chapter 3

ધોરણ 9 | విષય: Sanskrit

1. अधोलिखितेभ्यः विकल्पेभ्यः समुचितम् उत्तरं चिनुत ।

સાચો જવાબ:

સાચો વિકલ્પ: (B) अस्मि

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (C) वातः

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (A) झરૂખો / બારી

સાચો જવાબ:

સાચો વિકલ્પ: (C) अपश्यत्

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) सन्तुष्टम्

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) करिष्यामि

સાચો જવાબ: સાચો વિકલ્પ: (B) मस्तकस्य

2. संस्कृत भाषया उत्तरं लिखत ।

સાચો જવાબ: अग्निः मुद्गरं भस्म करोति।

સાચો જવાબ: राहुः दानग्रहणेन (दानप्राप्त्या) शान्तः भवति।

સાચો જવાબ: सन्तोष एव पुरुषस्य પરં નિધાનમ્ (श्रेष्ठ खजाना) अस्ति।

સાચો જવાબ: भ्रमरः पुष्पस्य अन्तः बन्दी भवति।

સાચો જવાબ:

शब्दरूपम्	मूलशब्दः	अन्त-लिङ्गम्	विभक्तिः	वचनम्
उदा. जनाः	जन	अकारान्त पुल्लिंगम्	प्रथमा	बहुवचनम्
(1) प्रासादस्य	प्रासाद	अकारान्त पुल्लिंगम्	षष्ठी	एकवचनम्
(2) गवाक्षे	गवाक्ष	अकारान्त पुल्लिंगम्	सप्तमी	एकवचनम्
(3) वृष्टेः	वृष्टि	इकारान्त स्त्रीलिंगम्	पञ्चमी / षष्ठी	एकवचनम्
(4) पण्डितम्	पण्डित	अकारान्त पुल्लिंगम्	द्वितीया	एकवचनम्
(5) विवादरतयोः	विवादरत	अकारान्त पुल्लिंगम्	षष्ठी / सप्तमी	द्विवचनम्

સાચો જવાબ:

एकवचनम्	द्विवचनम्	बहुवचनम्
उदा. वर्तते	वर्तेते	वर्तन्ते
(1) तिष्ठति	तिष्ठतः	तिष्ठन्ति
(2) अर्हति	अर्हतः	अर्हन्ति (अर्हन्ति)
(3) ग्रहीष्यामि	ग्रहीष्यावः	ग्रहीष्यामः
(4) भविष्यति	भविष्यतः	भविष्यन्ति

સાચો જવાબ:

धातुरूपम्	धातुः	कालः/लकारः	पदम्	पुरुषः	वचनम्
उदा. सेवन्ते	सेव्	वर्तमानकालः	आत्मनेपदम्	अन्य पुरुषः	बहुवचनम्
(1) अपश्यत्	दृश् (पश्य्)	ह्यस्तन भूतकालः (लट् लकारः	परस्मैपदम्	अन्य (प्रथम) पुरुषः	एकवचनम्
(2) तिष्ठति	स्था (तिष्ठ्)	वर्तमानकालः (लट् लकारः)	परस्मैपदम्	अन्य (प्रथम) पुरुषः	एकवचनम्
(3) भविष्यति	भू (भव्)	सामान्य भविष्यकालः (લૃટ્ લકારઃ)	परस्मैपदम्	अन्य (प्रथम) पुरुषः	एकवचनम्
(4) स्थास्यामि	स्था	सामान्य भविष्यका (લૃટ્ લકારઃ)	परस्मैपदम्	ઉત્તમ પુરુષઃ	एकवचनम्

6. कोष्ठकेषु प्रदत्तानि पदानि प्रयुज्य संस्कृतवाक्यानि રચયત ।

સાચો જવાબ: नृपः युवकं पश्यति।

સાચો જવાબ: जनाः सभां गच्छन्ति।

સાચો જવાબ: धारादेशे गुणानां पूजा भवति।भोजः प्रजासु प्रियः आसीत् (अभवत्)।

સાચો જવાબ: वह्निः मुद्गरं दहति।

7. ગુજરાતી ભાષામાં ઉત્તરો આપો

સાચો જવાબ: રાજા ભોજ વિદ્યાપ્રેમી, કલાપ્રેમી અને પ્રજાપ્રેમી હતા. તેઓ વિદ્વાનો અને ગુણીજનોના કદરદાન હતા અને તેમની રાજ્યવ્યવસ્થા તથા ન્યાય આપવાની કુશળતા ઉત્તમ હતી.

