દીકરાને રસ્તામાં પૈસાની થેલી મળી, જેનાથી તેની ગરીબાઈ દૂર થઈ શકે તેમ હતી. પરંતુ તેના પિતાએ તેને ઉપદેશ આપ્યો હતો કે "બીજાના ધનનો સ્વીકાર કરવો એ આપણા કુળની પરંપરા નથી." પોતાના કુળના આ આચાર અને સંસ્કારને પાળવા માટે નિર્ધન હોવા છતાં તેણે ધનસ્યૂતને સ્પર્શ પણ ન કર્યો.

સાચો જવાબ: તળાવ તરફ જતાં ચાતક શિશુએ રસ્તામાં એક ગરીબ ખેડૂત અને તેના પુત્ર વચ્ચેનો સંવાદ સાંભળ્યો. મરણ પથારીએ પડેલા પિતા અને ગરીબ પુત્રની પોતાના કુલાચાર પ્રત્યેની અડગ શ્રદ્ધા જોઈને ચાતક શિશુને પસ્તાવો થયો. તેને સમજાયું કે પશુ-પક્ષીઓ પણ જો પોતાના કુળની પરંપરા જાળવતા હોય, તો મારે પણ મારો કુલાચાર છોડવો જોઈએ નહીં. આ પ્રેરણા મળતાં તેણે તળાવનું પાણી ન પીધું અને પાછું ફરી ગયું.

chapter 2

પ્રશ્ન. 1 तृषापीडितः शिशुः कस्य समीपं गच्छति ?

પ્રશ્ન. 2 'मेघ' - शब्दस्य पर्यायः कः ?

પ્રશ્ન. 3 सर्वैः किं रक्षितव्यम् ?

પ્રશ્ન. 4 वृद्धः कीदृशः आसीत् ?

પ્રશ્ન. 5 शिशुः कस्य प्रतीक्षां करोति ?

પ્રશ્ન. 6 'पुनरपि' शब्दस्य उचितं सन्धिविच्छेदं दर्शयत ।

પ્રશ્ન. 7 अहं तडागजलं पातुम् ______________ ।

પ્રશ્ન. 1 तृषया पीडितः कः आसीत् ?

પ્રશ્ન. 2 चातकशिशुः किं पातुं न अर्हति ?चातकशिशुः तडागजलं पातुं न अर्हति।

પ્રશ્ન. 3 कृषकपुत्रस्य दारिद्र्यं केन नष्टं भविष्यति ?

પ્રશ્ન. 4 कृषकपुत्रेण मार्गे किं प्राप्तम् ?

પ્રશ્ન. 5 शिशोः तृषा केन नष्टा ?

પ્રશ્ન. 1 जननी शिशुं बोधयति ।

પ્રશ્ન. 2 मार्गे परिश्रान्तः सः तिष्ठति ।

પ્રશ્ન. 3 कृषकः वृद्धः आसीत् ।

પ્રશ્ન. 4 धनस्यूतः मार्गे प्राप्तः ।

પ્રશ્ન. 5 सः तस्यै सर्वं वृत्तान्तं कथयति ।

પ્રશ્ન. 4. निर्देशानुसारं धातुरूपाणां परिचयं लिखत ।

પ્રશ્ન. 1 કુલાચાર એટલે શું?

પ્રશ્ન. 2 માતા ચાતક શિશુને શું ન કરવા કહે છે? શા માટે?

પ્રશ્ન. 3 નિર્ધન હોવા છતાં કૃષકપુત્રે શા માટે ધનસ્યૂતને (પૈસાની થેલીને) સ્પર્શ પણ ન કર્યો?

પ્રશ્ન. ચાતક શિશુએ તળાવનું પાણી શા માટે ન પીધું?