સાચો જવાબ: જેમ ઘડામાં પાણી પૂરેપૂરું ભરેલું હોય છે, તેમ યુવક માને છે કે તેનામાં પણ પૂરેપૂરું જ્ઞાન ભરેલું છે. પોતાના આ પૂર્ણ જ્ઞાનના ગર્વને કારણે તે પોતાને 'ઘટપંડિત' માને છે

સાચો જવાબ: જ્યારે વાર્તાલાપ દરમિયાન બંને વચ્ચે 'સંતોષ' (સંતોષનો વિષય) ની વાત આવે છે, ત્યારે વિવાદ અટકી જાય છે. કારણ કે સંસ્કૃતમાં વચન છે કે "સંતોષ પ્રાપ્ત થતાં બધું શાંત થઈ જાય છે." સંતોષ એ માણસનો સૌથી મોટો ખજાનો છે, તેથી સંતોષ આગળ કોઈની હાર-જીત રહેતી નથી.

સાચો જવાબ: ધારાદેશની મુખ્ય વિશેષતા એ હતી કે ત્યાં ગુણોની પૂજા થતી હતી (તે ગુણપૂજક દેશ હતો). ત્યાં દૂર-દૂરના દેશોમાંથી વિદ્વાનો, પંડિતો અને કલાકારો આવતા અને રાજા ભોજ દ્વારા તેમના જ્ઞાન તથા ગુણોનું ખૂબ જ સન્માન કરવામાં આવતું હતું.

chapter 3

પ્રશ્ન. 1 अहं घटपण्डितः ______________ ।

પ્રશ્ન. 2 'वायुः' इति शब्दस्य पर्यायशब्दः कः ?

પ્રશ્ન. 3 'गवाक्षः' शब्दस्य अर्थः कः ?

પ્રશ્ન. 4 भूपालः मार्गे युवकम् ______________ ।

પ્રશ્ન. 5 संसारे कीदृशं जनं पराजेतुं कोऽपि न अर्हति ?

પ્રશ્ન. 6 अहं दानं ______________ ।

પ્રશ્ન. 7 कस्य शिखरे मुकुटं सदा तिष्ठति ?

પ્રશ્ન. 1 अग्निः कं भस्म करोति ?

પ્રશ્ન. 2 राहुः કેન શાન્તઃ ભવતિ?

પ્રશ્ન. 3 सन्तोष एव कस्य परं निधानम् ?

પ્રશ્ન. 4 भ्रमरः कुत्र बन्दी भवति ?

પ્રશ્ન. 3. उदाहरणानुसारं शब्दरूपायणं પરિચયં લિખત ।

પ્રશ્ન. 4. वचनानुसारं धातुरूपैः रिक्तस्थानानि પૂરયત ।

પ્રશ્ન. 5. शीर्षकनुरूपं धातुरूपाणां परिचयं लिखत ।

પ્રશ્ન. 1 રાજા યુવકને જુએ છે।

પ્રશ્ન. 2 લોકો સભામાં જાય છે।

પ્રશ્ન. 3 ધારાદેશમાં ગુણોની પૂજા થાય છે।4 ભોજ પ્રજામાં પ્રિય હતો।

પ્રશ્ન. 5 અગ્નિ મુદ્ગરને બાળે છે।

પ્રશ્ન. 1 રાજા ભોજ કેવા હતા?

પ્રશ્ન. 2 યુવક પોતાને 'ઘટપંડિત' શા માટે માને છે?

પ્રશ્ન. 3 રાજા ભોજ અને યુવાનનો વિવાદ ક્યારે અટકી જાય છે? શા માટે?

પ્રશ્ન. 4 ધારાદેશની શી વિશેષતા હતી?